Πως η αγορά ενέργειας διαλύθηκε σε μια υπερδύναμη των ορυκτών καυσίμων

Η αποτυχία μιας από τις πιο ανεπτυγμένες αγορές ηλεκτρισμού διεθνώς την περασμένη εβδομάδα στην Αυστραλία έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ανεπτυγμένα κράτη στη διαχείριση και ρύθμιση της ενεργειακής μετάβασης.

Προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτό που ο Αυστραλός υπουργός ενέργειας αποκάλεσε "μια τέλεια καταιγίδα", ο ρυθμιστής ενέργειας έλαβε το άνευ προηγουμένου βήμα να διακόψει τη φυσική εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας σε όλες τις περιοχές της Εθνικής Αγοράς Ηλεκτρισμού και κατεύθυνε τους παραγωγούς να παρέχουν επαρκή ενέργεια σε ρυθμιζόμενες τιμές.

Πρόκειται για μια κίνηση-έκπληξη για ένα κράτος που διαθέτει επαρκή παραγωγική δυνατότητα και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα και φυσικού αερίου. Επίσης, είναι μια προειδοποίηση προς τη νέα κυβέρνηση για τις πιθανές δυσκολίες στο εξής στην προσπάθεια απανθρακοποίησης και επίτευξης φιλόδοξων στόχων για τις ΑΠΕ. Γύρω στο ένα τρίτο των μονάδων άνθρακα της χώρας ήταν εκτός λειτουργίας όταν οι τιμές εκτοξεύτηκαν την περασμένη βδομάδα.

Αρκετοί παράγοντες συνδυάστηκαν για να θέσουν το σκηνικό αυτής της αποτυχίας στην αγορά. Ένα κύμα ψύχους στην αρχή του αυστραλέζικου χειμώνα, βλάβες σε παλαιούς σταθμούς και υψηλές διεθνείς τιμές άνθρακα και αερίου λόγω της ρωσικής επέμβασης στην Ουκρανία οδήγησαν σε άνοδο της ζήτησης και έλλειψη προμήθειας.

Ο λειτουργός της αγοράς στην Αυστραλία, που διευθύνει ένα δίκτυο 40.000χμ γραμμών μεταφοράς που ενώνουν 9 εκατ. καταναλωτές, δήλωσε ότι έγινε αδύνατη η συνεχιζόμενη λειτουργία της αγοράς εξασφαλίζοντας επαρκή και αξιόπιστη προμήθεια.

Δεν είναι η πρώτη φορά φέτος που διαχειριστές επικρίνονται για παρεμβάσεις ώστε να αντιμετωπιστούν οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών. Το London Metal Exchange κατηγορήθηκε όταν διέκοψε την αγορά νικελίου στις 8 Μαρτίου και ακύρωσε συναλλαγές ύψους 3,9 δισ. δολαρίων μετά από μια εκτόξευση τιμής ως αποτέλεσμα της θέσης που είχε ο μεγιστάνας Ζιάνγκ Γκουάντα.

Στην αγορά ηλεκτρισμού της Αυστραλίας, οι παραγωγοί πωλούν ρεύμα σε παράθυρα των πέντε λεπτών, με την τιμή να καθορίζεται από την υψηλότερη προσφορά. Οι μονάδες αυτές τείνουν να είναι του φυσικού αερίου που έχουν κόστος συνήθως υψηλότερο από αυτό του άνθρακα ή τις ΑΠΕ.

Καθώς αυξήθηκε η τιμή του φυσικού αερίου, το ίδιο αυξήθηκαν και οι προσφορές των παραγωγών, μέχρι που τελικά έφτασαν το ταβάνι που έχει τεθεί. Σε εκείνο το σημείο οι παραγωγοί αερίου είπαν ότι θα έχαναν χρήματα αν συνέχιζαν να προμηθεύουν ενέργεια. Ο λειτουργός αντέκρουσε τις αιτιάσεις τους, λέγοντας ότι υπάρχουν μηχανισμοί που εξασφαλίζουν την ανάκτηση του κόστους και διέκοψε τους παραγωγούς να "ανάψουν" 5 γιγαβάτ ισχύος, ή το 20% της συνολικής διαθέσιμης.

"Υπήρχαν αρκετά παιχνίδια στο σύστημα, για αυτό ο λειτουργός χρησιμοποίησε τα εργαλεία που διαθέτει για να παρέμβει", δήλωσε ο πρωθυπουργός, Άντονι Αλμπανές, που ανέλαβε την εξουσία τον περασμένο μήνα μετά από μια εκστρατεία που βασίστηκε στην κλιματική αλλαγή. "Δεν είχαμε τις επενδύσεις. Δεν είχαμε τις επιδράσεις στο δίκτυο. Και ως αποτέλεσμα, είχαμε προβλήματα με το ενεργειακό σύστημα", δήλωσε στο ABC News.

Προς το παρόν, η παρέμβαση στην αγορά δείχνει να λειτουργεί. Ο λειτουργός λέει ότι η διαθεσιμότητα παραγωγής βελτιώθηκε και θα υπάρχει επαρκής τροφοδοσία για να καλύψει την ζήτηση.

Όμως, η διακοπή του εμπορίου φανερώνει ότι ένα πιο ευέλικτο σύστημα ίσως να είναι απαραίτητο, καθώς η Αυστραλία αντιμετωπίζει τη μνημειώδη πρόκληση της στροφής στις ΑΠΕ. Το εργατικό κόμμα του Αλμπανές δήλωσε πέρυσι ότι θα επενδυθούν 14 δισ. δολάρια για την αναβάθμιση του δικτύου ώστε να φιλοξενήσει περισσότερες ΑΠΕ.

Η Σάρα Μακναμάρα, επικεφαλής του συμβουλίου ενέργειας της Αυστραλίας, ένα λόμπι των ηλεκτροπαραγωγών, δήλωσε ότι η αγορά χρειάζεται διορθώσεις, αλλά δεν είναι προβληματική. Το αυτόματο ταβάνι τιμών είναι ένα μέτρο 30 ετών και πεπαλαιωμένο από μια εποχή όταν δεν αναμένονταν ελλείψεις διεθνώς, όπως σήμερα.

"Το πρόβλημα είναι ότι το αυτόματο ταβάνι τιμής παρεμβαίνει στη λειτουργία της αγοράς", τόνισε. Το ταβάνι πρέπει είτε να απομακρυνθεί, είτε να αυξηθεί αλλιώς χρειάζεται μια συμφωνία για τις έκτακτες συνθήκες που θα επιτρέπουν στο ρυθμιστή να ελέγχει όλη την ηλεκτροπαραγωγή.

Καθώς πολλοί σταθμοί άνθρακα που αποτελούσαν την ραχοκοκκαλιά της παραγωγής σχεδιάζεται να αποσυρθούν στην επόμενη δεκαετία, η αγορά μπορεί να γίνει πιο ευμετάβλητη, όσο αυξάνεται το μερίδιο των ΑΠΕ.

"Γνωρίζουμε ότι η φθηνότερη μορφή νέας ενέργειας είναι η καθαρή ενέργεια", δήλωσε ο Αλμπανές. "Πρέπει να βεβαιώσουμε ότι θα έχουμε τις επενδύσεις, την αποθήκευση ενέργειας, ότι το δίκτυο μεταφοράς θα εκσυγχρονιστεί".

(του Ρ. Βερντόνκ, Bloomberg)