Στοχεύοντας στην ενεργειακή μετάβαση της Κύπρου

Η παροχή επαρκών και οικονομικά προσιτών ενεργειακών υπηρεσιών αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της βιώσιμης ανάπτυξης. Επί του παρόντος, η πρόκληση είναι να αναπτυχθούν εκείνες οι ενεργειακές υπηρεσίες που υποστηρίζουν καλύτερα την ανάπτυξη και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής, ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα τις επιπτώσεις των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στην υγεία και το περιβάλλον. Οι λύσεις καθαρών τεχνολογιών αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση παγκόσμιων κινδύνων και προκλήσεων όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή ασφάλεια, η διασφάλιση των υδάτινων πόρων, η εξάντληση των φυσικών πόρων, αλλά και την προώθηση ευκαιριών, όπως η οικοδόμηση βιώσιμων κοινοτήτων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει μια βιώσιμη ενεργειακή στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Η στρατηγική καθορίζει πολλούς φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Για την επίτευξη αυτής της στρατηγικής, η ΕΕ χρειάζεται να αυξήσει τη χρήση ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών αποθήκευσης, καθώς και του υδρογόνου, την ενεργειακή απόδοση, την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την αύξηση της ισχύος των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, ο κλάδος της ηλεκτρικής ενέργειας υφίσταται σημαντικές αλλαγές. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας απορρυθμίζονται και ως εκ τούτου γίνονται όλο και πιο ανταγωνιστικές, απαιτώντας χαμηλότερο κόστος και υψηλότερη απόδοση συστήματος. Ταυτόχρονα, περιβαλλοντικά ζητήματα και ανησυχίες έχουν οδηγήσει στην αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στην ευρύτερη χρήση των πόρων κατανεμημένης παραγωγής. Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας γίνονται όλο και πιο περίπλοκα και πιο δύσκολο να προβλεφθούν και να τεθούν υπό διαχείριση. Η χρήση διακοπτόμενων τεχνολογιών ΑΠΕ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αιολικά ή φωτοβολταϊκά, σε συνδυασμό με δυνατότητες αποθήκευσης, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου και των διασκορπισμένων γεωγραφικών τους θέσεων, δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις για την ασφάλεια του εφοδιασμού, την αξιοπιστία του συστήματος και την ποιότητα ισχύος. Επιπλέον, υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη για περισσότερες διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, ακριβή σχεδιασμό, λειτουργία και έλεγχο του συστήματος ισχύος.

Η Κύπρος είναι μια χώρα με πολλές ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα, είναι απομονωμένη από την υπόλοιπη Ευρώπη και η οικονομία της βασίζεται κυρίως στον τουρισμό. Η οικονομία της Κύπρου εξαρτάται από το πετρέλαιο και συχνά πλήττεται από σοβαρές ελλείψεις νερού. Ταυτόχρονα, ωστόσο, η Κύπρος έχει υψηλές δυνατότητες όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Κύπρος μπορεί εύκολα να εκμεταλλευτεί την ηλιακή ενέργεια και επίσης διαθέτει πιθανά αποθέματα φυσικού αερίου. Η υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης στην Κύπρο θα απαιτήσει σημαντικές ενεργειακές επενδύσεις τα επόμενα 30-40 χρόνια. Τα επίπεδα επενδύσεων αναμένεται να τριπλασιαστούν ή να τετραπλασιαστούν σε σύγκριση με τα τρέχοντα επίπεδα. Για να επιτευχθεί αυτός ο μετασχηματισμός του ενεργειακού τομέα, απαιτείται μια φιλόδοξη, μακροπρόθεσμη και ολοκληρωμένη ενεργειακή στρατηγική, προκειμένου να τεθούν σαφείς στόχοι και να δημιουργηθεί το κατάλληλο αξιόπιστο και συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Για παράδειγμα, η Κύπρος θα μπορούσε να χαράξει τη στρατηγική της για την ενεργειακή μετάβαση με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνει κέντρο για την ανάπτυξη μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και μιας οικονομίας υδρογόνου.

Η Κύπρος θα μπορούσε να θέσει μακροπρόθεσμο στόχο να γίνει κλιματικά ουδέτερη, επιτυγχάνοντας δηλαδή 100% μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050. Ενδεικτικοί στόχοι για την επίτευξη 100% μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου έως το 2050 με ενδιάμεσους στόχους για τη χρήση ΑΠΕ και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων της Κύπρου με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρατίθενται στον παρακάτω Πίνακα. Οι αισιόδοξοι στόχοι που τέθηκαν για τα έτη 2030 και 2040 μπορούν να επιτευχθούν με σωστό σχεδιασμό και σωστή παρακολούθηση με την εφαρμογή των διακομματικών συμφωνιών ενεργειακής στρατηγικής στην Κύπρο.

Πίνακας: Στοχοθέτηση για την ενεργειακή μετάβαση της Κύπρου.

Με μια σωστή στρατηγική, η Κύπρος θα μπορούσε να μετατραπεί σε μοντέλο πράσινης χώρας μέχρι το 2050. Ο τελικός στόχος είναι η μετάβαση της Κύπρου από την τρέχουσα οικονομία άνθρακα σε μια πιο βιώσιμη οικονομία όπως η οικονομία του υδρογόνου μέχρι το έτος 2050. Μέχρι το 2050, το ενεργειακό σύστημα της χώρας θα γίνει έξυπνο και ψηφιακό, ευέλικτο, αποκεντρωμένο, ηλεκτρικά διασυνδεδεμένο και διασυνδεδεμένο με αγωγούς και/ή εικονικούς αγωγούς φυσικού αερίου ή/και υδρογόνου, όπου η χρήση υδρογόνου σε όλους τους τομείς ενέργειας, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, και ηλεκτροκίνησης θα υλοποιηθεί. Η Κύπρος, με σωστό προγραμματισμό, μπορεί να αξιοποιήσει στο έπακρο το ενεργειακό της δυναμικό, μετατρέποντάς την σε κράτος-παραγωγό. Μπορεί να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιώντας κατάλληλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις ώστε να αρθεί η ενεργειακή της απομόνωση. Ταυτόχρονα, η Κύπρος μπορεί να γίνει κόμβος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και από και προς τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, αυξάνοντας παράλληλα την ενεργειακή μας ασφάλεια. Επιπλέον, οι χώρες της περιοχής της Νοτιοανατολικής Μεσογείου μπορούν να γίνουν πρωτοπόροι στην οικονομία του υδρογόνου και να γίνουν εξαγωγείς βιώσιμης ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εν ολίγοις, με μια κατάλληλη στρατηγική βιώσιμης ενέργειας, η Κύπρος θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα μοντέλο πράσινης χώρας ουδέτερου άνθρακα έως το 2050.

(Αναδημοσίευση και Απόδοση στα Ελληνικά από το Experts’ Views της Ελληνικής Εταιρείας Ενεργειακής Οικονομίας - ΗΑΕΕ)