Κατά 2,8 τρισ. ευρώ θα μειωθούν οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από το 2030 ως το 2050 με βάση τη νέα, φιλόδοξη ευρωπαϊκή στρατηγική

Νωρίτερα αυτό το μήνα η Κομισιόν παρουσίασε μια εξαιρετικά σημαντική ανακοίνωση κλιματικής πολιτικής που θα καθορίσει τις εξελίξεις των επόμενων 15 ετών.

Με βάση την ανακοίνωση, ο νέος στόχος μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου τοποθετείται στο 90% για το 2040, και δρομολογείται ευρεία πολιτική συζήτηση και διάλογος για τον καθορισμό των περαιτέρω στόχων που θα επιτρέψουν την ΕΕ να θέσει σε εφαρμογή τις αναγκαίες πολιτικές για την Ενεργειακή Μετάβαση. Προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η διασφάλιση ότι η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα συμβαδίζει με μια ισχυρή και σταθερή οικονομία, ανταγωνιστική βιομηχανία και ανθεκτικές θέσεις εργασίας, με βιώσιμη και οικονομικά προσιτή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.

Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΕ αξιοποιεί ήδη σε σημαντικό βαθμό τις υπάρχουσες λύσεις μηδενικών και χαμηλών εκπομπών για την απαλλαγή της οικονομικής δραστηριότητας από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040. Για παράδειγμα, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η αποθήκευση, η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCU και CCS), η υδροηλεκτρική ενέργεια, η πυρηνική ενέργεια και η ενεργειακή απόδοση καθορίζουν ήδη σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις αναφορικά με το στόχο μηδενικών καθαρών εκπομπών. Απεναντίας, η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων για ενέργεια έως το 2040 αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 80% σε σύγκριση με το 2021 και η χρήση άνθρακα να καταργηθεί σταδιακά. Η επίτευξη του στόχου για το 2040 και της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 θα επιτρέψει στην ΕΕ να μειώσει το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων κατά περίπου 2,8 τρισεκατομμύρια ευρώ κατά την περίοδο 2031-2050, σε σύγκριση με τις εισαγωγές της ΕΕ κατά μέσο όρο την περίοδο 2011-2020. 

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κομισιόν, χάρη σε ένα φιλόδοξο πλαίσιο πολιτικής που θεσπίστηκε τα τελευταία χρόνια, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλει ήδη στην απαλλαγή της ΕΕ από τις εκπομπές διοξείδιου του άνθρακα. Ενώ, ο κλιματικός στόχος για το 2040 αντιστοιχεί σε σχεδόν πλήρη απαλλαγή της ηλεκτρικής ενέργειας από τις εκπομπές κατά το δεύτερο εξάμηνο της δεκαετίας 2031-2040. Για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου θα πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ενοποίηση των συστημάτων, η ευελιξία της ζήτησης και οι λύσεις αποθήκευσης. Παράλληλα, ο εξηλεκτρισμός των κτιρίων και του τομέα των μεταφορών είναι ζωτικής σημασίας για τον επίτευξή του παραπάνω στόχου. 

Αναφορικά με τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας, ο βιομηχανικός κλάδος θα υποστεί ριζικό μετασχηματισμό για την επίτευξη του στόχου για το 2040. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν η ζήτηση καθαρής ενέργειας μέσω του εξηλεκτρισμού, η ταχεία μετάβαση σε μη ορυκτά καύσιμα και η εφαρμογή νέων τεχνολογικών διαδικασιών και δράσεων κυκλικής οικονομίας. Επιπλέον, ο τομέας των μεταφορών αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των εκπομπών κατά σχεδόν 80% έως το 2040 μέσω της τιμολόγησης του άνθρακα, καθώς και μέσω ενός οικολογικού συστήματος μεταφορών. Τέλος, η γεωργίακαι η αγροτική παραγωγή μπορούν να διαδραματίσουν ζωτικό ρόλο στην Ενεργειακή Μετάβαση, καθώς είναι καθοριστικοί τομείς για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη μείωση των εκπομπώναερίων του θερμοκηπίου.

Εν κατακλείδι, γίνεται εμφανές ότι κατά τη διάρκεια της Ενεργειακής Μετάβασης στην Ευρώπη, η διευρυμένη χρήση ΑΠΕ και πράσινων τεχνολογιών θα συγκρατήσουν σε πρώτη φάση το κόστος ενέργειας σε επίπεδα αντίστοιχα με τα σημερινά, ενώ μακροχρόνια θα οδηγήσουν σε ακόμη χαμηλότερες τιμές. Αυτός είναι και ο λόγος που ο κλάδος των ΑΠΕ μπορεί να ισχυρίζεται ότι αποτελεί μονόδρομο για την περαιτέρω μείωση του ενεργειακού κόστους. 

- Ο Κωνσταντίνος Ανδριοσόπουλος είναι καθηγητής ενεργειακής οικονομίας στο Audencia Business School.