Πώς ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα της ΕΕ μπορεί να ανασχεδιάσει την αγορά LNG

Αντιμέτωπη με ριζικές αλλαγές αναμένεται να βρεθεί η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση συμπεριλάβει το LNG στη φορολογία των συνόρων άνθρακα.

Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα της ΕΕ (CBAM)  ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου στην πρώτη μεταβατική φάση για εισαγωγές πολλών ομάδων προϊόντων έντασης άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.      

Η πρώτη φάση της νομοθεσίας της ΕΕ για την τιμολόγηση των εισαγωγών άνθρακα δεν θα επιβάλλει εισφορές στα προϊόντα — κάτι τέτοιο  θα ισχύει από το 2026 . Ωστόσο, οι εισαγωγείς σιδήρου και χάλυβα, τσιμέντου, αλουμινίου, λιπασμάτων, υδρογόνου και ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ θα κληθούν —από τώρα— να αναφέρουν τον όγκο των εισαγωγών τους και τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG) που ενσωματώθηκαν κατά την παραγωγή τους, αν και δεν θα καταβάλουν καμία οικονομική προσαρμογή σε αυτό το στάδιο.  

Επί του παρόντος, το LNG δεν περιλαμβάνεται στον φόρο άνθρακα στα σύνορα, επομένως οι εισαγωγές δεν φορολογούνται επιπλέον αυτήν τη στιγμή.

Η επέκταση στη ναυτιλία

Ωστόσο, η ΕΕ έχει επεκτείνει το Σχέδιο Εμπορίας Εκπομπών (ETS) στη ναυτιλία, πράγμα που σημαίνει ότι τα φορτία LNG στην Ευρώπη θα υπόκεινται σε φόρο άνθρακα από το 2024.

«Προς το παρόν, το πρώτο προσχέδιο αναφέρεται μόνο σε νέες συμβάσεις εισαγωγής LNG, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί φόρος μεθανίου σε όλες τις εισαγωγές LNG που υπερβαίνουν τα καθορισμένα όρια», έγραψαν οι αναλυτές της Wood Mackenzie.

Και υπογραμμίζουν ότι η ΕΕ θα μπορούσε να προχωρήσει παραπέρα και να συμπεριλάβει το LNG στο CBAM, ορίζοντας εισαγωγικό δασμό στις επικρατούσες τιμές άνθρακα στο ETS.

Εάν το μπλοκ συμπεριλάβει το LNG στον CBAM, η αγορά LNG θα χωριζόταν στα δύο και θα γινόταν μια αγορά δύο επιπέδων με premium τιμές στην Ευρώπη και χαμηλότερες τιμές στις αναδυόμενες ασιατικές αγορές, αναφέρει στην ανάλυσή της η ενεργειακή συμβουλευτική εταιρεία.

Τώρα, υπάρχει ένα μεγάλο «αν» σε αυτές τις υποθέσεις. Η ΕΕ, η οποία επί του παρόντος βασίζεται πολύ στις εισαγωγές LNG για τον εφοδιασμό της με φυσικό αέριο – το αέριο από τον ρωσικό αγωγό είναι ως επί το πλείστον εκτός εικόνας – θα μπορούσε ακόμα να χρειάζεται σχετικά υψηλούς όγκους LNG μετά το 2026 και μπορεί να μην επιλέξει να φορολογήσει το LNG.

Κι αυτό που μένει να διαφανεί είναι το πώς η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει τους στόχους μείωσης των εκπομπών με την ενεργειακή ασφάλεια.

«Εάν η ΕΕ αποφασίσει να εφαρμόσει αυτές τις εισφορές, τότε αυτό θα ωθήσει τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου προς τα πάνω, αλλά και θα διχάσει την παγκόσμια αγορά LNG, δημιουργώντας μια αγορά LNG δύο επιπέδων»,  δήλωσε ο  Massimo Di Odoardo, Αντιπρόεδρος Έρευνας Φυσικού Αερίου της Wood Mackenzie. .

Αυτό μπορεί να μην είναι προς όφελος της Ευρώπης, επειδή οι εξαγωγείς LNG με τις χαμηλότερες εκπομπές θα ωφεληθούν περισσότερο, αλλά η εγγύτητα στην αγορά θα είναι καθοριστική, συμπεριλαμβανομένου ενός από τους κορυφαίους εξαγωγείς, του Κατάρ, το οποίο σχεδιάζει μια  τεράστια επέκταση  της εξαγωγικής του ικανότητας μέχρι το τέλος του τη δεκαετία.

Υψηλότερες τιμές

Σύμφωνα με τη WoodMac, το Κατάρ και η Μοζαμβίκη, για παράδειγμα, θα απαιτήσουν υψηλές τιμές άνθρακα στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να τους παρασύρουν μακριά από τις στενότερες αγορές της αναδυόμενης Ασίας, οι οποίες είναι απίθανο να επιβάλουν φόρο εισαγωγών στις εκπομπές και οι οποίες -σε αντίθεση με την Ευρώπη- πρόκειται να δουν την ζήτησή τους για LNG να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια.  

Ωστόσο, η κλίμακα και η έκταση των μελλοντικών φόρων εκπομπών στις εισαγωγές LNG θα είναι κρίσιμης σημασίας για τη μείωση των εκπομπών στη βιομηχανία LNG σε κλίμακα, σύμφωνα με την Wood Mackenzie.

Αν μόνο η Ευρώπη επέβαλε φόρους, δεν θα πετύχαινε τον απαιτούμενο στόχο της μεγάλης κλίμακας απανθρακοποίησης έργων LNG παγκοσμίως, σημειώνει. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα θα είναι μια «διχρωματική» αγορά LNG.

«Εάν πρόκειται να υπάρξει υλική επίπτωση, θα απαιτηθεί τιμή άνθρακα πλησιέστερη στα 200 δολάρια ΗΠΑ/τόνο CO2e για τις εισαγωγές LNG», δήλωσε ο Di Odoardo.  

«Επιπλέον, αυτό θα πρέπει να εισαχθεί σε παγκόσμιο επίπεδο για να είναι πραγματικά αποτελεσματικό στη μείωση της έντασης του άνθρακα και αυτό είναι απίθανο να συμβεί. Προς το παρόν, όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στην Ευρώπη για να δουν τι θα κάνει στη συνέχεια».

Η συνέπεια: μια αγορά LNG δύο επιπέδων

Οι φόροι στις εκπομπές LNG θα επανασχεδιάσουν τις εμπορικές ροές LNG, θα επαναβαθμονομήσουν τις τιμές και θα αναγκάσουν τους παίκτες LNG να επανεκτιμήσουν τις εμπορικές στρατηγικές και τις επενδυτικές επιλογές για απαλλαγή από τον άνθρακα σε όλη την αλυσίδα αξίας . Ωστόσο, οι επιπτώσεις θα ποικίλλουν για διαφορετικούς παίκτες LNG και για τις κυβερνήσεις των χωρών εισαγωγής και εξαγωγής. 

Μια διχασμένη αγορά LNG  

Η μελέτη αναφέρει ότι οι κυβερνήσεις που επιβάλλουν φόρο στις εκπομπές άνθρακα του εισαγόμενου LNG θα δουν τις τιμές του φυσικού αερίου να αυξάνονται στην εσωτερική τους αγορά. Η Ευρώπη, και δυνητικά οι αγορές της Βορειοανατολικής Ασίας, ενδέχεται να είναι επιρρεπείς σε αυτό για να επιταχυνθεί η στροφή σε εναλλακτικές λύσεις με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα. Ωστόσο, οι αγοραστές στις αναδυόμενες ασιατικές αγορές θα παραμείνουν επιφυλακτικοί για τις υψηλότερες τιμές LNG και θα είναι απρόθυμοι να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Μια διχασμένη αγορά LNG είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα, μία για το LNG premium και μία για τις αφορολόγητες χώρες. Ωστόσο, η μείωση της ζήτησης LNG σε αγορές premium σημαίνει ότι η σημασία τους θα εξασθενίσει με την πάροδο του χρόνου, περιορίζοντας την επιρροή τους στην ώθηση των επενδύσεων στην απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα. 

Απαιτούνται υψηλοί φόροι άνθρακα για την απεξάρτηση του LNG 

H WoodMac υπογραμμίζει επίσης ότι ένας φόρος επί των εκπομπών μεθανίου ύψους 100$/τόνο CO 2 e θα είναι αποτελεσματικός για την επίτευξη του στόχου του. Η μείωση του μεθανίου παραμένει ο χαμηλός καρπός στις εκπομπές , με πρόοδο που σημειώνεται σε διάφορες χώρες, που υποστηρίζεται από αυστηρότερους εγχώριους κανονισμούς για το μεθάνιο. Ο φόρος εισαγωγής μεθανίου θα συμβάλει στην παροχή πρόσθετων οικονομικών κινήτρων, περιορίζοντας ταυτόχρονα την ανοδική τιμή του LNG. Σε αυτό το σενάριο, οι χώρες εξαγωγής θα ενθαρρυνθούν επίσης να εισαγάγουν εγχώριες εισφορές και να διατηρήσουν φορολογημένα έσοδα. 

Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ)

Από τις 1 Οκτωβρίου 2023, ο κανονισμός 2023/956 θέσπισε τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) της ΕΕ με στόχο τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, την καθιέρωση δίκαιης τιμής για τον άνθρακα που εκπέμπεται κατά την παραγωγή αγαθών υψηλής έντασης άνθρακα που εισάγονται στην ΕΕ και την ενθάρρυνση μιας καθαρότερης βιομηχανικής παραγωγής μέσω μεθοδολογίας για τον υπολογισμό των ενσωματωμένων εκπομπών σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού και τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % της ΕΕ.

Ο μηχανισμός αυτός θα εφαρμοστεί σταδιακά και ευθυγραμμίζεται με τη σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων που ορίζεται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ).

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την εισαγωγή εμπορευμάτων που υπόκεινται στον ΜΣΠΑ περιορίζονται στα εξής:

Υποβολή εκθέσεων ΜΣΠΑ σε τριμηνιαία βάση: Οι εισαγωγείς εμπορευμάτων (ή ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπός τους) θα πρέπει να αναφέρουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που ενσωματώνονται στις εισαγωγές τους (άμεσες και έμμεσες εκπομπές) κατά τη διάρκεια ενός δεδομένου τριμήνου ενός ημερολογιακού έτους, χωρίς να προβαίνουν σε οικονομικές πληρωμές ή προσαρμογές. Η έκθεση υποβάλλεται το αργότερο ένα μήνα μετά το τέλος του εν λόγω τριμήνου. Η υποχρέωση υποβολής της έκθεσης ΜΣΠΑ σε τριμηνιαία βάση θα καλύπτει ολόκληρη τη μεταβατική περίοδο από το 01/10/2023 έως το 31/12/2025.

Εγγραφή στο μεταβατικό μητρώο ΜΣΠΑ: Το μητρώο αυτό, το οποίο αναπτύχθηκε από την Επιτροπή της ΕΕ για να βοηθήσει τους εμπόρους να συντάξουν και να υποβάλουν την έκθεση ΜΣΠΑ, θα καταστήσει επίσης δυνατή την επικοινωνία μεταξύ της Επιτροπής, των αρμόδιων αρχών, των εθνικών τελωνειακών αρχών και των εμπόρων.

Η πρόσβαση και η καταχώριση στο μητρώο θα πρέπει να ζητούνται μέσω της πύλης ΜΣΠΑ (TAXUD).

Ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) της ΕΕ αναμένεται να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή από το 2026, αλλά αρχικά θα εφαρμόζεται μόνο σε ορισμένα προϊόντα με υψηλό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, όπως:

• σίδηρος/χάλυβας
• τσιμέντο
• λιπάσματα
• αργίλιο
• υδρογόνο
• ηλεκτρική ενέργεια