Το κουβάρι της αγοράς CO2 επιχειρεί να ξεμπλέξει η κυβέρνηση - Market Test για Πρίνο και μηχανισμός ενίσχυσης στη σύσκεψη του ΥΠΕΝ τη Τετάρτη

Τη λύση στις πολλές εκκρεμότητες της αγοράς CΟ2 στην Ελλάδα πασχίζει να βρει η κυβέρνηση και ενώ ο χρόνος πιέζει όλο και περισσότερο, καθώς μέσα στο Σεπτέμβριο πρέπει να έχουμε καταθέσει το σχετικό Κανονισμό στις Βρυξέλλες.

Στην ατζέντα ξεχωρίζουν το market test για τη χωρητικότητα που θα δεσμεύσουν οι emitters στην αποθήκη CO2 του Πρίνου και ο μηχανισμός ενίσχυσης της νέας αυτής αγοράς, δύο μείζονα θέματα που θα τεθούν επί τάπητος αύριο στο ΥΠΕΝ.

Σε σύσκεψη υπό τον υπουργό Θόδωρο Σκυλακάκη, με τη συμμετοχή των ΕΔΕΥΕΠ, Energean και των τεσσάρων ενδιαφερόμενων emitters να αποθηκεύουν CO2 στο Πρίνο, Τιτάνα, ΑΓΕΤ, Motor Oil και Helleniq Energy, θα επιχειρηθεί μια προσέγγιση του τρόπου λειτουργίας της νέας αγοράς, η καταγραφή των ανοικτών θεμάτων και της προόδου που έχει συντελεστεί για τη σύνταξη του Κανονισμού (Regulation). Ενα από τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως είχε σπεύσει από το περασμένο Μάρτιο να θυμίσει στο ΥΠΕΝ η ευρωπαική Task Force σε επίσκεψή της στην Αθήνα.

Σε αδρές γραμμές οι εκκρεμότητες αφορούν καταρχήν το capacity που θέλει να δεσμεύσει στο Πρίνο ο καθένας από τους emitters, καθώς και το που βρισκόμαστε ως προς το μη δεσμευτικό market test, για το οποίο χθες η Energean ανέφερε ότι θα ξεκινήσει εντός καλοκαιριού, με στόχο το δεσμευτικό market test να ολοκληρωθεί εντός του έτους. Ετσι ώστε εντός του 2025 να έχουν υπογραφεί δεσμευτικά συμβόλαια με τις βιομηχανίες που θα επιλεγούν και να ληφθούν οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις από αμφότερες τις πλευρές.

Ενα άλλο εξίσου σημαντικό κεφάλαιο που θα συζητηθεί στη σύσκεψη αφορά το μηχανισμό ενίσχυσης που θα περιλαμβάνεται στον Κανονισμό για το CCS, ένα σχήμα με κονδύλια κοντά στα 100 εκατ ευρώ που θα μπαίνει σε εφαρμογή υπό προυποθέσεις. Ενα μοντέλο, που όπως έχει γράψει το Energypress, εξετάζεται καιρό τώρα στο ΥΠΕΝ και η κατεύθυνση είναι να ενεργοποιείται μόνο όταν οι τιμές των ρύπων κινούνται κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο. Οταν οι τιμές ξεπερνούν προς τα πάνω αυτό το κατώφλι, τότε η διαφορά θα καλύπτεται από τους emitters.

Αν και τίποτα δεν έχει ακόμη πάρει μια τελική μορφή, η κεντρική ιδέα είναι ότι η πληρωμή για το capacity που θα δεσμεύσουν οι emitters στον Πρίνο θα προσδιορίζεται συνδυαστικά με τον παραπάνω μηχανισμο ενισχυσης. Και όλα αυτά θα πρέπει να αποτυπώνονται αναλυτικά στο νέο Κανονισμό.

Τα παραπάνω εννοείται ότι αφορούν τη πρώτη φάση της επένδυσης του «Prinos CO2 Storage», χωρητικότητας 1 εκατ. τόνων, για το οποίο η Energean δεν έχει ακόμη λάβει την σχετική επιδότηση. Οι Βρυξέλλες έδωσαν μόλις πρόσφατα την έγκρισή τους για τη διαδικασία της προ κοινοποίησης (pre-notification), η οποία είχε ξεκινήσει από τον Ιούνιο του 2023.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε χθεσινή της ανακοίνωση η Energean με αφορμή την κατάθεση της αίτησης για την άδεια αποθήκευσης CO2 στον Πρίνο, το επόμενο βήμα θα αφορά την επίσημη κοινοποίηση (notification) από την ελληνική κυβέρνηση του αιτήματος για έγκριση της κρατικής ενίσχυσης του project, ώστε να προχωρήσει η χρηματοδότησή του, όπως έχει εγκριθεί στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σημειωτέον ότι αυτή η πρώτη φάση της επένδυσης δεν καλύπτει ούτε στο ελάχιστο τις ανάγκες των ενδιαφερόμενων βιομηχανιών που αντιστοιχούν σε 5 εκατ. τόνους το χρόνο και γι’ αυτό η ελληνική κυβέρνηση συζητά εδώ και κάποιο καιρό με την Αίγυπτο για τη προοπτική εξαγωγής εκεί μεγάλων όγκων. Επειδή όμως πρόκειται για τρίτη χώρα, χρειάζεται πρώτα να συναινέσει η Κομισιόν, η οποία δεν έχει πάρει μέχρι σήμερα σαφή θέση.

Επιπλέον εκκρεμότητα είναι η σύναψη διμερών διακρατικών συμφωνιών για τη μεταφορά όγκων CO2 από τη μια χώρα στην άλλη, δηλαδή για τη μεταφορά ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα π.χ. από τη Βουλγαρία, την Ιταλία ή τη Κροατία προς το Πρίνο, ακριβώς όπως κάνουν πολλοί άλλοι στην Ευρώπη. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη συμφωνία Δανίας - Γαλλίας. Καθώς επίσης να ορίσουμε τις προδιαγραφές που πρέπει να έχουν τα πλοία μεταφοράς του υγροποιημένου CO2.

Τα καλά νέα είναι ότι το ενδιαφέρον από τη βιομηχανία είναι τεράστιο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, οι πιέσεις από κλάδους, όπως το τσιμέντο και η διύλιση, όπου η παραγωγή CO2 είναι άρρηκτα δεμένη με την παραγωγική διαδικασία, μεγαλώνουν συνεχώς και η πιεστική ανάγκη για CCS projects θα δώσει αναπόδραστα και τις λύσεις.

Τέσσερις ελληνικές βιομηχανίες, ο Τιτάνας, η ΑΓΕΤ, η Motor Oil και η Helleniq Energy, έχουν μέχρι σήμερα εξασφαλίσει χρηματοδότηση, συνολικού ύψους 600 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας (EU Innovation Fund) και έχουν στα σκαριά projects δέσμευσης CO2, που αθροιστικά φτάνουν τα 1,5 δισ. ευρώ. Αρκεί βέβαια να απαντηθεί και το ερώτημα ως προς το που θα το αποθηκεύουν.