Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ: Άεργος ισχύς χωρίς αποζημίωση, ένα ακόμη κρυφό βάρος στους παραγωγούς

Μια φαινομενικά τεχνική τροποποίηση του Κώδικα Διαχείρισης του Συστήματος Μεταφοράς κρύβει ένα ζήτημα αρχής που αφορά κάθε παραγωγό φωτοβολταϊκών και κάθε επένδυση σε αποθήκευση στη χώρα. Ο ΑΔΜΗΕ πρότεινε να μπορεί να απαιτεί από τους σταθμούς ΑΠΕ και αποθήκευσης την παροχή αέργου ισχύος για τη ρύθμιση της τάσης, εντός των τεχνικών τους ορίων, χωρίς καμία αποζημίωση. Η πρόταση βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση στη ΡΑΑΕΥ έως τις 26 Ιουνίου 2026, και ως Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ καταθέσαμε αναλυτικά τη θέση μας.

Ας είμαστε ξεκάθαροι από την αρχή. Δεν αμφισβητούμε ότι ένας σταθμός πρέπει να μπορεί να παρέχει άεργο ισχύ μέσα στα όρια της σύνδεσής του. Αυτό αποτελεί ευρωπαϊκό όρο σύνδεσης και κανείς σοβαρός παραγωγός δεν το θέτει υπό συζήτηση. Το πρόβλημα δεν είναι η υποχρέωση. Είναι ο απόλυτος μηδενισμός κάθε αποζημίωσης, που στηρίζεται σε έναν ισχυρισμό απλό στη διατύπωση και λανθασμένο στην ουσία, ότι δηλαδή η παροχή αυτή δεν κοστίζει τίποτε.

Τι πραγματικά κοστίζει

Ο σύγχρονος αντιστροφέας ενός φωτοβολταϊκού ή μιας μπαταρίας είναι μια ευέλικτη μηχανή. Μπορεί να δίνει ενεργό ισχύ, αυτήν που πουλάμε, και ταυτόχρονα να απορροφά ή να δίνει άεργο, αυτήν που στηρίζει την τάση. Όσο υπάρχει περιθώριο, η άεργος παρέχεται χωρίς να θυσιάζεται τίποτε από την ενεργό παραγωγή, και σε αυτή την περίπτωση δεν ζητάμε απολύτως τίποτε. Υπάρχει όμως ένα φυσικό όριο. Στις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας, όταν ο αντιστροφέας δουλεύει στο μέγιστο, η μόνη οδός για να δοθεί επιπλέον άεργος είναι να κοπεί ενεργός παραγωγή. Εκεί δεν μιλάμε για κάποια αφηρημένη επιβάρυνση. Μιλάμε για χαμένες κιλοβατώρες, παραγωγή που θα είχε πωληθεί και χάνεται, και μάλιστα στις ώρες της υψηλότερης αξίας της ημέρας. Αυτή η ενέργεια πρέπει να αποζημιώνεται όπως κάθε περικοπή που επιβάλλεται για την ασφάλεια του Συστήματος.

Την νύχτα θα μας υποχρεώσουν να πληρώνουμε

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο είναι η νύχτα. Η πρόταση επιτρέπει να ζητείται άεργος και τις ώρες που ο σταθμός δεν παράγει τίποτε. Τότε ο αντιστροφέας πρέπει να μένει αναμμένος, να τραβά ρεύμα από το δίκτυο που το πληρώνει ο παραγωγός, και να καταπονείται, συντομεύοντας τη ζωή ακριβού εξοπλισμού. Τη στιγμή εκείνη ο σταθμός κάνει ακριβώς τη δουλειά που κάνει ένας σύγχρονος πυκνωτής, δηλαδή ένα πάγιο που ο ίδιος ο Διαχειριστής διαφορετικά θα κατασκεύαζε ή θα πλήρωνε για να το έχει. Είναι παράδοξο να αμείβεται αυτή η υπηρεσία όταν την προσφέρει ένα εξειδικευμένο μηχάνημα, και να θεωρείται δωρεάν όταν την προσφέρει ένα φωτοβολταϊκό. Για εμάς η απάντηση είναι σαφής. Η παροχή αέργου εκτός των ωρών λειτουργίας είτε δεν πρέπει να επιβάλλεται, είτε πρέπει να αμείβεται ως αυτοτελής υπηρεσία, με βάση το κόστος που θα είχε ο Διαχειριστής για ισοδύναμη λύση.

Στο ίδιο πνεύμα, ο εξοπλισμός, οι τηλεπικοινωνίες και το λογισμικό που απαιτούνται για τον έλεγχο σε πραγματικό χρόνο δεν μπορούν να φορτωθούν στους ώμους των παραγωγών. Είναι κόστος για μια υπηρεσία που ωφελεί το Σύστημα και πρέπει να καλύπτεται από το Σύστημα.

Δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι οι σταθμοί υφίστανται ήδη τον στατικό περιορισμό έγχυσης στο 72%, που επιβλήθηκε με υπουργική απόφαση και κόβει αναποζημίωτα μέρος της παραγωγής τους. Πάνω σε αυτό το βάρος έρχεται τώρα ένα δεύτερο. Ζητάμε, για κάθε σταθμό από τον οποίο απαιτείται άεργος, να αρθεί ο περιορισμός του 72%. Δεν είναι ανεκτό ο παραγωγός να βρίσκεται διαρκώς και μόνο στην πλευρά της απώλειας. Όταν μάλιστα το πρόβλημα σε ένα σημείο του δικτύου είναι η ίδια η τάση, η άεργος που προσφέρει ο σταθμός λύνει αυτό ακριβώς το πρόβλημα, και καθιστά αδικαιολόγητη την παράλληλη περικοπή της ενεργού του για τον ίδιο λόγο.

Μας βάζουν και πρόστιμα χωρίς αμοιβή

Υπάρχει και μια βαθιά ασυμμετρία στην ίδια την πρόταση. Προβλέπεται χρέωση μη συμμόρφωσης, που παρακρατείται κατευθείαν από τις πληρωμές του σταθμού, για κάθε απόκλιση από τις εντολές. Για τη συμμόρφωση όμως, για το ότι ο παραγωγός κάνει ακριβώς αυτό που του ζητείται, δεν προβλέπεται τίποτε. Ο παραγωγός αναλαμβάνει κόστος και κίνδυνο ποινής, χωρίς κανένα έσοδο. Μια τέτοια ρύθμιση δεν είναι ισορροπημένη και δεν αντέχει στον έλεγχο της αναλογικότητας.

Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, η ρύθμιση της τάσης είναι επικουρική υπηρεσία, και ο κανόνας είναι να προμηθεύεται με διαφανείς, αμερόληπτες και αγοραίες διαδικασίες. Ο νόμος επιτρέπει παρέκκλιση μόνο όταν αυτό κρίνεται αιτιολογημένα ασύμφορο. Ακόμη όμως και αν δικαιολογηθεί η αποφυγή μιας αγοράς, αυτό δεν σημαίνει κατάργηση κάθε αποζημίωσης. Η παρέκκλιση από την αγορά δεν είναι παρέκκλιση από την ανάκτηση του πραγματικού κόστους. Η αναλογική λύση είναι ένα ρυθμιζόμενο, κοστοστρεφές τίμημα, όχι το μηδέν.

Η θέση της ΕΠΑΦΗ συνοψίζεται σε μια πρόταση. Όταν ο Διαχειριστής ζητά ευστάθεια, οφείλει να την πληρώνει. Η στήριξη της τάσης είναι υπηρεσία, όχι δωρεάν προσφορά που αποσπάται από όσους ήδη περικόπτονται. Ζητάμε από τη ΡΑΑΕΥ να μην εγκρίνει τον απόλυτο αποκλεισμό της αποζημίωσης και να κατοχυρώσει την προτεραιότητα της ενεργού, την αποζημίωση κάθε περικοπής, την αμοιβή της παροχής εκτός ωρών λειτουργίας, την κάλυψη του αναγκαίου εξοπλισμού και την άρση του 72%. Ως ΕΠΑΦΗ θα υπερασπιστούμε αυτές τις θέσεις σε κάθε επίπεδο, εθνικό και ευρωπαϊκό, γιατί αφορούν τη βιωσιμότητα χιλιάδων μικρών και μεγάλων επενδύσεων που στηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση της χώρας.

του Κωνσταντίνου Παπακωστόπουλου, Προέδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου ΕΠΑΦΗ