Στον «αέρα» παραμένει το πλαίσιο για το CCS – Καταιγιστικά πυρά στη Διαβούλευση από τους συμμετέχοντες – Συσκέψεις επί συσκέψεων στο ΥΠΕΝ

Αδιαφάνεια, ασάφεια σε συνδυασμό με σημαντικά κενά εντοπίζουν οι συμμετέχοντες της αγοράς στα τρία ρυθμιστικά κείμενα που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση από την ΡΑΑΕΥ σχετικά με το CCS, υπογραμμίζοντας, ταυτόχρονα, την ανάγκη να «τρέξει» εκ νέου η διαδικασία τόσο της «συγγραφής» όσο και της διαβούλευσης προκειμένου να προκύψει από το μηδέν ένα «συνεκτικό πλαίσιο που να υποστηρίζει την αρχή της διαφάνειας, της κοστοστρέφειας και της προβλεψιμότητας».

Υπενθυμίζεται ότι μετά την θέσπιση του σχετικού θεσμικού πλαισίου στη Βουλή αρχές Δεκεμβρίου, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τον Κανονισμό Τιμολόγησης, τον Κώδικα Κατανομής Χωρητικότητας και τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για δημόσιες διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες δημοπράτησης χωρητικότητας τόπου αποθήκευσης για το «Prinos CO2» με την διαδικασία να ολοκληρώνεται προ ημερών, ακολουθώντας η δημοσίευση των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης.

Αρχικά, οι παρατηρήσεις των συμμετεχόντων εστιάζουν στο διαδικαστικό κομμάτι, κρίνοντας ανεπαρκές τόσο το χρονοδιάγραμμα για την ΡΑΑΕΥ να εκδώσει όλες αυτές τις αποφάσεις όσο και για τους ίδιους να συντάξουν και να καταθέσουν τις απόψεις τους, γεγονός που οδήγησε αφενός σε «πλημμελή» εξέταση ζητημάτων και αφετέρου στη δυσκολία των συμμετεχόντων να τοποθετηθούν ολοκληρωμένα με πολλούς να αναγράφουν στις επιστολές τους ότι θα επανέλθουν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογες διαδικασίες σε άλλες αγορές διαρκούν από 3 έως 6 μήνες, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα των εν λόγω κειμένων στη λειτουργία της σχετικής εφοδιαστικής αλυσίδας.

Χρειάζεται χρόνος

Υπό αυτό το πρίσμα άλλωστε, ορισμένοι συμμετέχοντες, όπως αναφέρουν πηγές του energypress, προτίθενται, απευθυνόμενοι τόσο στη ΡΑΑΕΥ όσο και στο Υπουργείο, να ζητήσουν παράταση του όλου χρονοδιαγράμματος μιας και βάσει δεσμεύσεων του RRF, οι εν λόγω αποφάσεις θα πρέπει να έχουν μονογραφεί μέχρι τις 15 Ιανουαρίου.

Μάλιστα, το αίτημα, όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, δεν θα αφορά μόνο το χρονικό της υπόθεσης αλλά και την ίδια την διαδικασία με τα σχετικά ζητήματα να εστιάζουν τόσο στη σειρά διαμόρφωσης των κειμένων όσο και στον τρόπο διαμόρφωσής τους, κρίνοντας από τα υφιστάμενα που παρουσιάζουν σημαντικά κενά παρά την σχετική εμπειρία και μεθοδολογία που υπάρχει σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, το Υπουργείο, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, φαίνεται να διατηρεί το όλο θέμα στην πρώτη γραμμή, επιχειρώντας ξανά και ξανά συσκέψεις τις προηγούμενες και τις επόμενες μέρες με τους αρμόδιους φορείς καθώς και με την αγορά προκειμένου να καταλήξουν τα βασικά θέματα που με την σειρά τους θα ανοίξουν το δρόμο για την διευθέτηση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων, δεδομένων και των χρονοδιαγραμμάτων που υπάρχουν υπό την πίεση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Χρειάζεται και «σωστή σειρά»

Ενδεικτικά, ο Τιτάνας επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η μη ταυτόχρονη ανάπτυξη των Κειμένων με τον Κώδικα Διαχείρισης της υποδομής αποθήκευσης είναι προβληματική, καθώς ο Κώδικας Διαχείρισης συναρτάται άμεσα με την τιμολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών».

Στο ίδιο μήκος κύματος, στέλεχος της αγοράς σχολιάζει χαρακτηριστικά ότι «είναι το πρώτο ενεργειακό asset για το οποίο βγαίνει Κανονισμός Τιμολόγησης χωρίς να έχει βγει ο Κώδικας Διαχείρισης της Υποδομής που καθορίζει πως θα λειτουργεί η εν λόγω υποδομή».

Υπό αυτό το πρίσμα, οι τρεις εταιρείες Motor Oil, ΤΙΤΑΝ και Ηρακλής, όντας και οι βασικοί πρώτοι χρήστες της υποδομής, συγκλίνουν στο αίτημα της παράτασης, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη μιας μεγαλύτερης «επιμέλειας» των κειμένων, αξιοποιώντας και την μέχρι στιγμής σχετική ευρωπαϊκή πρακτική.

Από εκεί και πέρα το ζήτημα της αδιαφάνειας και της ασάφειας, όπως προκύπτει από τις επιστολές των συμμετεχόντων, εντοπίζεται σε πλείστες ρυθμίσεις και σημεία των κειμένων με τις παρατηρήσεις να συγκεντρώνονται κύρια στο κομμάτι του μοντέλου πρόσβασης, στο Κανονισμό Τιμολόγησης και πως ορίζονται οι χρεώσεις και τα κόστη καθώς και στον τρόπο κατανομής της δυναμικότητας με τα παραπάνω να γεννούν ακολούθως πρόσθετα ζητήματα προς διευκρίνιση και επίλυση.

«Κόκκινη γραμμή» ένα και μοναδικό μοντέλο πρόσβασης

Ως προς το μοντέλο πρόσβασης, τα υπό διαβούλευση κείμενα φέρεται να αναιρούν την εκδοχή της ρυθμιζόμενης υποδομής, προκρίνοντας ένα υβριδικό μοντέλο παρά τις σχετικές διαβεβαιώσεις από πλευράς ΥΠΕΝ κατά το «κλείσιμο» και την ψήφιση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου.

Αναλυτικότερα, όπως σχολιάζουν πηγές της αγοράς που μίλησαν με το energypress, ο Prinos CO2 συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά ενός «regulated asset», χωρίς ωστόσο να χαρακτηρίζεται ως τέτοιο, προκρίνοντας ένα μοντέλο όπου, «η ερμηνεία της δραστηριότητας της αποθήκευσης ως εν μέρη ρυθμιζόμενης και εν μέρη υπό ελεύθερη διαπραγμάτευση αυξάνει τον βαθμό ελευθερίας του Φορέα Εκμετάλλευσης και μεγιστοποιεί το αναμενόμενο όφελος από την άσκηση της δραστηριότητας του επιτρέποντας του να αντλεί επιλεκτικά πλεονεκτήματα που χορηγεί η κάθε μία θεώρηση (ρυθμιζόμενη ή υπό διαπραγμάτευση», όπως αναφέρει σε επιστολή του ο Ηρακλής.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ΤΙΤΑΝΑΣ υπογραμμίζει ότι «η υποδομή αποθήκευσης CO2 πρέπει να είναι πλήρως ρυθμιζόμενη», πράγμα που προκύπτει, όπως διευκρινίζει, από τον μονοπωλιακό χαρακτήρα της υποδομής, τις αναφορές της σχετικής νομοθεσίας περί «δραστηριοτήτων[…] κοινής ωφέλειας και τελούν υπό την εποπτεία του κράτους», την αξιοποίηση εθνικού πλούτου για την ανάπτυξη της υποδομής καθώς και από τη γεγονός ότι η στήριξη της δυσχερώς απανθρακοποιήσιμης ελληνικής βιομηχανίας αποτελεί βασικό στόχο της υποδομής αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στον Πρίνο κατά το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ.

Ανάλογα τοποθετείται και η Motor Oil σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η θέση μας είναι ότι οφείλει να εφαρμοσθεί ένα μόνο μοντέλο πρόσβασης διότι:

(α) ο κύκλος των Δυνητικών Χρηστών είναι περιορισμένος και, συναφώς, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι πρόνοιες του ΕΣΕΚ,

(β) σύμφωνα με πλήθος δηλώσεων της Energean, που βασίζονται σε υπογεγραμμένα MoUs, η «ζήτηση» για τον Πρίνο υπερβαίνει τη διαθέσιμη δυναμικότητα,

(γ) το να διαθέτει ο ίδιος Χρήστης τόσο «Σύμβαση Ρυθμιζόμενης Πρόσβασης» όσο και «Σύμβαση Πρόσβασης μέσω δημοσίων διεθνών διαγωνιστικών διαδικασιών» συνδέεται εγγενώς με δυσχέρειες ως προς τη συμμόρφωση με τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της οικονομικής αποδοτικότητας κατά την πρόσβαση, την τήρηση των οποίων επιβάλλει το άρθρο 21 της Οδηγίας,

(δ) τέτοιου είδους «μικτό» μοντέλο δεν απαντάται στην ευρωπαϊκή πρακτική και

(ε) η δυναμικότητα του Πιλοτικού Τόπου Αποθήκευσης είναι εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ επιπλέον, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της Χώρας, αναμένεται να είναι η μοναδική «εγχώρια» επιλογή, για τις «εγχώριες» βιομηχανίες, βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Συνεπώς, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εξετάσουν τις επιπτώσεις μίας τέτοιας κατάτμησης, και δη στη λογική 50-50, στη nascent αγορά CO2.  

Μπέρδεμα στα κόστη

Το πνεύμα των παρατηρήσεων περί ανάγκης συμπληρώσεων και διευκρινίσεων παραμένει ίδιο και στην περίπτωση του Κανονισμού Τιμολόγησης με την Motor Oil να θίγει, μεταξύ άλλων, τα θέματα κόστους, εντοπίζοντας ασάφειες ανάμεσα στα κόστη που επιβαρύνουν αμιγώς τον Φορέα Εκμετάλλευσης ως συνέχεια των δραστηριοτήτων του και στα κόστη που δύναται να μετακυλιστούν στους χρήστες της υποδομής καθώς σχετίζονται με αυτούς.

Η διάκριση αφορά ανάμεσα σε «pass-through costs» και σε «variable cost» με τις διατυπώσεις στον Κανονισμό Τιμολόγησης, όπως αναφέρεται σχετικά, να επιφυλάσσουν αλληλοεπικαλύψεις που με την σειρά τους δύναται να καταλήξουν σε «αδιαφανή τιμολόγηση». Τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν οι δαπάνες σε σχέση με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τα δικαιώματα εκπομπών τα οποία αναφέρονται σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες, ενώ διαμορφώνονται και προκύπτουν σε συνέχεια της διαχείρισης και του τρόπου λειτουργίας που επιλέγει ο Φορέας Εκμετάλλευσης για την υποδομή.

Σημειώνεται ότι η έννοια του «pass-through» είθισται να χρησιμοποιείται για κόστη (βλέπε ΥΚΩ και ΕΤΜΕΑΡ σε μια ανάλογη περίπτωση) που βαραίνουν τον «καταναλωτή», παραμένοντας «ουδέτερα» για τον «διαχειριστή» με τον τελευταίο να εμπλέκεται μονάχα στην είσπραξή τους.

Σε αυτή την βάση, οι συμμετέχοντες ζητούν διευκρινίσεις ως προς τα κόστη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διαμορφωθούν σαφείς διαχωριστικές γραμμές τι επιβαρύνει τον «καταναλωτή» (εν προκειμένω παραγωγό CO2) και τι επιβαρύνει τον «διαχειριστή» (εν προκειμένω, τον Φορέα Εκμετάλλευσης).

Σε κάθε περίπτωση, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται, όπως προαναφέρθηκε, στην παραβίαση της σωστής «σειράς των πραγμάτων» που το πρώτο τη τάξει ζήτημα να αφορά τον προσδιορισμό της πραγματικής δυναμικότητας αποθήκευσης που με την σειρά της καθορίζει την διάρκεια των διαθέσιμων προϊόντων.

Τα εν λόγω στοιχεία προκύπτουν από τον λόγο της συνολικής χωρητικότητας προς τον μέγιστο βαθμό έγχυσης με το αποτέλεσμα που προκύπτει να καθορίζει και αναλόγως την διάρκεια όταν κατά γενική πρακτική, πρόκειται για μακροπρόθεσμα προϊόντα προς διασφάλιση βιωσιμότητας των έργων δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα.

Οι «διττές» ερμηνείες περί νέας δυναμικότητας αποθήκευσης

Σε αυτή την βάση, οι συμμετέχοντες εκφράζουν σοβαρές ενστάσεις ως προς την διάθεση βραχυπρόθεσμων προϊόντων στις περιπτώσεις «νέας δυναμικότητας αποθήκευσης» με την σχετική έννοια και συνθήκη να προκύπτει βάσει του ορισμού που δίνεται:

• είτε από την καλή «συμπεριφορά» του γεωλογικού σχηματισμού που περιέχεται ο Τόπος Αποθήκευσης (το οποίο όμως θα μπορεί να επιβεβαιωθεί μετά από την πάροδο κάποιων χρόνων λειτουργίας αυτού),
• είτε από την προσθήκη νέου Τόπου Αποθήκευσης (πχ ενός υφάλμυρου υδροφορέα ή ενός νέου εξαντλημένου ταμιευτήρα πετρελαίου).

Η διαφωνία της αγοράς αφορά εν συνόλω το «σκεπτικό» περί «νέας δυναμικότητας αποθήκευσης» καθώς από την μία αφήνει περιθώριο νέας θεώρησης του Πρίνου, δηλαδή να προκύψει ένα νέο asset που ενδέχεται να μεταβάλει και τα προσυμφωνηθέντα οικονομικά και τεχνικά βασικά «μεγέθη» και από την άλλη συνοδεύεται με πρόσθετη χρέωση σε βάρος των χρηστών. Ενδεικτικά, ο Ηρακλής επισημαίνει στην επιστολή του τα εξής: «Η εν λόγω ορολογία αποκαλύπτει μία εντελώς νέα θεώρηση του Πρίνου ο οποίος αφενός αποκτά δυνατότητα επέκτασης και αφετέρου θα πρέπει να μελετηθεί ακόμα πιο αυστηρά από την ΕΔΕΥΕΠ σχετικά με τον προσδιορισμό των τεχνικών του χαρακτηριστικών καθώς η συνύπαρξη δύο Τόπων Αποθήκευσης οι οποίοι δεν διατίθενται ταυτόχρονα προς χρήση θα πρέπει να μην αλληλεπιδρούν μεταξύ τους αλλοιώνοντας ο ένας την χωρητικότητα ή τον μέγιστο ρυθμό έγχυσης και πίεσης του κάθε Τόπου Αποθήκευσης αν λειτουργούσε διακριτά».

EnEarth: Σε κίνδυνο το FiD για το Prinos CO2 λόγω Κανονισμού Τιμολόγησης

Χρειάζεται να σημειωθεί ότι παρατηρήσεις ως προς τον Κανονισμό Τιμολόγησης εκφράζει και EnEarth (θυγατρική της Energean), καλώντας, κατόπιν σχετικής τεκμηρίωσης στην επιστολή της, την ΡΑΑΕΥ να υιοθετήσει την Μεθοδολογία Τιμολόγησης που αρχικώς προτάθηκε από την ίδια (EnEarth) και διαβιβάστηκε στην ΕΔΕΥΕΠ. «Η μεθοδολογία αυτή συνιστά ένα ενιαίο, συνεκτικό και νομικά ευθυγραμμισμένο πλαίσιο, ικανό να διασφαλίσει τόσο την προστασία των χρηστών όσο και την υλοποίηση της επένδυσης σύμφωνα με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο», αναφέρει σχετικά η EnEarth στην επιστολή της. Συμπληρώνει δε «ότι η οριστικοποίηση Κανονισμού Τιμολόγησης που αποκλίνει ουσιωδώς από τις ανωτέρω αρχές θέτει σε σοβαρή διακινδύνευση τη δυνατότητα λήψης τελικής επενδυτικής απόφασης (FID) για το έργο Prinos CO₂ Storage. Ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν παρέχει επαρκή και ικανή προβλεψιμότητα, νομική ασφάλεια και ισορροπημένη κατανομή κινδύνων δεν μπορεί να υποστηρίξει τη δέσμευση των απαιτούμενων ιδιωτικών κεφαλαίων για μια υποδομή μακράς διάρκειας και κρίσιμης σημασίας για την εθνική στρατηγική απανθρακοποίησης».

Τέλος, προβληματισμοί εγείρονται με βάση τις προτεινόμενες διατάξεις ως προς την διενέργεια των διαγωνιστικών διαδικασιών όσο και ως προς την πραγματοποίηση της δεσμευτικής φάσης «δοκιμής αγοράς» και τον τρόπο συμμετοχής σε αυτήν.

Από το μηδέν και συνδιαμόρφωση

Συμπερασματικά, οι συμμετέχοντες, παρά το σύντομο της διαδικασίας της διαβούλευσης, κατέληξαν να τοποθετηθούν εκτενώς επί του θέματος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται επαναξιολόγηση των κειμένων εκ του μηδενός με την στιγμή των τελικών αποφάσεων και τις μονογραφές να απέχουν ακόμη.

Χαρακτηριστικά ο Ηρακλής αναφέρει, μεταξύ άλλων, στην επιστολή του ότι «ένα πάγιο αίτημα της Εταιρείας μας είναι η οριστικοποίηση της δευτερογενούς νομοθεσίας να προχωρήσει μέσω μιας δομημένης προσέγγισης μιας ομάδας εργασίας με τη συμμετοχή Αρμόδιας Αρχής CCS, της ΡΑΑΕΥ, του Φορέα Εκμετάλλευσης και της Δυσχερώς Απανθρακοποιήσιμης Βιομηχανίας, με σκοπό (α) τη συνδιαμόρφωση των συνεκτικών τελικών κανονιστικών κειμένων, των συναφών ανακοινώσεων και της τυποποιημένης σύμβασης με τα διαφορετικά προϊόντα που παρέχει ο Πρίνος, (β) τη διαφανή επίλυση των βασικών σχεδιαστικών επιλογών και (γ) τη σαφή κατανομή ευθύνης ως προς την εποπτεία και την υλοποίηση.