Τοξική βόμβα τα τζάκια

Η «ιλιγγιώδης» ταχύτητα με την οποία κινείται ο κρατικός μηχανισμός για την προστασία του πληθυσμού από την αιθαλομίχλη γίνεται παροιμιώδης. Εξαγγελίες για μέτρα επί μέτρων πριν από ενάμιση μήνα και έκτοτε ουδέν νεώτερον. Αντίθετα σε... εγρήγορση βρίσκονται τα μέτρα εκείνα που αναγκάζουν τους πολίτες να καίνε ό,τι βρουν για να ζεσταθούν

Η Κοινή Υπουργική Απόφαση (KYA) για την αντιμετώπιση έκτακτων επεισοδίων από αιωρούμενα σωματίδια, η οποία υπογράφηκε από τον υπουργό Περιβάλλοντος κ. Γιάννη Μανιάτη στις 5 Νοεμβρίου, ακόμη γυρίζει από υπουργείο σε υπουργείο προκειμένου να μπουν και οι υπογρο φές των συναρμόδιων υπουργών. Αλλά ούτε η πολυσυζητημένη απόφαση για την παροχή δωρεάν ρεύματος στις ευπαθείς ομάδες του πληθυορού τις περιόδους που η αιθαλομίχλη χτυπά κόκκινο έχει ετοιμαστεί.

Την ίδια στιγμή, επιστημονική μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), την οποία παρουσιάζει "Το Βήμα", ανιχνεύει 19 καρκινογόνες ουσίες (πολυαρωματι κούς υδρογονάνθρακες) στα αιωρούμενα σωματίδια και προσδιορίζει, στον πληθυσμό των Θεσσαλονικέων, τον κίνδυνο καρκινογένεσης από την ...έκθεση σε αυτές, από 2 ως 6 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο, ανάλογα με την ηλικισκή ομάδα.

Παιδιά, η ευπαθής ομάδα

Στα παιδιά, ο κίνδυνος εμφανίζεται αυξημένος εξαιτίας διαφορών στη φυσιολογία τους και στη δροστηριό τητά τους, όπως και στους κατοίκους περιοχών που εκτίθενται σε σωματίδια προυρχόμενα από καύση βιομάζας. Γι' αυτό ενώ στους ενηλίκους ο εκτιμώμενος κίνδυνος καρκινογένεσης είναι περίπου δύο περιπτώσεις ανά εκατομμύριο πληθυορού, στα παιδιά φθονεί τις έξι ανά εκατομμύριο.

Οπως προκύπτει από τις μετρήσεις των επιστημόνων του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο ΑΠθ, υπό την επίβλεψη του αναπληρωτή καθηγητή Περιβαλλοντικής Μηχανικής κ. Δημοσθένη Σαρηγιάν νη, η τοξικότητα των αιωρούμενων σωματιδίων είναι οριορένες φορές ως και τέσσερις φορές πάνω από το ανώτερο επιτρεπτό όριο που προτείνει η ευρωπαϊκή οδηγία 2004 107 EC και οφείλεται στην παρουσία πο λυαρωματικών υδρογονανθράκων. Οι καρκινογόνες ιδιότητες των ουσιών αυτών αποδίδονται στην ικανότητά τους να προσβάλλουν το μακρομόριο του DNA και να επιφέρουν μεταλλάξεις εξηγεί ο κ. Σαρηγιάννης.

Η τοξικότητα του πολυαρωματικού μείγματος εκφράζεται με την ισοδύναμη τοξικότητά τους σε σχέση με το βενζο α πυρένιο, το οποίο έχει ταξινομηθεί ως πιστοποιημένο καρκινογόνο από τη Διεθνή Επιτροπή Ερευνας για τον Καρκίνο. Ειδικότερα, προκειμένου να καταλήξουν ΛΥΣΗ Να καίμε, σωστά, λιγότερα ξύλα Η ενδεδειγμένη λύση, όπως υποστηρίζει ο καθηγητής κ. Δ Σορηγιάννης, για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας στην Ελλάδα, άρα και της σωματιδιακής ρύπανσης, είναι η στήριξη δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ενεργειακής αναβάθμισης σπιτιών και δημόσιων κτιρίων. Μια άλλη πρόταση αποτελεί η χρήση στα συμαεράορατά τους οι ερευνητές έλαβαν δείγματα αιωρούμενων σωματιδίων από δύο αστικές περιοχές απαλλαγμένες από κυκλοφοριακή ρύπανση (το Επταπύργιο και τη Σταυρούπολη) και από σημεία της Εγνατίας τα οποία χαροκτηρίζονται από έντονη κυκλοφοριακή ροή.

Πιο επικίνδυνα από τα καυσαέρια

Τα αποτελέσματα κατέρριψαν τον... αστικό μύθο που λέει ότι οι ρύποι των αυτοκινήτων είναι οι πιο επικίνδυνοι για την υγιία. Οπως προέκυψε από την επεξεργασία των στοιχείων, στη Θεσσαλονίκη κατά την περυσινή χειμερινή περίοδο η τοξικότητα των σωματιδίων ήταν υψηλότερη στους σταθμούς αστικού υποβάθρου, όπου οι μετρούμενες συγκεντρώσεις σωματιδίων, τις ημέρες έντονης ρύπανσης, προέρχονταν κυρίως από την καύση βιομάζας (σε ποσοστό άνω του 70%).

Αντίθετα, κοντά σε δρόμους με μεγάλη κίνηση οχημάτων, όπου οι συγκεντρώσεις σωματιδίων είναι χαμηλότερες και η στιμβσλή της καύσης βιομάζας είναι μικρή (περίπου 18%), η έκθεση σε τοξικές ουστ'ες ηλεκτρικών συσκευών και αντλιών θερμότητας, αν και επιβαρύνει την ηλεκτροπαραγωγική απαίτηση της χώρας. Σημαντικά αποτελέσματα μπορεί να έχει και η διευκόλυνση της σύνδεσης στο δίκτυο φυσικού αερίου των κτιρίων στις μεγάλες πόλεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν o ανθρώπινος οργανισμός εκτίθεται σε σωματίδια που περιλαμβάνουν πο λυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, ένα μεγάλο τμήμα (πιθονώς μεγαλύτερο του 80%) των ειστινεόμενων ενώσεων αναμένεται να εναπστεθεί στο επιθήλιο, δηλαδή τη φόδρα που ντύνει τους πνεύμονες, και να απορροφηθεί άμεσα από το αίμα. Επιπλέον, μικρο μέρος απορροφάται και μεταβολίζεται στην τραχεία και στους βρογχους. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ανάλυση δεδομένων του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος ESCAPE, το οποίο παροκολούθησαν 312.944 άτομα σε 17 χώρες για 13 χρόνια, έδειξε στστι στικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα σε μορφές καρκίνου του πνεύμονα και έκθεσης σε σωματίδα ΡΜ10 (με διάμετρο 10 εκατομμυριοστά του μέτρου) και ΡΜ2,5 (με διάμετρο 2,5 εκατομμυριοστά του μέτρου).

Οπως έδειξε η περίπτωση της πόλης Λόν σεστον της Αυστραλίας, όταν προωθήθηκε η χρήση φυσικού αερίου αντί για καύση ξυλείας για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες θέρμανσης του πληθυσμού παρατηρήθηκε, σύμφωνα με τον καθηγητή, σημαντική μείωση της θνησιμότητας από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα.

Η λύση

Η καύση βιομάζας, αν δεν μπορεί να αποφευχθεί, καλό θα είναι να μετριαστεί και να γίνεται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη θέρμανσης και έλλειψη εναλλακτικών λύσεων, αναφέρει ο καθηγητής. Η καύση θα πρέπει να γίνεται σε σωστά σχεδιασμένες και καλά συντηρημένες εστίες (κατά προτίμηση κλειστού τύπου), με χρήση στεγνής και καθαρής φυσικής ξυλείας. Σε αυτή την περίπτωση, σύμφωνα με τον κ. Σαρηγιάννη, είναι σημαντικό να αερίζονται καλά οι εσωτερικοί χώροι όπου βρίσκονται οι εστίες καύσης, έτσι ώστε να περιορίζεται η απευθείας έκθεση του πληθυσμού σε λεπτά και υπέρλεπτα αιωρούμενα σωματίδια.

(Μ. Τράτσα, Βήμα της Κυριακής, 22/12/2013)