Κάθετος Διάδρομος: Το στοίχημα της Atlantic SEE για short term agreements και μετατροπή των MοU σε 20ετή συμβόλαια - Κλειδωμένη η συμμετοχή ΔΕΠΑ και Bulgargaz στη δημοπρασία της 6ης Ιουλίου

Το στοίχημα να εδραιώσει τη θέση της ως ο βασικός προμηθευτής αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη “παίζει” η Atlantic SEE, το κοινό σχήμα των AKTOR και ΔΕΠΑ, που εξετάζει την είσοδο σε νέες αγορές, προωθεί βραχυχρόνιες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG και επιδιώκει τη μετατροπή των υφιστάμενων MoU σε δεσμευτικά 20ετή συμβόλαια.

Καταλύτες, το αναθεωρημένο πλαίσιο λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου που ενεργοποιείται στις 6 Ιουλίου, το οριστικό τέλος του ρωσικού αερίου από το φθινόπωρο του 2027 και φυσικά ο διπλασιασμός των ποσοτήτων που θα παραλαμβάνει από την αμερικανική Venture Global για την περίοδο 2030-2050.

Η πρόσφατη συμφωνία που έχει ρήτρα take or pay και αυξάνει τη μίνιμουμ ποσότητα στο 1 εκατ. τόνους LNG ετησίως, έκλεισε με την ίδια τιμή προμήθειας αερίου στην οποία είχε υπογραφεί και η αρχική τον περασμένο Νοέμβριο, στο περιθώριο της διατλαντικής συνόδου P-TEC στο Ζάππειο, όπως είπε χθες ο CEO της εταιρείας Αλέξανδρος Εξάρχου.

Σε μια εκδήλωση με έντονο γεωπολιτικό αποτύπωμα, όπου απηύθυναν χαιρετισμό ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η διοίκηση της Atlantic SEE, Αλ. Εξάρχου (CEO) και Κωσταντίνος Ξιφαράς (Πρόεδρος), ανέλυσαν τον οδικό χάρτη και τις επόμενες κινήσεις της εταιρείας που συνοψίζονται στα παρακάτω:

1. Βραχυχρόνια συμβόλαια στον Κάθετο Διάδρομο

Πρώτος στόχος είναι η σύναψη βραχυχρόνιων συμβολαίων κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου, διάρκειας από λίγους μήνες έως και ενός έτους. Το νέο καθεστώς λειτουργίας του άξονα επιτρέπει πλέον την προσφορά προϊόντων τρίμηνης έως ετήσιας διάρκειας, καθώς και παράδοση σε όλα τα διασυνοριακά σημεία των χωρών που παρεμβάλλονται μεταξύ της αφετηρίας, δηλαδή της Ελλάδας και του τέλους, δηλαδή της Ουκρανίας, δημιουργώντας μεγαλύτερη εμπορική ευελιξία για τους συμμετέχοντες.

2. Επέκταση σε Ουγγαρία και Βόρεια Μακεδονία

Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία εξετάζει την είσοδό της σε δύο νέες αγορές, την Ουγγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία. Ειδικά για τη δεύτερη, η τροφοδοσία προβλέπεται να πραγματοποιείται μέσω του υπό κατασκευή διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε εμπορική λειτουργία εντός του 2027.

3. Δημοπρασία - ορόσημο στις 6 Ιουλίου

Σημαντική και για συμβολικούς λόγους θεωρείται η δημοπρασία της 6ης Ιουλίου για τον Κάθετο Διάδρομο, η πρώτη που θα διεξαχθεί με το νέο καθεστώς μειωμένων χρεώσεων μεταφοράς και προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας που συμφωνήθηκε με την Κομισιόν.

Η συμμετοχή της ΔΕΠΑ θεωρείται δεδομένη, όπως επιβεβαίωσε ο Κ. Ξιφαράς, ενώ κλειδωμένη θεωρείται και η παρουσία της βουλγαρικής Bulgargaz, η οποία παραδοσιακά δεσμεύει περίπου το 25% της διαθέσιμης δυναμικότητας. Αυτό σημαίνει ότι στη καλύτερη περίπτωση, κατά τη πρώτη αυτή ετήσια δημοπρασία θα δεσμευθεί το 30%-50% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας μέσω Σιδηροκάστρου, συνολικού όγκου 100 GWh, με πιθανούς αποδέκτες, πέραν της Βουλγαρίας, τη Ρουμανία και την Ουκρανία.

Αν και οι ποσότητες αυτές (30-50 GWh) δεν θεωρούνται ιδιαίτερα μεγάλες, η φετινή περίοδος αντιμετωπίζεται ως προπαρασκευαστική ενόψει της χρονιάς αερίου 2027-2028, όταν και ολοκληρώνεται η απεξάρτηση της περιοχής από τις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου.

4. Από τα MoU στα 20ετή συμβόλαια

Τέταρτος άξονας του σχεδιασμού είναι η μετατροπή εντός του 2026 των υφιστάμενων μνημονίων συνεργασίας με εταιρείες και φορείς από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία σε δεσμευτικές μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας φυσικού αερίου.

Ερωτηθείς σχετικά, ο κ. Εξάρχου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 9 δισ. δολαρίων για την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως αμερικανικού LNG από το 2030. Από τις ποσότητες αυτές, το 1 δισ. κυβικά μέτρα αφορά την Αλβανία και τα υπόλοιπα 500 εκατ. τη Βοσνία, ενώ οι σχετικές συμφωνίες που είχαν υπογραφεί από την AKTOR LNG USA μεταβιβάζονται στην Atlantic SEE.

Για την Αλβανία, η μεταφορά θα πραγματοποιείται μέσω του αγωγού TAP, όπου η ΔΕΠΑ έχει εξασφαλίσει εδώ και χρόνια μεταφορική ικανότητα 1 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Για τη Βοσνία, η τροφοδοσία θα γίνεται μέσω του τερματικού σταθμού LNG της νήσου Krk στην Κροατία.

Κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας με τη Venture Global αποτελεί η δυνατότητα διοχέτευσης των ποσοτήτων σε άλλους πελάτες, εφόσον οι αρχικοί αγοραστές αδυνατούν να τις απορροφήσουν. Επί της ουσίας μπορεί να ασκεί trading οπουδήποτε. Η πρόβλεψη αυτή, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αξιοποίησης των spot αγορών όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, ενισχύει σημαντικά την εμπορική ευελιξία του σχήματος.

Στο τραπέζι και το ενδεχόμενο FSRU

Ανοικτό άφησε ο Αλέξανδρος Εξάρχου και το ενδεχόμενο που ο ίδιος είχε θέσει κατά το παρελθόν για επένδυση σε πλωτό τερματικό σταθμό αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU), σημειώνοντας ότι το θέμα βρίσκεται υπό σοβαρή εξέταση και ότι σύντομα αναμένονται σχετικές αποφάσεις.

Όπως είπε, “είναι θέμα που μας απασχολεί, μας ενδιαφέρει, το κοιτάζουμε πολύ σοβαρά. Σύντομα θα κάνουμε κάποιες ανακοινώσεις, αλλά όχι σήμερα”.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τοποθέτησή του για ενδεχόμενη εμπλοκή της αμερικανικής αναπτυξιακής τράπεζας DFC στα σχέδια της Atlantic SEE. Όπως ανέφερε, η εταιρεία δεν έχει ανάγκη κεφαλαιακής ενίσχυσης, ωστόσο η DFC θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στη χρηματοδότηση αναβαθμίσεων υποδομών, εφόσον προηγουμένως εξασφαλιστούν μακροχρόνιες συμφωνίες, ιδίως με την Ουκρανία, οι οποίες προϋποθέτουν κρατικές εγγυήσεις.