Οι διχασμοί στην ΕΕ για τις κυρώσεις στη Ρωσία

Η ΕΕ  κατέληξε τελικά σε συμφωνία σχετικά με τον πιο πρόσφατο γύρο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αν και τα μέλη της συμφώνησαν να καθυστερήσουν την υλοποίησή του για «λίγες ημέρες» για να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος να εδραιωθεί η κατάπαυση του πυρός και για να επανεξετάσουν τις κυρώσεις βάσει του εάν θα κρατήσει η εκεχειρία ή όχι. 

Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι οι μάχες συνεχίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά στην Ανατολική Ουκρανία κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου και μέχρι και σήμερα. Ωστόσο, προς το παρόν, όλοι όσοι εμπλέκονται φαίνονται πρόθυμοι να διατηρήσουν την «εκεχειρία» και επιθυμούν η συμφωνία που έκλεισε την Παρασκευή να παραμείνει σε ισχύ.

Πρώτον, μερικές σκέψεις σχετικά με το γιατί και οι δύο πλευρές είναι τόσο πρόθυμες να διατηρήσουν τη συμφωνία σε ισχύ, παρά τις φαινομενικά κατάφωρες παραβιάσεις:
 
Κυβέρνηση της Ουκρανίας: Το Κίεβο είναι πρόθυμο να ασκήσει πιέσεις για τη σταθερότητα για δυο λόγους. Έχουν κατά νου τις επερχόμενες εκλογές που αν πρόκειται να θεωρηθούν ως βιώσιμες και νόμιμες, πρέπει να διεξαχθούν κατά τη διάρκεια μιας ήρεμης περιόδου. Το Κίεβο μπορεί να βλέπει την κατάπαυση του πυρός ως τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Επιπλέον, φαίνεται απίθανο να είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ουκρανία απέκτησε ένα ανανεωμένο σθένος για την κατάπαυση του πυρός ακριβώς όταν το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η παράταση των συγκρούσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα μια διάσωση ύψους 19 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη χώρα στο επόμενο έτος. Τέλος, οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν υποστεί βαριές απώλειες καθώς οι ρωσικές δυνάμεις έχουν γίνει πιο ενεργές και ενισχύουν τους αντάρτες. Αυτή η κατάπαυση του πυρός θα επιτρέψει στο Κίεβο να ανασυνταχθεί και να σκεφτεί το πώς θα αντιμετωπίσει αυτή τη νέα αντίσταση.

Η Ρωσία και οι φιλο-ρώσοι αντάρτες: Η κατάπαυση του πυρός ήρθε σε μια τέλεια στιγμή για τον Ρώσο Πρόεδρο Vladimir Putin, ακριβώς στη μέση των διαπραγματεύσεων που διεξήγαγε η ΕΕ και των συνεδριάσεων του ΝΑΤΟ και εκμεταλλεύθηκε το διχασμό εντός των δύο αυτών οργανώσεων. Έστρεψε την προσοχή μακριά από ό, τι συνέβαινε στο έδαφος της Ουκρανίας και από την πιθανή επιρροή της Ρωσίας επί της κατάστασης. Επέτρεψε στους αντάρτες να ανασυνταχθούν και να προετοιμαστούν να ανακαταλάβουν ένα λίγο μεγαλύτερο τμήμα της γη που είχαν χάσει τις προηγούμενες εβδομάδες. Επίσης, φαίνεται να γίνεται μια όλο και μεγαλύτερη στροφή προς την Μαριούπολη, που φαίνεται να αποτελεί έναν νέο στρατηγικό στόχο για τους αντάρτες.
 
Από τη σκοπιά της ΕΕ, ενώ η επίσημη γραμμή είναι ότι θέλουν να δώσουν στην κατάπαυση του πυρός χρόνο, η πιο πιθανή επιρροή για την απόφασή της είναι η ανησυχία γύρω από τις οικονομικές επιπτώσεις των κυρώσεων και τα πιθανά αντίποινα της Ρωσίας. Οι συνομιλίες της τελευταίας εβδομάδας φέρεται να ευθύνονται για την επανεμφάνιση των σημαντικών διαχωρισμών εντός της ΕΕ όσον αφορά τις κυρώσεις (αν και στην πραγματικότητα αυτοί δεν είχαν εξαφανιστεί ποτέ).
 
Αν και τα επίσημα στοιχεία δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί, έχουν γίνει ευρείες αναφορές στις κυρώσεις. Εμείς συζητήσαμε λεπτομερώς τις επιλογές εδώ, αλλά τα βασικά σημεία είναι τα εξής:
 
- Απαγόρευση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με διάρκεια πάνω από 30 ημέρες σε πετρελαϊκές και αμυντικές επιχειρήσεις που αποτελούν ιδιοκτησία του Ρωσικού κράτους. Αυτό θα περιλαμβάνει τη Rosneft, τη Gazprom Neft και την Transneft (τον κύριο φορέα εκμετάλλευσης των αγωγών πετρελαίου). Ένας μεγάλος αριθμός των ρωσικών αμυντικών επιχειρήσεων είναι κρατικής ιδιοκτησίας, αλλά λίγες, εάν υπάρχουν, αναζητούν χρηματοδότηση από το εξωτερικό.
- Απαγόρευση στις ευρωπαϊκές εταιρείες να παρέχουν υπηρεσίες σε ρωσικές επιχειρήσεις που σχετίζονται με την εξερεύνηση και παραγωγή πετρελαίου (είτε πρόκειται για αναζήτηση κοιτασμάτων σε βαθιά νερά, στην Αρκτική ή σχετίζονται με σχιστόλιθο).
- Προσθήκη νέων αντικειμένων στη λίστα των απαγορευμένων ειδών υψηλής τεχνολογίας που σχετίζονται με την ενέργεια, καθώς και ειδών διπλής χρήσης από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να εξαχθούν στη Ρωσία.
- Μείωση του επιτρεπτού επιπέδου χρηματοδότησης για τις Ρωσικές κρατικές τράπεζες από 60 σε 30 ημέρες.
- Μια επιλογή που δεν είναι απολύτως σαφής είναι η επιβολή ενός δυναμικού ορίου για τα κοινοπρακτικά δάνεια στις οντότητες που αποτελούν ρωσική κρατική ιδιοκτησία. Αυτό θα περιορίσει ουσιαστικά τα δάνεια που θα χορηγούνται από τις ομάδες τραπεζών (μια αρκετά κοινή πρακτική που χρησιμοποιείται για το διαχωρισμό του κινδύνου του δανεισμού σε πολλά μέρη).

Η αρχική μας εντύπωση είναι ότι θα πρόκειται για μια μέτρια αύξηση της αυστηρότητας των σημερινών κυρώσεων. Εξακολουθούν να είναι πολύ συγκεκριμένες και στοχευμένες σε μερικές κρατικές επιχειρήσεις και ιδιαίτερα στην πρόσβασή τους στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές. Επίσης, εξακολουθούν να έχουν ως στόχο μόνο το μέλλον. 

Παρακάτω βρίσκονται μερικά στατιστικά στοιχεία που μπορούν να δώσουν μια αίσθηση του αντίκτυπου.
 
Παραπάνω έχουμε ενημερώσει ένα γράφημα που είχαμε δημιουργήσει στο παρελθόν, το οποίο δείχνει τώρα ποιες από τις Ρωσικής κρατικής ιδιοκτησίας τράπεζες, πετρελαϊκές και αμυντικές επιχειρήσεις έχουν εκδώσει μετοχές στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Σε αυτήν την περίπτωση, προστέθηκε μόνο ένα στοιχείο, η εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στο Λονδίνο της Rosneft το 2006 αξίας 10.65 δισ. δολαρίων. Ας μην ξεχνάμε ότι η Ευρώπη προμηθεύεται περίπου το 35% του πετρελαίου της από τη Ρωσία και ενώ η παγκόσμια αγορά πετρελαίου παραμένει πολύ πιο ποικίλη από ό, τι ο τομέας του φυσικού αερίου, το χτύπημα της Rosneft ίσως να  είναι η κύρια είδηση των κυρώσεων αυτών.

Μια γρήγορη ματιά στα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία της Rosneft, δίνει επίσης ένα στίγμα σχετικά με το για ποιον λόγο υπάρχουν τόσες ανησυχίες για τις οικονομικές κυρώσεις που έχουν ζητήσει από το ρωσικό κράτος ένα δάνειο της τάξεως των 42 δισ. δολαρίων. Από τα 2.179 δισ. ρούβλια (58.8 δισ. δολάρια) που έχουν τη μορφή δανείων, γύρω στα 1,536 δισ. ρούβλια έχουν τη μορφή μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων σε δολάρια ή /και ευρώ. Ένα σημαντικό μέρος των χρημάτων αυτών είναι πιθανό να έχει παρασχεθεί από ξένες τράπεζες, που σημαίνει ότι η Rosneft θα μπορούσε να αντιμετωπίσει προβλήματα με την μετακύλιση αυτών των δανείων. Επιπλέον, το ποσό που έχουν ζητήσει σχεδόν αντιστοιχεί ακριβώς στα επίπεδα του καθαρού χρέους τους (δείτε το παρακάτω διάγραμμα) με τη Rosneft να έχει παραδεχθεί ακόμη και ότι το κύριο κίνητρο για το γεγονός ότι ζήτησε τη βοήθεια του Ρωσικού κράτους είναι για να συμβάλει στη πληρωμή του καθαρού χρέους της εν τω μέσω των περιορισμών από τις ΗΠΑ και την ΕΕ όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές τους.

Ένα τελευταίο σημείο που πρέπει να προσέξουμε εδώ είναι ότι οι κυρώσεις για τα κοινοπρακτικά δάνεια θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για μια εταιρεία όπως η Rosneft, αν μη τι άλλο επειδή είναι ένα μέσο που έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, για παράδειγμα, για να βοηθήσει στη διευκόλυνση της εξαγοράς της TNK-BP.

Όπως συμβαίνει με όλες αυτές τις κυρώσεις, ενώ οι άμεσες επιπτώσεις θα μπορούσαν να περιοριστούν, θα αυξήσουν περαιτέρω το έμμεσο πάγωμα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας. Επιπλέον, η Ρωσία φαίνεται ότι θα προβεί σε αντίποινα για μια ακόμη φορά, με την ιδέα της απαγόρευσης των εμπορικών πτήσεων από τη Δύση στο Ρωσικό εναέριο χώρο να ξανασυζητιέται. Όλα αυτά θα μπορούσαν φυσικά να αντισταθμιστούν από θετικό πνεύμα, στην περίπτωση που η εκεχειρία κρατήσει, αλλά αυτό παραμένει ένα μεγάλο εάν αυτή τη στιγμή.

(Open Europe, capital.gr)