Όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά για τον αγωγό EastMed

Η θέση που εξέφρασε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μιλώντας την Κυριακή στον «Φιλελεύθερο» αποτελεί αυτή τη στιγμή και την επίσημη θέση της Λευκωσίας σ’ ό,τι αφορά το μέλλον του αγωγού της Ανατολικής Μεσογείου. Το μέλλον του συγκεκριμένου έργου θα κριθεί στη βάση της οικονομικής του βιωσιμότητας, ενώ παράλληλα αφήνεται ανοικτό παράθυρο για αναζήτηση άλλων επιλογών. Προσέγγιση που δίνει περιθώριο ελιγμών και αποφυγής της αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον η οποία εμφανώς (μέσα από το άτυπο έγγραφο) τάσσεται κατά του αγωγού EastMed για περιβαλλοντικούς, οικονομικούς και τουρκογενείς λόγους. 

Το αμερικανικό non paper (το οποίο έφερε στη δημοσιότητα ο διπλωματικός συντάκτης Σωτήρης Σιδέρης στην ιστοσελίδα Ωμέγα press) είχε σταλεί σε όλες τις εμπλεκόμενες με τον αγωγό EastMed χώρες αλλά και στην Τουρκία, ενέργεια που εγείρει ερωτηματικά για το εάν τελικά οι λόγοι που επικαλούνται οι Αμερικανοί είναι οικονομικοί και περιβαλλοντικοί ή τελικά είχαν ως αφετηρία τις τουρκικές αντιδράσεις. 

Με το non paper η Ουάσιγκτον ουσιαστικά προτείνει την εγκατάλειψη του σχεδιασμού για την υλοποίηση του αγωγού EastMed, ο οποίος έτσι κι αλλιώς βρίσκεται υπό μελέτη. Και βέβαια η αμερικανική πλευρά αναπτύσσει μία επιχειρηματολογία εξηγώντας γιατί το έργο δεν πρέπει να γίνει. Ένας από τους λόγους που προτάσσουν οι ΗΠΑ είναι πως το έργο του αγωγού είναι ασύμφορο οικονομικά. Πρόκειται για ένα επιχείρημα που δεν ακούγεται για πρώτη φορά. Όμως προκαλεί ερωτηματικά γιατί διατυπώνεται από τις ΗΠΑ, αφού αν τελικώς αποφασιστεί η κατασκευή του αγωγού, το κόστος και το οικονομικό κομμάτι δεν τις αφορά καθόλου.

Σύμφωνα με ελλαδικά μέσα ενημέρωσης ο βασικός προβληματισμός όμως της Αθήνας είναι ότι με το non paper η Ουάσιγκτον είναι πρόδηλο ότι κλείνει το μάτι στην Τουρκία. Και αυτό διότι προκρίνει την εγκατάλειψη του σχεδίου και εξαιτίας των εντάσεων που προκαλεί στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπως υποστηρίζεται στο έγγραφο. Πρόκειται για αναφορά που φαίνεται να κλείνει το μάτι στην Άγκυρα και τις δικές της αντιδράσεις. 

Μιλώντας με κυβερνητικά στελέχη, αυτό που σημειώνουμε είναι πως στη Λευκωσία δεν φαίνεται να βλέπουν ότι το έγγραφο «κλείνει το μάτι» στην Τουρκία. Σημειώνουν πως στο έγγραφο οι Αμερικανοί θεωρούν πέραν των άλλων ως αβέβαιο το έργο από εμπορικής σκοπιάς. Ότι δηλαδή από οικονομικής πλευράς το κόστος θα είναι τέτοιο που δεν θα επιτρέπει την κατασκευή του. 

Κυβερνητικοί κύκλοι με τους οποίους μίλησε ο «Φ» σημείωσαν ως θετικό το γεγονός ότι οι Αμερικανοί καταγράφουν τις τουρκικές προκλήσεις στην περιοχή. Η εκτίμηση της κυπριακής κυβέρνησης είναι πως οι Αμερικανοί θέλουν να στείλουν το μήνυμα προς την Τουρκία να αποφεύγει την πρόκληση εντάσεων για έργα τα οποία ακόμα δεν είναι σίγουρο εάν θα γίνουν, όπως είναι ο αγωγός της Ανατολικής Μεσογείου. 

Σε κάθε περίπτωση όμως, επισήμως η θέση της Λευκωσίας είναι αυτή που ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ανέφερε και στη συνέντευξή του στον «Φ», ότι ο αγωγός EastMed «βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της μελέτης» σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι «η υλοποίηση του πράγματι πολύπλοκου αυτού προγράμματος, εξαρτάται κυρίως από την οικονομική του βιωσιμότητα, γεγονός που μένει να τεκμηριωθεί μετά τη μελέτη των τελικών πορισμάτων».

Η Λευκωσία, όπως ανέφερε ο Νίκος Αναστασιάδης, θεωρεί πως «η μελέτη και άλλων επιλογών δεν πλήττει τα συμφέροντα οποιουδήποτε από εμάς». Και ξεκαθάρισε πως «την κρίσιμη ώρα οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα λαμβάνουν υπόψη όλες τις παραμέτρους». 

Διευκρινίσεις από Στέιτ Ντιπάρτμεντ 

Σε διευκρινίσεις προχώρησε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το non paper, το οποίο φέρεται να διατύπωνε στα εμπλεκόμενα μέρη τις επιφυλάξεις των ΗΠΑ σχετικά με την οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα του αγωγού φυσικού αερίου EastMed. Απαντώντας σε ερώτηση των Ελλήνων ανταποκριτών, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στο σχήμα περιφερειακής συνεργασίας 3+1 και ότι θεωρούν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Ωστόσο, σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον δίνει έμφαση στις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας που θα προετοιμάσουν την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου για τη μετάβαση στη νέα ενεργειακή εποχή. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «σε μια εποχή που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης είναι -περισσότερο από ποτέ- ζήτημα εθνικής ασφάλειας, δεσμευόμαστε να εμβαθύνουμε τις περιφερειακές μας σχέσεις και να προωθήσουμε τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.

Οι HΠΑ συνεχίζουν να στηρίζουν ενεργά περιφερειακές προσπάθειες ενίσχυσης της συνεργασίας και της σταθερότητας, όπως το σχήμα 3+1 στο οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία, η Ελλάδα, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συμμετέχουν. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη φυσική διασύνδεση ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη. Μεταθέτουμε το ενδιαφέρον μας σε διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας που μπορούν να υποστηρίξουν και (την παροχή) φυσικού αερίου και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Υποστηρίζουμε έργα όπως η σχεδιαζόμενη διασύνδεση EuroAfrica από την Αίγυπτο στην Κρήτη και η προτεινόμενη διασύνδεση EuroAsia που θα συνδέει τα ισραηλινά, κυπριακά και ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα. Τέτοια έργα όχι μόνο θα συνδέουν ζωτικής σημασίας αγορές ενέργειας, αλλά θα βοηθούν και στην προετοιμασία της περιοχής για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια».

(του Ανδρέα Πιμπίσιη, Φιλελεύθερος)