Πώς λειτούργησε το ανώτατο όριο στο φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια στη Γερμανία – Τα πρώτα στοιχεία

Η καθιέρωση ανώτατων ορίων τιμών για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια από τη γερμανική κυβέρνηση, γνωστά και ως «φρένα τιμών», έχει ουσιαστικά μειώσει το πρόσθετο κόστος για τα νοικοκυριά, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε η κυβέρνηση. 

Αυτά τα ανώτατα όρια τιμών έχουν εφαρμοστεί σταδιακά από τις αρχές του 2023, παρέχοντας ανακούφιση στους καταναλωτές κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης ενεργειακής κρίσης. Έχουν εφαρμοστεί σε νοικοκυριά, εταιρείες, κοινωνικά ιδρύματα, εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις και άλλα.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή αυτών των ανώτατων ορίων είχε αποπληθωριστική επίδραση και στις τιμές καταναλωτή. 

«Από τότε που τέθηκαν σε ισχύ, τα φρένα των τιμών του φυσικού αερίου, της θερμότητας και της ηλεκτρικής ενέργειας είναι πιθανό να είχαν αποπληθωριστική επίδραση στις τιμές καταναλωτή», υπογράμμισε από την πλευρά του ο υπουργός Οικονομικών Ρόμπερτ Χάμπεκ , από το κόμμα των Πρασίνων.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση της γερμανικής κυβέρνησης το συγκεκριμένο μέτρο έχει επίσης βοηθήσει τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα περισσότερο από τα εύπορα. Ωστόσο, η έκθεση διευκρινίζει ότι αυτή η ανάλυση προσφέρει μόνο μια προκαταρκτική αξιολόγηση του αντίκτυπου του ανώτατου ορίου και ότι μια συνολική αξιολόγηση θα είναι δυνατή μόνο στο τέλος του έτους.

Μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου του τρέχοντος έτους, οι πελάτες έλαβαν περίπου 18 δισεκατομμύρια ευρώ σε κρατικές πληρωμές λόγω των ανώτατων τιμών. Επιπλέον, τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, διανεμήθηκαν επιπλέον 4,7 δισ. ευρώ ως άμεση βοήθεια. 

Έτσι το συνολικό ποσό που διατέθηκε από για την ανακούφιση των νοικοκυριών από την ενεργεική κρίση ανέρχεται μέχρι στιγμής σε 22,7 δισεκατομμύρια ευρώ.

Τα ανώτατα όρια τιμών εισήχθησαν ως μέρος του πακέτου «αμυντικής ασπίδας» των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ της Γερμανίας για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Για τα νοικοκυριά, οι τιμές του φυσικού αερίου περιορίστηκαν στα 12 σεντς ανά κιλοβατώρα (kWh) και οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας περιορίστηκαν σε 40 σεντς/kWh. Οι εταιρείες πληρώνουν 7 και 13 σεντς/kWh, αντίστοιχα, για προκαθορισμένο μερίδιο της κατανάλωσής τους.

Συγχρόνως, η κυβέρνηση ανέστειλε όλες τις αυξήσεις που είχαν προγραμματισθεί για τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις των τιμολογίων για το 2023.

Στο ταμείο κρίσης της χώρας, το οποίο έχει συνολικά 200 δισ. ευρώ, τα περίπου 83 δισ. προορίζονται για το φρενάρισμα τιμών στο φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Επιπλέον κονδύλια προορίζονται για τη στήριξη εταιρειών. Η ενίσχυση έχει προγραμματιστεί μέχρι την άνοιξη του 2024. 

Με δεδομένο ότι οι τιμές πεχουν ήδη υποχωρήσει σημαντικά κάτω από αυτό το πλαφόν υπάρχει διαφωνία στην κυβέρνηση για το αν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν αζήτητα κεφάλαια για άλλα έργα. Οι Πράσινοι το θέλουν αυτό, το FDP το απορρίπτει.

Οι αρνητικές τιμές

Την διαμάχη που έχει ξεσπάσει ενισχύει και το γεγονός ότι συχνά αυτό το καλοκαίρι οι τιμές στη Γερμανία, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης έπεσαν ξανά κάτω από το μηδέν καθώς η παραγωγή από ηλιακά πάρκα κατακλύζει το δίκτυο.

Για παράδειγμα συχνά φέτος οι ενδοημερήσιες τιμές στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, γίνονται αρνητικές από τις 13:00 έως τις 15:00 την Τρίτη, σύμφωνα με στοιχεία της Epex Spot που επικαλείται το Bloomberg.

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι άκαμπτη, πόσο μάλλον με τις επιδοτήσεις που ενισχύουν την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Μερικές φορές μπορεί να είναι φθηνότερο για μια μονάδα να πληρώσει τους καταναλωτές ώστε να χρησιμοποιήσουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια απ' ό,τι θα ήταν αν κλείσει για μια ή δύο ώρες. Και ορισμένες ανανεώσιμες πηγές — όπως η ηλιακή ενέργεια από ταράτσες στην Ολλανδία — πληρώνονται ανεξάρτητα από την τιμή της αγοράς. Αυτοί οι παράγοντες συμβάλλουν ώστε να πέσουν οι τιμές κάτω από το μηδέν.

Η τελευταία βουτιά ακολουθεί τα χαμηλά ρεκόρ που επιτεύχθηκαν το Σαββατοκύριακο. Πράγματι, είναι πιο πιθανό τα Σάββατα και οι Κυριακές να δώσουν αρνητικές τιμές , επειδή η ζήτηση για ρεύμα είναι χαμηλότερη, ωστόσο στη μέση της εργάσιμης εβδομάδας είναι ασυνήθιστο

Η παραγωγή ηλιακής ενέργειας στη Γερμανία αυξάνεται σταθερά

Αν δεν διαφοροποιηθούν σημαντικά τα επίπεδα της ζήτησης, οι αρνητικές τιμές θα γίνουν πιο συνηθισμένο φαινόμενο. Η Ευρώπη πρόκειται να εγκαταστήσει έως και 60 γιγαβάτ νέων πάνελ το 2023, αυξημένα κατά ένα τρίτο από το περσινό ρεκόρ, σύμφωνα με έρευνα της HSBC Holdings. Θα μπορούσε, επομένως, να δημιουργηθεί μια ευκαιρία για τους καταναλωτές ώστε να χρησιμοποιούν περισσότερο ρεύμα το μεσημέρι, φορτίζοντας αυτοκίνητα και κάνοντας άλλες δουλειές στην πιο φθηνή και πιο πράσινη στιγμή του 24ώρου.

Οι αρνητικές τιμές συμβαίνουν όλο και πιο συχνά αυτό το καλοκαίρι, αφού οι Ευρωπαίοι πρόσθεσαν πέρυσι μια ποσότητα ηλιακών συλλεκτών στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας για να μειώσουν τη ζήτηση για ακριβό φυσικό αέριο. Η νέα παραγωγή βοήθησε την ΕΕ να πετύχει ένα ορόσημο νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι, όταν η μηνιαία ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα για πρώτη φορά.

Με τον ρυθμό αύξησης των ηλιακών πάνελ να σπάει ρεκόρ κάθε χρόνο για την υπόλοιπη δεκαετία καθώς οι τιμές τους πάνελ υποχωρούν, ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπιστεί η αρνητική τιμολόγηση είναι να γίνει πιο έξυπνη η κατανάλωση ενέργειας.

«Η αρνητική τιμολόγηση είναι ένα σημαντικό μήνυμα στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας για την παροχή κινήτρων για την ευελιξία και την αποθήκευση, κάτι που είναι κρίσιμο για ένα σύγχρονο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε στο Bloomberg, ο Tom Haddon, σύμβουλος στην Arcadis LLP: «Προς το παρόν, η αρνητική τιμολόγηση είναι ένα σφάλμα, αλλά θα πρέπει να είναι ένα χαρακτηριστικό».

Προσαρμογή του συστήματος

Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να προσαρμοστεί. Οι αυξανόμενες ποσότητες φθηνής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που συγκεντρώνονται σε λίγες μόνο ώρες της ημέρας μπορεί να αυξήσουν το κόστος για τους φορείς εκμετάλλευσης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας για την εξισορρόπηση του συστήματος. Τελικά αυτά τα κόστη καταλήγουν να κατανέμονται στους λογαριασμούς των πελατών.

Στην ιδανική περίπτωση, όταν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι άφθονες και οι τιμές χαμηλές, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν την κατανάλωση για να συμβάλουν στον περιορισμό του κόστους για τους φορείς εκμετάλλευσης του δικτύου ώστε να διατηρήσουν το σύστημα σε ισορροπία και να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερη πράσινη ενέργεια.