Μπούμερανγκ για τη Σόφια ο φόρος διαμετακόμισης - Οι δυσκολίες είσπραξης και οι νομικές προκλήσεις

Σε μπούμερανγκ φαίνεται ότι εξελίσσεται για τη Βουλγαρία ο φόρος διαμετακόμισης για το ρωσικό φυσικό αέριο, ένα μέτρο που έχει πυροδοτήσει ανησυχίες για τις τιμές και την προμήθεια σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη. 

Κι αυτό, γιατί εκτός από τις αντιδράσεις η Σόφια αντιμετωπίζει δυσκολίες στην είσπραξη του νέου τέλους.

Η κυβέρνηση γνωστοποίησε μάλιστα ότι θα τροποποιήσει το σχέδιο προϋπολογισμού του επόμενου έτους για να αποκλείσει τα αναμενόμενα έσοδα 2,4 δισεκατομμυρίων λέβα (1,3 δισεκατομμύρια δολάρια) από την εισφορά, μαζί με τα σχετικά έξοδα, στην περίπτωση που τελικά ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός Gazprom PJSC δεν πληρώσει.

«Αφήνουμε έξω τη δόση της Gazprom, γιατί δεν είναι 100% βέβαιο ότι θα πληρωθεί», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Οικονομικών Ασέν Βασίλεφ σε δημοσιογράφους στη Σόφια την περασμένη Παρασκευή. 

Η εισφορά, που ισχύει από τα μέσα Οκτωβρίου, έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει τα κρατικά έσοδα, περιορίζοντας παράλληλα τα κέρδη της Gazprom, η οποία σύμφωνα με τη Βουλγαρία χρηματοδοτεί την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας στην Ουκρανία. 

Ανησυχίες για αυξήσεις

Η γειτονική Σερβία και η Ουγγαρία —οι οποίες λαμβάνουν φυσικό αέριο μέσω αγωγού διέλευσης από τη Βουλγαρία— έχουν αντιταχθεί στον φόρο με το σκεπτικό ότι η Gazprom μπορεί να μεταφέρει το κόστος στους πελάτες της ή να μειώσει εντελώς τις ροές. 

Η Gazprom δεν έχει σχολιάσει τον φόρο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μελετά ακόμα τη νομιμότητά του.

Βάσει του χρονοδιάγραμματος η χώρα θα έπρεπε να έχει αρχίσει να εισπράττει από την περασμέβη εβδομαδα τα πρώτα της έσοδα από το μέτρο, που ορίστηκε στα 20 λέβα ανά μεγαβατώρα. Ο Πρωθυπουργός Νικολάι Ντενκόφ δήλωσε την Πέμπτη ότι «δεν γνώριζε» ακόμη τα έσοδα από αυτό.

Τροποποιήσεις

Την Πέμπτη, οι βουλευτές υιοθέτησαν κάποιες νομικές τροποποιήσεις, προκειμένου να εξαιρέσουν την Bulgartransgaz, τον κρατικό φορέα εκμετάλλευσης δικτύου φυσικού αερίου, από την είσπραξη του φόρου από τους πελάτες της. Το Κοινοβούλιο μεταβίβασε αυτή την υποχρέωση στις τελωνειακές αρχές, με το σκεπτικό ότι η μη είσπραξη δόσεων θα μπορούσε να απειλήσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Bulgartransgaz. Από την επιβολή του φόρου, η εταιρεία έχει συσσωρεύσει έως και 250 εκατομμύρια λεβα σε νέο χρέος προς το κράτος.

«Εύκολα υιοθετήσαμε αυτόν τον φόρο, αλλά είναι διαφορετικό το ερώτημα αν θα μπορέσουμε να τον εισπράξουμε», δήλωσε ο Αλεξάντερ Νένκοφ, βουλευτής από την Επιτροπή Ενέργειας του κοινοβουλίου. «Δυστυχώς, η εμπειρία μας δείχνει ότι παρόμοιες περιπτώσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία δεν οδήγησαν σε μεγάλη επιτυχία».

Προσφυγή από τη Βόρεια Μακεδονία

Μέσα στο πλαίσιο αυτό ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Ντίμιταρ Κοβατσέφσκι, απείλησε ότι η χώρα του θα χρησιμοποιήσει όλα τα νόμιμα μέσα για να αφαιρέσει τον φόρο διαμετακόμισης της Βουλγαρίας στο ρωσικό φυσικό αέριο.

«Ο φόρος διαμετακόμισης στο ρωσικό φυσικό αέριο που επιβάλλεται από τη Βουλγαρία είναι παράνομος», τόνισε ο Κοβατσέφσκι.

Ο Ντίμιταρ Κοβατσέφσκι υπογράμμισε ότι η Βόρεια Μακεδονία δεν μπορεί να εισάγει μη ρωσικό αέριο μέσω της Βουλγαρίας, αλλά ο φόρος παραμένει σε ισχύ. Κι αυτό θα αυξήσει τις τιμές θέρμανσης και φυσικού αερίου τουλάχιστον κατά 20% για τους καταναλωτές.

Αλλά και η Ουγγαρία την Πέμπτη, χαρακτήρισε την απόφαση της Βουλγαρίας «πράξη εχθρότητας», τονίζοντας ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να θέσει σε κίνδυνο τον ενεργειακό εφοδιασμό άλλων χωρών.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας Πέτερ Σιγιάρτο δήλωσε ότι η Βουδαπέστη είναι έτοιμη να ανταποκριθεί στη δράση της Βουλγαρίας με μετρημένο τρόπο στο πλαίσιο της ΕΕ.

Η Βουδαπέστη έχει ήδη κινήσει ποινική διαδικασία κατά της Σόφιας στις 13 Νοεμβρίου, πρόσθεσε.

Υπενθυμίζεται ότι η Βοσνία Ερζεγοβίνη, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Βόρεια Μακεδονία και η Σερβία λαμβάνουν αέριο από τη Ρωσία μέσω της Βουλγαρίας.

Λυκοφιλίες 

Θα μπορούσε  να πει κανείς ότι όταν πρόκειται για την ενεργειακή αυτοκρατορία της Ρωσίας, η Βουλγαρία δίνει με το ένα χέρι και παίρνει με το άλλο — και η Ευρώπη έχει βαρεθεί.

Από τη μία πλευρά, η χώρα επιθυμεί να αποτινάξει την ιστορική της φήμη ως υποκατάστημα της Μόσχας στην ΕΕ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, ακόμη και τα πιο φιλοδυτικά κόμματα της Βουλγαρίας εξακολουθούν να αγωνίζονται να ξεριζώσουν τη βαθιά επιρροή της Μόσχας στη χώρα, από τον ενεργειακό της τομέα έως τις υπηρεσίες ασφαλείας της .

Η συμφωνία της χώρας για το φυσικό αέριο με την Τουρκία, η οποία σύμφωνα με ειδικούς θα συμβάλει στην ενίσχυση του ρόλου της Ρωσίας ως κυρίαρχου προμηθευτή ενέργειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, είναι πιθανό να πυροδοτήσει γκρίνιες στην Ευρώπη για την πολιτική της Σόφιας. Η ΕΕ προσπαθεί να καταργήσει πλήρως την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα της Μόσχας έως το 2027 — κάτι που το σύμφωνο της Βουλγαρίας με την Τουρκία θα μπορούσε να καταστήσει δυσκολότερο να επιτευχθεί.

«Η βουλγαρική κυβέρνηση προσπαθεί να στείλει ένα σαφές μήνυμα στους συμμάχους της στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη ότι εμμένει στην ευρωατλαντική ατζέντα για την υπονόμευση της ρωσικής επιρροής», δήλωσε στο Politico ο Μάρτιν Βλαντιμίροφ, ανώτερος αναλυτής στο Κέντρο Μελέτης της Δημοκρατίας. . «Αλλά την ίδια στιγμή, [προσπαθεί] να διατηρήσει βασικά οικονομικά συμφέροντα που συνδέονται με αυτή τη ρωσική επιρροή όχι μόνο στη Βουλγαρία αλλά και στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης».

Η βουλγαρική κυβέρνηση διαφωνεί. «Δεν προσπαθούμε να κερδίσουμε πολιτικούς πόντους με κανέναν», υποστήριξε επίσης στο Politico, ο υπουργός Οικονομικών της Βουλγαρίας Ασέν Βασίλεφ. 

Ο φόρος, υποστήριξε, θα μείωνε «δραστικά» τα κέρδη της Ρωσίας στο φυσικό αέριο.

«Σαφές σήμα»

Όταν η Βουλγαρία επέβαλε τον φόρο των 10 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο ρωσικό φυσικό αέριο που διέρχεται από τη χώρα από την Τουρκία τον περασμένο μήνα, υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή θα συμβάλει στη συγκέντρωση 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ σε μετρητά που χρειαζόμασταν, πλήττοντας παράλληλα τα στρατιωτικά έσοδα της Μόσχας.

Ο Βασίλεφ επέμεινε ότι η Βουλγαρία μπορεί να επιβάλει όποια τέλη θέλει και η Gazprom, ο ρωσικός ενεργειακός γίγαντας, «είναι ελεύθερη να χρησιμοποιήσει εναλλακτικές διαδρομές για παράδοση αν δεν θέλει να πληρώσει βουλγαρικούς εθνικούς φόρους». Επέμεινε ότι οι γειτονικές χώρες δεν έχουν λόγο να ανησυχούν γιατί οι ροές δεν σταματούν και «δεν βλέπω γιατί θα είχαν πρόβλημα με τον φόρο εξαρχής».

Ρωσική λαβή 

Είτε η Βουλγαρία είναι σοβαρή είτε όχι για τη φορολόγηση της Ρωσίας, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ανοίγει επίσης αθόρυβα την πόρτα στη Μόσχα για να ενισχύσει τον ρόλο της ως κυρίαρχου προμηθευτή φυσικού αερίου στη νοτιοανατολική Ευρώπη – δίνοντας στη Ρωσία σημαντική μόχλευση στην περιοχή.

Ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ της κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου της Βουλγαρίας Bulgargaz και της τουρκικής ομολόγου της Botaş τον Ιανουάριο, η πρώτη συμφώνησε να παραχωρήσει στην τουρκική εταιρεία πρόσβαση σε βουλγαρικούς αγωγούς για την πώληση φυσικού αερίου για εσωτερική κατανάλωση μέσω του συνοριακού σημείου Strandzha-Malkoclar επίσης ως προς τις γειτονικές χώρες.

Σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε από αυτό το σύμφωνο, η Botaş έχει ανακοινώσει μια σειρά συμφωνιών προμήθειας φυσικού αερίου, με την ουγγρική MVM , τη ρουμανική OMV Petrom και την East Energy Gas Trading της Μολδαβίας. 

Το πρόβλημα είναι ότι το αέριο προέρχεται σχεδόν σίγουρα από τη Ρωσία, η οποία προμηθεύει την Τουρκία μέσω των υποθαλάσσιων αγωγών Turkstream, σύμφωνα με την Aura Săbăduș, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία πληροφοριών αγοράς ICIS.

Και πρόσθεσε, ότι αν και οι εισαγωγές θα μπορούσαν να προέρχονται από το Ιράν, το Αζερμπαϊτζάν ή το υγροποιημένο φυσικό αέριο που φτάνει στα λιμάνια του, «δεν υπάρχει άλλος παραγωγός» εκτός από τη Μόσχα που θα μπορούσε να πουλήσει στις χαμηλές τιμές που παρατηρούνται σήμερα στο χρηματιστήριο φυσικού αερίου της Βουλγαρίας, οι οποίες έχουν μεγάλη έκπτωση σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς.