Διελκυστίνδα και για τη νέα μελέτη του GSI μεταξύ Αθήνας - Λευκωσίας - Το «κρυφτούλι» της κυπριακής πλευράς βάζει νέα ερωτηματικά για την τύχη του έργου

Αδυναμία να συμπλεύσουν ακόμη και στην κατεύθυνση που θα πρέπει να έχει η νέα μελέτη για την επικαιροποίηση των στοιχείων του καλωδίου Great Sea Interconnector καταγράφεται σύμφωνα με πληροφορίες μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας, γεγονός που εξηγεί και την απουσία νεότερων για το θέμα.

Δύο μήνες από τότε που οι ηγέτες των δύο χωρών συμφώνησαν, προκειμένου να μπει τέλος στο συνεχές «blamegame» για το καλώδιο, να προχωρήσουν σε επανεξέταση των βασικών του δεδομένων με επιχείρημα ότι η κίνηση συνδέεται με το ενδιαφέρον νέων επενδυτών, η εικόνα που μεταδίδεται από κυπριακές πηγές παραπέμπει σε διαφορετική οπτική και στόχευση.

Κατά την ελληνική κυβέρνηση, η κατεύθυνση του διεθνή οίκου που θα αναλάβει τη μελέτη πρέπει να είναι η ανάδειξη του πόσο ελκυστικό και βιώσιμο είναι το έργο για τα ξένα επενδυτικά κεφάλαια. Στην περίπτωση ωστόσο της κυπριακής πλευράς, το βάρος της μελέτης θα πρέπει να πέσει στο κατά πόσο το καλώδιο είναι βιώσιμο ή όχι για τους κύπριους καταναλωτές.

Και γι’ αυτό και σύμφωνα με τις ίδιες κυπριακές πηγές, η Λευκωσία φέρεται να επιδιώκει ο οίκος που θα πάρει το έργο να κάνει μεταξύ άλλων μια νέα Μελέτη Κόστους Οφέλους (CBA) με στόχο να αναδειχθεί η βιωσιμότητα του καλωδίου για τον κύπριο καταναλωτή, παρ’ ότι η ίδια η Κομισιόν έχει ήδη καταστήσει σαφές από το Δεκέμβριο, μέσω του Επιτρόπου Γιόργκενσεν, ότι κάτι τέτοιο δεν χρειάζεται.

Και ότι μια νέα τέτοια μελέτη είναι περιττή, καθώς όπως είχε αναφέρει ο Επίτροπος σε ερώτηση του κυπρίου ευρωβουλευτή Μ.Χατζηπαντέλα, ανάλυση κόστους-οφέλους για ένα έργο χρειάζεται μόνο όταν υποβάλλεται αίτηση στην Κομισιόν ώστε αυτό να αποκτήσει καθεστώς Εργου Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), κάτι που για τον GSI έχει ήδη γίνει εδώ και καιρό, γι' αυτό και βρίσκεται στη συγκεκριμένη λίστα.

Τα παραπάνω δεν φαίνεται να πτοούν τη κυπριακή πλευρά που παρά το «όχι» από τη Κομισιόν λέγεται ότι προβάλει το επιχείρημα πως οι καθυστερήσεις - στις οποίες ωστόσο συνέβαλε σημαντικά η ίδια-  έχουν αυξήσει το κόστος του καλωδίου. Οσο αυτό μεγαλώνει, τόσο μειώνεται και η βιωσιμότητά του για τους κυπρίους καταναλωτές, φέρεται να υποστηρίζει η Λευκωσία, αξιοποιώντας στην ίδια κατεύθυνση και τη παράταση που ανακοίνωσε επίσημα η Nexans στο χρονοδιάγραμμα παράδοσης του έργου.

Σημειωτέον ότι ο ΑΔΜΗΕ έχει να πληρώσει τη γαλλική εταιρεία εδώ και 8 μήνες, καθώς ο ίδιος με τη σειρά του δεν έχει πληρωθεί ούτε τη πρώτη δόση των 25 εκατ που του οφείλει η Κυπριακή Δημοκρατία με βάση τη διακρατική συμφωνία του Σεπτεμβρίου του 2024, η οποία προέβλεπε τη καταβολή ποσού 125 εκατ ευρώ, τα οποία θα κατανέμονταν σε πέντε ετήσιες δόσεις.

Το «κρυφτούλι» και τα νέα ερωτηματικά

Στην πραγματικότητα τα όσα φαίνεται να συμβαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες θυμίζουν τη γνωστή «κυκλική τακτική» της κυπριακής πλευράς του 2025, που από τη μια προσέθετε καθυστερήσεις και κόστη, και από την άλλη αμφισβητούσε τη βιωσιμότητα του έργου, πρακτική που φαίνεται πως επαναλαμβάνεται, δημιουργώντας ένα κλίμα αυτοεκπληρούμενης προφητείας.

Τα πιο χαρακτηριστικά περυσινά επεισόδια ήταν η έκδοση με ένα χρόνο καθυστέρηση από τη ΡΑΕΚ της απόφασης εσόδου (Αυγουστος 2025, αντί για το 2024) και κυρίως η εν συνεχεία άρνηση του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού, ο οποίος παρέμεινε στη θέση του κατά το πρόσφατο ανασχηματισμό, να δώσει το πράσινο φως για την ανάκτηση των πρώτων 25 εκατ ευρώ. Το θέμα είχε τεθεί το Δεκέμβριο από το νέο υπ. Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού, χωρίς ο ίδιος να δώσει συνέχεια.

Τα σενάρια για τη μελέτη

Αυτή ακριβώς η διαφορετική οπτική εξηγεί και το γεγονός ότι ουδείς ακόμη γνωρίζει όχι μόνο ποιος οίκος θα αναλάβει τη μελέτη, αλλά ούτε τον οδικό χάρτη, τι θα περιλαμβάνει ή έστω ένα βασικό χρονοδιάγραμμα, παρ' ότι στις 30 Δεκεμβρίου ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε προαναγγείλει πως το θέμα θα κλείσει εντός των ημερών.

Ετσι όπως διαμορφώνονται τα πράγματα με τη περίφημη μελέτη, τα σενάρια είναι δύο.

* Εάν επικρατήσει η άποψη της ελληνικής πλευράς, τότε η μελέτη επικαιροποίησης των παραμέτρων του έργου θα κινείται στη κατεύθυνση του πώς αυτό θα γίνει βιώσιμο και πιο ελκυστικό, προκειμένου να συμβάλει στη προσέλκυση νέων επενδυτών. Αυτό σημαίνει ότι θα περιγράφει ποιο πρέπει να είναι το ρυθμιστικό πλάνο του έργου, ποιο πρέπει να είναι το έσοδο, μέτρα που διευκολύνουν τη τοποθέτηση ξένων κεφαλαίων, ποιοι τύποι επενδυτών ταιριάζουν καλύτερα στο προφίλ του, κ.ό.κ.

* Εάν επικρατήσει η πρόθεση της Λευκωσίας, τότε το βάρος της μελέτης θα πέσει στο κατά πόσο το έργο είναι βιώσιμο για τους Κύπριους καταναλωτές. Κατεύθυνση που μετά και την απομάκρυνση το Δεκέμβριο του πρώην υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου από τη κυβέρνηση, από τους λιγοστούς υποστηρικτές του GSI, δύσκολα θα αποκλίνει από τη γνωστή γραμμή όσων αμφισβητούν την αξία του, βασικός εκφραστής των οποίων είναι ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός.

Το βίντεο και οι δύο διαφορετικές στοχεύσεις

Το γεγονός πάντως ότι οι στοχεύσεις Αθηνών και Λευκωσίας αποκτούν εσχάτως όλο και πιο διακριτές διαφορές, ενισχύει τις υποψίες στην Αθήνα ότι η κυπριακή κυβέρνηση συνεχίζει να δέχεται έντονες πιέσεις από επιχειρηματικά συμφέροντα που δεν θέλουν το καλώδιο.

Τα στρατόπεδα είναι συγκεκριμένα και ανάμεσα σ’ αυτούς που έχουν επανειλημμένα ταχθεί εναντίον του έργου, είναι και εις εκ των πρωταγωνιστών του βίντεο με τις καταγγελίες για «μαύρο» πολιτικό χρήμα που συνταράσσει τη Κύπρο, ο Εxecutive Director του ομίλου Cyfield και Πρόεδρος του Συνδέσμου Αγοράς Ηλεκτρισμού, Γιώργος Χρυσοχός.

Γνωστός για την αντίθεσή του στο έργο, ο επιχειρηματίας προωθεί μέσω της κατασκευαστικής του εταιρείας τη πρώτη μεγάλη ηλεκτροπαραγωγική μονάδα φυσικού αερίου στη περιοχή Βασιλικού -Μαρί, ενώ ο ίδιος έχει δυναμική παρουσία στις ΑΠΕ.

Σε κατά καιρούς δηλώσεις του, έχει μιλήσει για ένα έργο με περιορισμένη σαφήνεια, από το οποίο οι καταναλωτές δεν θα ωφεληθούν δραστικά, ενώ οι επενδύσεις, τόσο σε ανανεώσιμες όσο και σε συμβατικές πηγές παραγωγής στην Κύπρο θα σταματήσουν.

Το έχει χαρακτηρίσει εξαιρετικά δαπανηρό για την εσφαλμένη, όπως έχει πει, επίλυση του προβλήματος επάρκειας και εφεδρείας ηλεκτρικής ενέργειας, προσθέτοντας ότι όλες οι χώρες διαθέτουν εφεδρική δυναμικότητα παραγωγής σε περίπτωση βλάβης των μονάδων, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, κοστίζει σημαντικά λιγότερο από το GSI.