«Καμπανάκι» ACER για τα διασυνοριακά δίκτυα – Οι καθυστερήσεις και ο «στόχος του 70%» έως το 2025

Την επείγουσα ανάγκη για τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους και να διαθέσουν το 70% της δυναμικότητας μεταφοράς για διασυνοριακή εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας έως το τέλος του 2025, τονίζει ο ACER, με γνωμοδότησή του προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 

Όπως αναφέρει στη σχετική γνωμοδότηση, ο επείγων χαρακτήρας σχετίζεται με την επικείμενη νομική προθεσμία αλλά και τις καθυστερήσεις που έχουν καταγραφεί σε πολλά από τα απαραίτητα βήματα για την επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων. 

Ο ACER καθιστά σαφές ότι χωρίς σημαντική υιοθέτηση του «κανόνα του 70%», τέτοιες φιλοδοξίες θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν.

Η ικανότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνδέει τις αγορές της Ευρώπης και ωφελεί τους καταναλωτές

Ο ευρωπαϊκός οργανισμός υπογραμμίζει ότι η ικανότητα μεταφοράς είναι απαραίτητη για το διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς συνδέει την προσφορά και τη ζήτηση. Οι ΔΣΜ που παρέχουν τη μέγιστη δυναμικότητα μεταφοράς στο εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας είναι επομένως βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των φιλόδοξων πολιτικών στόχων που έχουν τεθεί για την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ποια είναι η ελάχιστη απαίτηση χωρητικότητας 70% 

Καθώς η διάθεση περισσότερης χωρητικότητας για εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας με γειτονικές χώρες δεν έγινε αρκετά γρήγορα, οι νομοθέτες της ΕΕ εισήγαγαν (το 2019) κανόνες που απαιτούν από τους διαχειριστές του δικτύου να διασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το 70% της φυσικής ικανότητας μεταφοράς τους είναι διαθέσιμο για διασυνοριακή εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας το αργότερο μέχρι το τέλος του 2025. 

Ο ACER υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να γίνονται ετησίως σημαντικά βήματα προκειμένου οι ΔΣΜ να εκπληρώσουν αυτήν την υποχρέωση. Καθώς πλησιάζει το τέλος του 2025 η νόμιμη προθεσμία, ο ACER ζητά τώρα την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ώστε να γίνουν τα τελικά απαραίτητα βήματα.

Η τελευταία έκθεση του ACER ( Ιούλιος 2023 ) διαπίστωσε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη σε περιοχές με έντονο πλέγμα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας διέθεσαν κατά μέσο όρο το 30-50% της χωρητικότητας για ορισμένα στοιχεία του δικτύου. Παράλληλα, το κόστος διαχείρισης της συμφόρησης του δικτύου στην ΕΕ ξεπέρασε τα 4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022.

Γιατί είναι σημαντική η μεγιστοποίηση της ικανότητας μετάδοσης;

Η μεγιστοποίηση της χωρητικότητας του δικτύου δεν αναφέρεται μόνο στο «φυσικό» δίκτυο (γραμμές υψηλής τάσης), αλλά και στη χωρητικότητα μεταφοράς που οι ΔΣΜ διαθέτουν σε αυτές τις γραμμές για συναλλαγές («εμπορική ικανότητα μεταφοράς») με τις γειτονικές χώρες.

Η μεγιστοποίηση της χωρητικότητας διασύνδεσης με την επίτευξη της ελάχιστης απαίτησης 70%:

• αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργειακή μετάβαση.
• ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια βελτιστοποιώντας τη χρήση του υπάρχοντος δικτύου·
• μετριάζει τις τιμές και την αστάθεια των τιμών.
• παρέχει στην αγορά την απαραίτητη ευελιξία· και
• εξασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ εγχώριων και διασυνοριακών συναλλαγών.

Διακυβεύματα

Υπάρχουν πολλά που διακυβεύονται αν δεν επιτευχθεί η ελάχιστη απαίτηση του 70% και τα κράτη μέλη απέχουν ακόμη πολύ. 

Προκειμένου να μην χαθούν οι στόχοι ο ACER ζητά την ταχεία εφαρμογή από τα κράτη μέλη και τους ΔΣΜ των 3 εργαλείων που προβλέπονται από τους κανόνες της ΕΕ για να φθάσουμε στην ελάχιστη απαίτηση του 70%.

1. Οι ΔΣΜ θα πρέπει να κάνουν βελτιστοποιημένη και συντονισμένη μείωση της συμφόρησης του δικτύου. Τέτοιες «επιδιορθωτικές ενέργειες» περιλαμβάνουν συντονισμένη ανακατανομή και αντιμετάθεση από τους ΔΣΜ (που ανακουφίζει τη συμφόρηση και απελευθερώνει περισσότερη ικανότητα μετάδοσης στην αγορά). Επί του παρόντος, η συμφόρηση του δικτύου αξιολογείται κυρίως σε εθνικό επίπεδο. Οι ΔΣΜ δεν έχουν ακόμη πραγματοποιήσει πλήρως συντονισμένες διαδικασίες και επαρκή επιμερισμό του κόστους.
2. Οι ΔΣΜ θα πρέπει να αναλάβουν στοχευμένες αναπτύξεις δικτύου εντός συγκεκριμένων ζωνών υποβολής προσφορών και με στόχο τη μείωση της συμφόρησης στη ζώνη αυτή.
3. Οι ΔΣΜ να ολοκληρώσουν την τεχνική αξιολόγηση της εν εξελίξει επανεξέτασης των ζωνών υποβολής προσφορών της ΕΕ (και τα κράτη μέλη/Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποφασίσουν στη συνέχεια) για να διασφαλίσουν την ευθυγράμμιση των διαμορφώσεων της ζώνης υποβολής προσφορών με τη δομική συμφόρηση του δικτύου. Τα αποτελέσματα της αναθεώρησης της ζώνης προσφορών ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ αναμένονται, μετά από αρκετές καθυστερήσεις, έως το τέλος του 2024. Σε αυτή τη διαδικασία επανεξέτασης, τα κράτη μέλη και, εάν χρειαστεί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα έχουν βασικό ρόλο να διαδραματίσουν στην επιβεβαίωση ή την εκ νέου ορίζοντας (κατά περίπτωση) τη διαμόρφωση της ζώνης προσφοράς.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Τον Ιούνιο, ο ACER σκοπεύει να δημοσιεύσει τη νέα της Έκθεση Παρακολούθησης Αγοράς (MMR) σχετικά με τη διαθέσιμη χωρητικότητα (το έτος 2023) για διασυνοριακό εμπόριο με γείτονες. Αυτή η αναφορά θα ακολουθηθεί από ένα δημόσιο διαδικτυακό σεμινάριο.

Ο ACER

Ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2011  από τη νομοθεσία για το Τρίτο Ενεργειακό Πακέτο  ως ανεξάρτητο όργανο για την προώθηση της ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς ενέργειας για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο.

Ο οργανισμός ACER μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Βοηθά τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές να ασκούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα ρυθμιστικά τους καθήκοντα και, όπου κρίνεται σκόπιμο, συντονίζει τις εργασίες τους.

Ειδικότερα, ο ACER:

• συμπληρώνει και συντονίζει το έργο των εθνικών ρυθμιστικών αρχών
• βοηθά στη διατύπωση ευρωπαϊκών κανόνων σχετικά με τα δίκτυα
• όπου κρίνεται σκόπιμο, λαμβάνει επιμέρους δεσμευτικές αποφάσεις για τους όρους και προϋποθέσεις όσον αφορά την πρόσβαση στις διασυνοριακές υποδομές και την ασφάλεια λειτουργίας τους
• παρέχει συμβουλές στα ευρωπαϊκά όργανα για θέματα σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο
• παρακολουθεί τις εσωτερικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και καταρτίζει εκθέσεις με τα πορίσματά του
• εποπτεύει τη χονδρική αγορά ενέργειας προκειμένου να εντοπίζει και να αποτρέπει τυχόν καταχρήσεις της αγοράς, σε στενή συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές (τα καθήκοντα αυτά ανέλαβε το 2012 με βάση τον κανονισμό (ΕΕ) 1227/2011 για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας (REMIT).