Στριμωγμένη η Λευκωσία για τις καθυστερήσεις στο GSI – «Πυρά εκ των έσω» για τον ρόλο τοπικών συμφερόντων – Νέο «γκάζι» από την Κομισιόν, βολές και από την Αθήνα

Σε πλήγμα στο αφήγημα της κυπριακής κυβέρνησης -για το ότι το Great Sea Interconnector έχει μπλοκάρει λόγω αμφιβολιών στην οικονομική του βιωσιμότητα- «μεταφράζονται» οι αναφορές στο έργο του Κύπριου πρώην υπουργού Ενέργειας, Γιώργου Παπαναστασίου, στη συνέντευξη που παραχώρησε την Κυριακή στην κυπριακή εφημερίδα «Πολίτης».

Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν στέλνει εκ νέου «σήμα» στη Λευκωσία για την ανάγκη άρσης της ενεργειακής της απομόνωσης, ενώ και από την Αθήνα μπαίνει ξανά στο κάδρο η Κύπρος για τις καθυστερήσεις στο έργο.

Οι παραπάνω εξελίξεις έρχονται σε μία συγκυρία όπου δρομολογείται η επιλογή οίκου, ο οποίος θα αναλάβει τη μελέτη επικαιροποίησης των τεχνικοοικονομικών παραμέτρων του έργου. Σύμφωνα ωστόσο με τον κ. Παπαναστασίου, η Κύπρος «έμεινε στις μελέτες βιωσιμότητας και δεν βλέπει τη μεγάλη εικόνα», με τον πρώην υπουργό να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους σοβαρούς κινδύνους που ενέχουν οι καθυστερήσεις για την επάρκεια και το κόστος ηλεκτρισμού.

Ο κ. Παπαναστασίου δεν διστάζει να αναφερθεί στην επιρροή τοπικών συμφερόντων στην αγορά ενέργειας, σημειώνοντας ότι οποιαδήποτε νέα πηγή ηλεκτρισμού εκτός τοπικού ελέγχου αντιμετωπίζεται ως απειλή στη μικρή αγορά της χώρας. Ως αποτέλεσμα, παραμένοντας η Κύπρος μια χώρα χωρίς ενεργειακές διασυνδέσεις, εξαρτώμενη αποκλειστικά από την τοπική παραγωγή, είναι εκτεθειμένη σε κινδύνους, υψηλά κόστη παραγωγής, περιορισμένο ανταγωνισμό και ανασφάλεια εφοδιασμού.

Συνεχείς επιδοτήσεις

«Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πολύ εκτεθειμένη σε ενεργειακές αβεβαιότητες. Στηρίζεται στο δικό της σύστημα και μόνον», σημειώνει. Κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη στρέβλωση της αγοράς ηλεκτρισμού, επισημαίνοντας ότι εμπορικά πάρκα ΑΠΕ παράγουν χαμηλού κόστους ενέργεια, ωστόσο αποζημιώνονται με βάση το κόστος της συμβατικής παραγωγής της ΑΗΚ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό διατηρεί υψηλή την κερδοφορία στην αλυσίδα τροφοδοσίας, χωρίς ουσιαστική μετακύλιση οφέλους στον τελικό καταναλωτή. Ωστόσο, ο βιώσιμος δρόμος για τη μείωση του ενεργειακού κόστους είναι η πίεση στην αλυσίδα τροφοδοσίας, ώστε μέρος της κερδοφορίας να φτάσει στον καταναλωτή.

Όπως σημειώνει, λόγω αποτυχιών στον σχεδιασμό και τη λειτουργία της αγοράς, το κράτος αναγκάστηκε να καταφύγει σε συνεχείς επιδοτήσεις και φορολογικές μειώσεις αντί να αντιμετωπίσει τις δομικές στρεβλώσεις του συστήματος. Πρόκειται όμως για μία πρακτική που δεν απαντά στις σύγχρονες προκλήσεις, καθώς στο σύγχρονο ενεργειακό και βιομηχανικό περιβάλλον, τα κράτη που θα επιβιώσουν και θα διατηρήσουν ανταγωνιστική παραγωγή είναι εκείνα που διαθέτουν πρόσβαση σε φθηνή και επαρκή ενέργεια.

Το «σήμα» από τις Βρυξέλλες

Την ίδια στιγμή, μέσω της συνέντευξής του στον «Φιλελεύθερο», ο Ευρωπαίος Επίτροπος Κλίματος, Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών και Καθαρής Ανάπτυξης, Βόπκε Χούκστρα, επισημαίνει την ανάγκη να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου.

Σημειώνει πως η Κύπρος είναι το τελευταίο κράτος μέλος της ΕΕ που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Αυτό περιορίζει την ένταξή της στην εσωτερική αγορά ενέργειας και παρεμποδίζει την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Επίτροπο, η πρόοδος στο έργο Great Sea Interconnector έχει παρεμποδιστεί από ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, με επιπτώσεις στα χρονοδιαγράμματα και στο κόστος. Η εν λόγω διασύνδεση είναι ιδιαίτερα στρατηγικής σημασίας και απαιτεί πλήρη συνεργασία και συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών μελών για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων προκλήσεων.

«Η Επιτροπή στηρίζει το έργο αυτό εδώ και χρόνια, και οικονομικά μέσω του Μηχανισμού Συνδέοντας την Ευρώπη, και το έχει πλέον εντάξει μεταξύ των οκτώ Ενεργειακών Διαδρόμων που θα δώσει προτεραιότητα για την έγκαιρη υλοποίησή του. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρέχει ισχυρή πολιτική και τεχνική στήριξη στο έργο, σε στενή συνεργασία με την Κύπρο και την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκδηλώσεων και συζητήσεων υψηλού επιπέδου, καθώς και με πρόσθετη εμπλοκή για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών πτυχών», τόνισε.

Νέα βέλη από την Αθήνα 

Υπενθυμίζεται ότι η απόφαση των δύο χωρών για επικαιροποίηση των τεχνικοοικονομικών παραμέτρων του GSI συνοδεύτηκε και από ένα μορατόριουμ στις δηλώσεις, με την Αθήνα να ρίχνει τους τόνους αναφορικά με την κωλυσιεργία της Λευκωσίας. Τέλος σε αυτό το μορατόριουμ έδωσε πριν από ένα 4ήμερο ο υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης, μιλώντας σε τηλεοπτικό σταθμό.

Συγκεκριμένα, ο κ, Θεοχάρης τόνισε πως η πόντιση του καλωδίου δεν έχει σχέση με τις τουρκικές αντιδράσεις, αλλά με το κατά πόσο θέλει το έργο και η κυπριακή πλευρά. Ως συνέπεια, πρέπει να δείξει η Λευκωσία ότι δεν υπάρχει διγλωσσία.

«Αυτή τη στιγμή οι αντιδράσεις δεν προέρχονται από την Τουρκία, προέρχονται από την πλευρά της Κύπρου. Πρέπει να αρθούν αυτές οι αντιδράσεις, για να μπορέσει να προχωρήσει το καλώδιο. Το έργο θα μπορέσει να υλοποιηθεί, εάν δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στην Κύπρο», ανέφερε χαρακτηριστικά. Μένει να φανεί αν τα παραπάνω σχόλια εκφράζουν απλώς προσωπικές θέσεις του υφυπουργού ή σηματοδοτούν συνολική αλλαγή πλεύσης της ελληνικής κυβέρνησης, αναφορικά με τη στάση της Λευκωσίας απέναντι στο έργο.