Γιατί ο διασυνοριακός φόρος άνθρακα στο πλαίσιο του CBAM μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική άνοδο του κόστους εισαγωγής ρεύματος από Αλβανία, Β. Μακεδονία και Τουρκία

Σε μείζον ζήτημα για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις αναδεικνύεται ο διασυνοριακός φόρος άνθρακα στα πλαίσια του μηχανισμού CBAM που πρόκειται να ισχύσει σταδιακά από το 2026.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Financial Times, η ρύθμιση θα περιορίσει τις ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Βρετανίας και της Ευρώπης, περιορίζοντας και τα κίνητρα για επενδύσεις σε ΑΠΕ.

Ανάλυση που πραγματοποίησε η AFRY προειδοποιεί ότι οι ποσότητες πράσινου ηλεκτρισμού από τη Βρετανία ενδέχεται να μειωθούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να αυξήσουν τις εκπομπές στο ισοδύναμο 8,3 εκατ. αυτοκινήτων ετησίως.

Ταυτόχρονα, σημαντική αναμένεται και η επίδραση στις τιμές του ρεύματος που διακινείται μέσω των διασυνδέσεων. Ο βρετανικός σύνδεσμος Energy UK εκτιμά ότι ο CBAM θα οδηγήσει ουσιαστικά σε φόρο 40%, αυξάνοντας το κόστος για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Όπως ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι χώρες εκείνες που επιθυμούν να εξάγουν ηλεκτρισμό στην Ευρώπη θα πρέπει να διαθέτουν ισοδύναμο μηχανισμό τιμολόγησης των ρύπων (όπως το ευρωπαϊκό ETS), αλλιώς θα τεθεί φόρος που θα καλύπτει τη διαφορά.

Πρόκειται για ένα θέμα που αφορά και τις ελληνικές εταιρείες που σχεδιάζουν διεθνείς διασυνδέσεις ή εισάγουν ενέργεια από διάφορες χώρες στα βόρεια και τα νότια της χώρας μας που δεν ανήκουν στην Ε.Ε.

Για παράδειγμα, η Αίγυπτος δεν διαθέτει φόρο άνθρακα και ως εκ τούτου οι όποιες ποσότητες ρεύματος εξάγονται προς την Ελλάδα θεωρητικά θα είναι αντιμέτωπες με σημαντική επιβάρυνση. Το ίδιο ισχύει και για το Ισραήλ, την Αλβανία, τη Β. Μακεδονία και την Τουρκία.

Καθώς η Ελλάδα φιλοδοξεί να εισάγει αποκλειστικά πράσινο ηλεκτρισμό από την Αίγυπτο, υπάρχει παράθυρο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για να αποφευχθεί η πληρωμή του συγκεκριμένου φόρου μέσω της σύναψης διμερών συμβολαίων.

Το ίδιο δεν ισχύει, όμως, για τις υπόλοιπες χώρες με τις οποίες ήδη έχει σημαντικές εμπορικές ροές η Ελλάδα. Τον Ιανουάριο οι ποσότητες ρεύματος που εισήχθησαν από Αλβανία, Β. Μακεδονία και Τουρκία έφτασαν από κοινού τις 443 γιγαβατώρες.

Στην περίπτωση των συγκεκριμένων ποσοτήτων, προβλέπεται να τεθεί ένα γενικό επίπεδο φόρου με βάση το μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής και των ρύπων της στην εκάστοτε χώρα. 

Από τη στιγμή που η αύξηση στην τιμή του ρεύματος θα φτάσει το 40% στην περίπτωση των εξαγωγών της Βρετανίας που διαθέτει μηχανισμό ρύπων, τίθεται το ερώτημα πόσο θα αυξηθούν οι τιμές από τις παραπάνω χώρες προς την Ελλάδα αφού δεν διαθέτουν καν τέτοιο σύστημα προς το παρόν.

Ενδεικτικό είναι ότι η ένταση CO2 της βρετανικής ηλεκτροπαραγωγής τον τελευταίο μήνα ήταν 176 γραμμάρια ανά κιλοβατώρα, ενώ στη Β. Μακεδονία ήταν 545 γρ. και στην Τουρκία 403 γρ.

Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δεν είναι εύκολες στην παρούσα φάση, καθώς δεν έχει γίνει κάποιος υπολογισμός για το κόστος, ούτε για τις δυνατότητες εξαίρεσης των εισαγωγών.

Οι χώρες της Ενεργειακής Κοινότητας είναι δεσμευμένες να αναπτύξουν μηχανισμό άνθρακα αντίστοιχο με το ETS ως το 2030, ενώ σκοπεύουν να αποσύρουν και μέρος της λιγνιτικής τους παραγωγής. Πάντως, στελέχη από τις εν λόγω χώρες έχουν προειδοποιήσει για το χρονοδιάγραμμα και τη δυσκολία υλοποίησης των στόχων.

Ακόμα και αν το καταφέρουν, ευαίσθητη θα είναι η περίοδος από το 2026 ως το 2030 με ενδεχόμενες διαταράξεις για το διμερές ενεργειακό εμπόριο.

(φωτογραφία: pixabay.com)