Με το βλέμμα στραμμένο στις ΑΠΕ, οι ευρωπαϊκές χώρες διερευνούν το αύριο της ενεργειακής επάρκειας

Ενώ η Νορβηγία ανακοινώνει την περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών της για την έρευνα και εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στη Θάλασσα Μπάρεντς στην Αρκτική, για να ανταγωνιστεί τη Ρωσία, οι γειτονικές της χώρες σχεδιάζουν το ενεργειακό τους μέλλον με το βλέμμα στραμμένο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και παρακολουθώντας προσεκτικά τις ισορροπίες μεταξύ των απαιτούμενων επενδύσεων, της κοινωνικής ωφέλειας, των τιμών των υδρογονανθράκων και ιδιαίτερα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η νορβηγική θέση, που μόλις εκφράστηκε από τον υπουργό Ενέργειας Soeviknes, αφορά  σχέδιο έρευνας υδρογονανθράκων στο βόρειο τμήμα της Θάλασσας του Μπάρεντς, όπου υπολογίζεται ότι υπάρχουν τεράστια ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα. Το σχέδιο θα υποβληθεί για έγκριση στο νορβηγικό Κοινοβούλιο το 2020. Ήδη, στη μοιρασμένη από το 2010 μεταξύ Ρωσίας και Νορβηγίας θαλάσσια αυτή περιοχή, παράγονται τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου, κυρίως στη ρωσική πλευρά από τη Rosneft.  Παρά  την πρόσφατη στροφή του νορβηγικού κρατικού ταμείου υδρογονανθράκων, που ξεπέρασε σε απόθεμα το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ, να προχωρήσει σε επενδύσεις προς την κατεύθυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εκτός πετρελαίου και φυσικού αερίου γενικότερα, το νέο αυτό σχέδιο κρίνεται αναγκαίο για λόγους ανταγωνισμού με τη Μόσχα, που αφορούν και την Ουάσιγκτον.

Το 2017 η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είχε να επιδείξει θεαματική δραστηριότητα. Δύο μεγάλες ενεργειακές εταιρείες, η σουηδική Vattenfall  και η νορβηγική Statoil έλαβαν πριν από τα Χριστούγεννα μέρος στον πρώτο σε παγκόσμιο επίπεδο πλειστηριασμό των χωρίς απολύτως καμία κρατική επιδότηση  θαλάσσιων πάρκων ανεμογεννητριών, που οργάνωσε η Δανία. Είχε προηγηθεί η κατάθεση προσφορών τον Απρίλιο του 2017 για γερμανικό θαλάσσιο πάρκο που θα κατασκευαστεί το 2024 αποκλειστικά με επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα, εκ μέρους  της δανικής εταιρείας Orsted (Dong Energy) και της γερμανικής Energie Baden-Wurttemberg. Οι δύο περιπτώσεις  δημιούργησαν εύλογες ελπίδες σε ευρωπαϊκό επίπεδο ότι η εξάρτηση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, από κρατικές επιδοτήσεις που μετακυλίονται στη συνέχεια στους καταναλωτές, πλησιάζει στο τέλος της. 

Στο μεταξύ, η δανική εταιρεία ηλεκτρισμού TenneT πρότεινε την κατασκευή τεχνητού νησιού στην ρηχή περιοχή Dogger Bank 60 μίλια από τις βρετανικές ακτές του Γιόρκσαϊρ, που θα λειτουργεί ως κέντρο hub τεράστιου πάρκου ανεμογεννητριών γύρω από αυτό, με στόχο την μείωση του κόστους παραγωγής ρεύματος. Από το τεχνητό νησί θα φεύγει καλώδιο που θα μεταφέρει ηλεκτρικό ρεύμα στη Βρετανία και Ολλανδία, και σε δεύτερο στάδιο στην Δανία, Γερμανία και Βέλγιο. Η ΤenneT υποστηρίζει ότι το σχέδιο αυτό θα είναι φτηνότερο κατά πολλά δισεκατομμύρια ευρώ  από τα παραδοσιακά πάρκα και τα διεθνή καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος. Θα αντιμετωπίσει επίσης με επιτυχία τις αντιδράσεις των τοπικών πληθυσμών,  όταν μεταξύ του 2030 και 2050 δεν θα υπάρχει πλέον χώρος για νέες ανεμογεννήτριες στις παραλίες και στα βουνά.

Στη Βρετανία το πρόβλημα των επιλογών μεταξύ των πηγών ενέργειας είναι έντονο, ενόψει μάλιστα και της συνεχώς αυξανόμενης ανάγκης  για ρεύμα στα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα. Λόγω της ισχυρής αντίδρασης των τοπικών πληθυσμών η αξιοποίηση του σχιστολιθικού αερίου έχει καθυστερήσει σημαντικά και η Σκωτία το έχει απαγορεύσει τελείως. Πρόσφατα, εταιρείες όπως  η Cuantrilla και η Third Energy ανακοίνωσαν ευρήματα, αλλά για να προχωρήσουν σε πλήρη αξιοποίηση χρειάζονται τις απαιτούμενες άδειες που προϋποθέτουν τον σεβασμό του περιβάλλοντος.

Οι βρετανικές επενδύσεις  σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώθηκαν το 2017 κατά 56% , δηλαδή στα 10.3 δις. από 23.4 δις. που ήταν το 2016. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι μόλις ξοδευτούν τα 557 εκατ. λίρες για επιδοτήσεις μέχρι το 2019, δεν θα υπάρξουν άλλες επιδοτήσεις για την παραγωγή πράσινης ενέργειας στη χώρα. Σε ότι αφορά την πυρηνική ενέργεια, το νέο πυρηνικό εργοστάσιο που κατασκευάζεται στο Hinkley Park θα κοστίσει 20 δισ. λίρες και υπάρχει έντονη διαμάχη για το αν πρέπει να χρηματοδοτηθεί με φτηνό κρατικό δανεισμό.  

Στη Γερμανία υπάρχει ακόμη διαμάχη σχετικά με τη χρήση του λιγνίτη, ο οποίος εκτιμάται ότι θα σταματήσει να χρησιμοποιείται από τα υπάρχοντα 148 εργοστάσια που τον χρησιμοποιούν,  μέχρι το 2050, με τη δικαιολογία ότι δεν πρέπει να χαθούν 20.000 θέσεις εργασίας και ότι η φτηνή ενέργεια είναι απαραίτητη  μετά και από το κλείσιμο των πυρηνικών εργοστασίων της χώρας μέχρι το 2022.

Παρόλο που πολλές χώρες όπως η Βρετανία, ο Καναδάς και η Γαλλία αποφάσισαν τον περασμένο μήνα να καταργήσουν τη χρήση του κάρβουνου  μέχρι το 2025 και είναι γνωστά τα μέτρα που λαμβάνονται εναντίον της Ελλάδας στο θέμα, η Γερμανία υποσχέθηκε να μειώσει κατά 40% τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακος σε σχέση με τα επίπεδα  του 1990, μέχρι το 2020. Σήμερα το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί, παράγεται με λιγνίτη.