Επισκόπηση 2023: Σταθεροποίηση των διεθνών ενεργειακών τιμών, αλλά σε επίπεδα υψηλότερα από πριν την κρίση

Σταθερή πτωτική πορεία ακολούθησαν μέσα στο 2023 και οι τρεις σημαντικές ενεργειακές τιμές, δηλαδή του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Το φυσικό αέριο απασχόλησε περισσότερο κατά τη διάρκεια της κρίσης του 2022, διότι εκεί παρατηρήθηκαν οι πιο σοβαροί τριγμοί και ανακατατάξεις με επίκεντρο τον πόλεμο της Ουκρανίας. Η τιμή του ολλανδικού συμβολαίου TTF ξεκίνησε το 2023 στα 85 ευρώ/MWh και την ολοκληρώνει κοντά στα 35 ευρώ, έναντι μιας τιμής μεταξύ 5 και 15 ευρώ στα χρόνια ως το 2020.

Σε αντιστοιχία με το αέριο, η χονδρική τιμή του ηλεκτρισμού παραμένει σήμερα αρκετά ψηλότερα από ότι ήταν στα χρόνια ως το 2020. Στην Ελλάδα με βάση τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας βρέθηκε φέτος σταθερά πάνω από τα 100 ευρώ/MWh τη στιγμή που παλιότερα σπανίως έφτανε μέχρι εκεί.

Το γεγονός αυτό κατατάσσει τη χώρα μας ανάμεσα στις ακριβότερες αγορές της Ευρώπης, ενώ ελπίδα είναι ότι μόλις η πρόσφατη πτώση της τιμής του αερίου αρχίζει να μεταφράζεται στην ελληνική αγορά από τον Ιανουάριο, η χονδρική θα σπάσει επιτέλους προς τα κάτω το ψυχολογικό όριο των 100 ευρώ.

Θετικό είναι επίσης ότι ο χειμώνας στην Ευρώπη φέτος δεν ήταν μέχρι στιγμής δριμύς, γεγονός που κρατάει ψηλά τη στάθμη στις αποθήκες αερίου και τις τιμές χαμηλά. Ακόμα και οι πρόσφατες εξελίξεις με τις επιθέσεις των Χούθι σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και το κύμα ψύχους που έπληξε την Κίνα δεν στάθηκαν αρκετές να ανεβάσουν το TTF.

Τα προθεσμιακά συμβόλαια του TTF δείχνουν να προεξοφλούν ένα ήρεμο πρώτο εξάμηνο για το 2024 και μια ήπια άνοδο από το γ' τρίμηνο του έτους. Αν επαληθευτούν αυτές οι προβλέψεις, τότε ενδεχομένως η Ευρώπη να περάσει μια παρατεταμένη περίοδο σχετικά χαμηλών τιμών που δεν έχει δει από το 2020.

Στο πετρέλαιο το 2023 ήταν ένα σχετικά ήσυχο έτος, κατά το οποίο τις εξελίξεις καθόρισε σε μεγάλο βαθμό ο ΟΠΕΚ+ μέσω των αποφάσεών του. Ο οργανισμός συνέχισε την πολιτική περικοπών παραγωγής, επιτυγχάνοντας σε επανειλημμένες συνόδους ομοφωνία ανάμεσα στα διαφορετικά συμφέροντα των μελών του. Η Σαουδική Αραβία επέδειξε ηγετικές ικανότητες και ήρθε σε ευθεία σύγκρουση με τις ΗΠΑ που ζητούσαν χαλάρωση για να ενισχυθούν οι οικονομίες των χωρών-καταναλωτών.

Παράλληλα, ο ΟΠΕΚ+ ήρθε σε αντιπαράθεση και με το Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ), ανταλλάσσοντας πυρά σε τακτική βάση σχετικά με το ποια τιμή αργού είναι δίκαιη και ποιο είναι το μέλλον των ορυκτών καυσίμων.

Το Brent ξεκίνησε το 2023 στα 86 δολάρια/βαρέλι και κλείνει το έτος στα 78, έχοντας ακολουθήσει μια πορεία με αρκετές αυξομειώσεις. Η μέγιστη φετινή τιμή ήταν 94,3 και η ελάχιστη 71,8.

Συγκριτικά, από το 2018 ως το 2020 η τιμή του Brent βρισκόταν κοντά στα 60 δολάρια. Αν προσθέσουμε και τον πληθωρισμό που ήταν έντονος τα τελευταία χρόνια, τότε η σημερινή τιμή δεν απέχει πολύ από εκείνη την περίοδο.

Το πρόβλημα στην περίπτωση του πετρελαίου είναι ότι παρατηρούνται σημαντικές δομικές διαφορές σε σχέση με το παρελθόν. Η σχιστολιθική παραγωγή στις ΗΠΑ αποτελεί πλέον το 70% του συνόλου στη χώρα, άρα έχει ωριμάσει και οδηγεί σε ένα υψίπεδο που είναι άγνωστο για πόσο θα μπορέσει να διατηρηθεί.

Οι μεγάλες πετρελαϊκές έχουν περιορίσει ιστορικά τις επενδύσεις τους στην έρευνα και παραγωγή, ενώ δυσκολεύονται πλέον να τις χρηματοδοτήσουν με τραπεζικό δανεισμό λόγω των πράσινων κριτηρίων που εφαρμόζονται διεθνώς. Έτσι, απομένουν οι κρατικές πετρελαϊκές που διαθέτουν άφθονα αποθέματα, αλλά συχνά δεν έχουν κίνητρο ή τη δυνατότητα να τα αναπτύξουν.

*Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ετήσια επισκόπηση του energypress με τις 15 σημαντικότερες ειδήσεις του έτους.