Παναγιώτης Τσαγγάρης: Η Άπω Ανατολή κρίνει το Τερματικό

Σε οριακό χρονικό σημείο για τη βιωσιμότητα ή όχι τερματικού υγροποίησης κινείται η Κυπριακή Δημοκρατία, αφού τα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου αλλάζουν με γοργούς ρυθμούς και η Λευκωσία θα πρέπει να διασφαλίσει τα συμφέροντά της στη διεθνή αγορά το συντομότερο δυνατόν. Σύμφωνα με επισημάνσεις εμπειρογνωμόνων η όποια καθυστέρηση, τόσο στις επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις όσο και στην υπογραφή συμφωνίας για το τερματικό υγροποίησης, προϋποθέσεις για την προπώληση του φυσικού αερίου, ενδεχομένως να θέσουν την Κύπρο εκτός σημαντικών διεθνών αγορών με αποτέλεσμα να χαθεί το αβαντάζ του Τερματικού έναντι των αγωγών.

Πιο συγκεκριμένα και εν ολίγοις, σε τεχνοκρατικό επίπεδο, τα δεδομένα που βρίσκονται στο τραπέζι είναι πως οι πλέον συμφέρουσες αγορές αυτή την περίοδο για πώληση και προπώληση φυσικού αερίου είναι η Άπω Ανατολή. Στις αγορές αυτές γίνεται «επίθεση» από πλευράς εταιρειών που διαχειρίζονται κοιτάσματα φυσικού αερίου των ΗΠΑ, αλλά αυτό δεν αποκλείει και την ανάμειξη της Κύπρου.

Ωστόσο, κάθε καθυστέρηση που παρατηρείται και συνεπώς παρατείνει την ημερομηνία παράδοσης (αυτή τη στιγμή, με τους σημερινούς σχεδιασμούς και εξελίξεις, η Κύπρος θα μπορεί να παραδώσει υγροποιημένο φυσικό αέριο στις αγορές το 2020) θέτει τον κίνδυνο αποκλεισμού της Λευκωσίας από τις συμφέρουσες αγορές της Άπω Ανατολής. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Κύπρος θα πρέπει να επικεντρωθεί στις ευρωπαϊκές αγορές και μόνον, όπου όμως οι τιμές διαφέρουν και είναι σαφώς χαμηλότερες. Ως εκ τούτου, υπάρχει ο κίνδυνος, εάν χαθεί το μομέντουμ των αγορών της Άπω Ανατολής, η μέθοδος εξαγωγής φυσικού αερίου μέσω αγωγών αντί μέσω υγροποίησης θα είναι πολύ πιο συμφέρουσα για την ίδια την Κυπριακή Δημοκρατία. Εξέλιξη δηλαδή, η οποία ενδεχομένως να θέσει τη Λευκωσία υπό την ομηρία της Άγκυρας, ειδικότερα εάν το κυπριακό συνεχίσει να παραμένει άλυτο, μιας και η Άγκυρα θα ελέγχει κατά κύριο λόγο τον αγωγό προς Ε.Ε.

Προπώληση το συντομότερο 

Τα μέχρι στιγμής δεδομένα θα επιτρέπουν να γίνει προπώληση φυσικού αερίου εντός του 2014 για παραγωγή στις αγορές το 2020. Αυτό θα δώσει το πλεονέκτημα στη Λευκωσία να μπορέσει να αποταθεί στις αγορές ανά το παγκόσμιο για υγροποιημένο αέριο.

Ωστόσο, για να μπορέσει η Λευκωσία να προχωρήσει σε προπώληση εντός του 2014 υπάρχουν δύο προϋποθέσεις: 
Πρώτον. Να κλείσει η συμφωνία εντός του 2014 για το τερματικό μεταξύ Λευκωσίας και Noble.

Δεύτερον. Για να μπορεί να οριστικοποιηθεί η συμφωνία θα πρέπει η Noble να είναι βέβαιη για τις ποσότητες που υπάρχουν στο «Αφροδίτη». Και εδώ προκύπτει μερική εμπλοκή εάν απαιτηθεί και δεύτερη επιβεβαιωτική γεώτρηση στο εν λόγω τεμάχιο. Σύμφωνα με πληροφορίες από άτομα που έχουν γνώση του θέματος, μία δεύτερη γεώτρηση θα μπορεί να γίνει εντός των πρώτων έξι μηνών του 2014. Κατ’ επέκταση τα χρονικά όρια για τη Λευκωσία στενεύουν αρκετά, αφού η όποια καθυστέρηση στις συμφωνίες παρατείνει και την ημερομηνία που θα μπορεί να παραδώσει η Κύπρος στις αγορές υγροποιημένο αέριο. 

Το κατά πόσο θα χρειαστεί και δεύτερη επιβεβαιωτική γεώτρηση θα ανακοινωθεί κατά πάσα πιθανότητα αρχές Οκτωβρίου από τη Noble, όταν η εταιρεία, δηλαδή, θα παρουσιάσει και τα αποτελέσματα της πρώτης γεώτρησης. 

Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η τελική επενδυτική απόφαση για το Τερματικό αναμένεται να παρθεί περί τα τέλη του 2015.

Οι ποσότητες 

Οι συνολικές ποσότητες φυσικού αερίου στα έξι αδειοδοτημένα οικόπεδα στην κυπριακή ΑΟΖ (Noble «12», ENI «2», «3» και «9», TOTAL «10» και «11») εκτιμούνται γύρω στα 40tcf. Ποσότητα που επιτρέπει ιδιαίτερη ευελιξία για πωλήσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου στη διεθνή αγορά. Στο «Αφροδίτη» τα αποτελέσματα της πρώτης επιβεβαιωτικής γεώτρησης θα καταδείξουν εάν οι ποσότητες κυμαίνονται γύρω στα 5+ ή στα 7+ tcf. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το Τερματικό υγροποίησης κρίνεται ως βιώσιμο (αλλά ενδεχομένως και όχι ως πιο επικερδές απ’ ό,τι οι αγωγοί) με ποσότητες πέραν των 5tcf (4,5 για εξαγωγή και 0,5 για τις ανάγκες της Κύπρου).    

Πάντως, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η Noble εντόπισε και άλλα κοιτάσματα εντός του οικοπέδου «12» και οι αρχικές ενδείξεις είναι αρκετά αισιόδοξες, Μάλιστα, η εταιρεία προγραμματίζει γεωτρήσεις για άλλα κοιτάσματα στο οικόπεδο «12» εντός του 2014. 
Επιπλέον, ιδιαίτερες ελπίδες για μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου υπάρχουν και για το οικόπεδο «9» της ΕΝΙ, ενώ η TOTAL θα ολοκληρώσει τις έρευνες στα δικά της οικόπεδα (10 και 11) και αρχίζει την ανάλυση των αποτελεσμάτων.

Οι επιλογές για ενδιάμεση 

Μετά και την εξέλιξη με την ITERA φαίνεται πως πλέον οι επιλογές για ενδιάμεση λύση προμήθειας φυσικού αερίου της Κύπρου περιορίζονται σε δύο. 

Πρώτη επιλογή. Αγορά φυσικού αερίου από το οικόπεδο του Ισραήλ «Ταμάρ», συμπίεση και μεταφορά στην Κύπρο, υπό μορφή συμπιεσμένου αερίου (CNG).

Δεύτερη επιλογή. Αξιολόγηση και υιοθέτηση της πρότασης Noble για μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου για τις ανάγκες της ΑΗΚ από το «Αφροδίτη» με τη μέθοδο «SPAR», στην οποία δηλαδή χρησιμοποιείται προσωρινά ειδική πλατφόρμα ανόρυξης φυσικού αερίου και μεταφορά του στην ξηρά με μικρό αγωγό 12 ιντσών από το «Αφροδίτη» στο Βασιλικό. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε τα τελευταία οκτώ χρόνια για μεταφορά φυσικού αερίου στην ξηρά από τον Κόλπο του Μεξικού. 

Μία τρίτη επιλογή θα είναι και πάλι το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), εάν μετά από έρευνα της γενικής ελέγκτριας διαφανεί ότι οι αριθμοί και τα δεδομένα δεν ήταν όπως αυτά παρουσιάστηκαν και κριθεί η πρόταση της ITERA ως μη συμφέρουσα. Σε μια τέτοια περίπτωση είναι πολύ πιθανό είτε η κυβέρνηση να αποδεχθεί τελικά την πρόταση της ρωσικής εταιρείας είτε να προχωρήσει εκ νέου σε διαγωνισμό για προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου.

(Καθημερινή της Κύπρου)