Κ. Ράπτης: Χαμηλός ο πήχυς των επιδιώξεων στην Κύπρο

Το τελικό κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής των “28”, όπως αυτό προέκυψε μετά από εντατική διαπραγμάτευση επί τριών διαδοχικών προσχεδίων, προκαλεί, σε ό,τι αφορά το τμήμα του που αναφέρεται στην Κύπρο, την ικανοποίηση της Λευκωσίας, καθώς κυβερνητικές πηγές δήλωναν από νωρίς στο Κυπριακό Πρακτορείο ότι “επιτεύχθηκε το μάξιμουμ” των επιδιώξεων στην παρούσα φάση. Ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση του κειμένου δείχνει ότι ο πήχυς των επιδιώξεων μάλλον είχε τοποθετηθεί χαμηλά, όπως ήδη υποστηρίζουν ελληνοκυπριακά κόμματα.

Το κείμενο περιλαμβάνει τρία σημεία. Στο πρώτο εκφράζεται η ανησυχία των “28” για τις νέες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και καλείται η Τουρκία να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων αυτών στα χωρικά της ύδατα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Αυστηρότερες εκφράσεις, πάντως, όπως λ.χ. “κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου”, προκειμένου περί της παρουσίας του ερευνητικών σκάφους Barbaros και τριών πολεμικών πλοίων στο νότιο τμήμα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Κύπρου, αποφεύγονται.

Το δεύτερο σημείο, στο οποίο και επικεντρώθηκε η διαπραγματευτική προσπάθεια της κυπριακής αντιπροσωπείας, είναι η υπενθύμιση της δήλωσης της Ε.Ε. στις 21 Σεπτεμβρίου 2005 ότι η αναγνώριση όλων των κρατών μελών αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα της διαδικασίας προσχώρησης. Κοινώς, ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας περνά από την αποδοχή του προφανούς γεγονότος ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί αναγνωρισμένο υποκείμενο του διεθνούς δικαίου και μάλιστα μέλος του “κλαμπ” στο οποίο η Άγκυρα φιλοδοξεί να προσχωρήσει.

Όμως η σημασία αυτής της αναφοράς σχετικοποιείται από την έλλειψη πρακτικών μέτρων που να την υποστηρίζουν, όπως π.χ. η απειλή υιοθέτησης κυρώσεων, εάν η Τουρκία δεν αποσύρει τη σκάφη της από την ΑΟΖ Κύπρου - όπως πρότεινε ο Πρόεδρος της Συμμαχίας Πολιτών Γιώργος Λιλλήκας, επικαλούμενος το πρότυπο όσων έχει επιβάλει η Ε.Ε “σε άλλες χώρες (βλ. Ρωσία) που παραβίασαν το διεθνές δίκαιο”.

Άλλωστε και μόνο η... σύγκριση των ημερομηνιών, υπενθυμίζει ότι έχουν παρέλθει εννέα έτη από τη δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου, χωρίς η Τουρκία να έχει προχωρήσει σε στοιχειώδεις κινήσεις (π.χ. εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας για άνοιγμα των τουρκικών λιμένων και αεροδρομίων και στα κυπριακά πλοία και αεροσκάφη). Αντίθετα, προχωρά δια στόματος του πρωθυπουργού της Ahmet Davutoğlu, στη διατύπωση καινοφανών θεωριών ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει “εκλείψει” διότι “καταλύθηκε” από την επέμβαση της χούντας των Αθηνών το 1974.

Δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι τα πράγματα διαφορετικά, όταν η ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας φαντάζει όλο και πιο μακρινή και η νέα Κομισιόν του Jean Claude Juncker δεν διαθέτει καν Επίτροπο Διεύρυνσης...

Το τρίτο σημείο του κειμένου συμπερασμάτων των “28”, αναφέρει ότι υπό τις παρούσες συνθήκες είναι, κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, περισσότερο σημαντικό από ποτέ να διασφαλισθεί θετικό κλίμα, ώστε να μπορέσουν να επανεκκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού. Το ποιος και με ποιές ενέργειες θα φέρει το βάρος της αποκατάστασης του κλίματος μένει απροσδιόριστο – ωστόσο είναι σαφές ότι εντείνεται η πίεση προς τον πρόεδρο Αναστασιάδη να επανέλθει από το τραπέζι των συνομιλιών.

Σε κάθε περίπτωση οι συνομιλίες διεξάγονται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και από αυτή την άποψη πολύ κρισιμότερη του κειμένου συμπερασμάτων των “28” είναι η σολομώντεια δήλωση στην οποία προέβη γ.γ. του ΟΗΕ το βράδυ της Πέμπτης (ώρα Νέας Υόρκης) μετά τη σχετική ενημέρωσή του από τον Ειδικό Σύμβουλό του για το Κυπριακό Espen Barth Eide. Ο Ban-Ki-moon κάλεσε “όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποκλιμακώσουν την ένταση” και “να επιστρέψουν το ταχύτερο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων”.

Αντιδράσεις κομμάτων

Το ΑΚΕΛ, δια του εκπροσώπου του, Γιώργου Λουκαϊδη, εξέφρασε την ανησυχία του για το περιεχόμενο της δήλωσης του Γ.Γ. του ΟΗΕ, αφού αυτή επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ανάγκη επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, μεταφέροντας ουσιαστικά την πίεση στην ελληνοκυπριακή πλευρά και όχι στην Τουρκία που φέρει ακέραια την ευθύνη για την αναστολή των διαπραγματεύσεων. Ομοίως, πρόσθεσε ο κ. Λουκαϊδης, με την πρόσφατη τοποθέτηση του γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών επιχειρήθηκε η διατήρηση μιας ισορροπίας ανάμεσα στην επιθετικότητα της Τουρκίας και την αμυνόμενη Κυπριακή Δημοκρατία, αφού την ώρα που αναγνωρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα στην κυπριακή ΑΟΖ, καλεί σε συνέχιση των συνομιλιών και απρόσκοπτο άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων της Τουρκίας. Το ΑΚΕΛ, κάλεσε την κυβέρνηση σε αλλαγή πλεύσης τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στην εξωτερική πολιτική, ως το μόνο τρόπο επανάκτησης της πολιτικό-διπλωματικής θωράκισης απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα και αδιαλλαξία.

Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ Νίκος Παπαδόπουλος δήλωσε ότι “είναι θλιβερό που ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, θεματοφύλακας των διεθνών αρχών δικαίου, απευθύνεται εξίσου στην πλευρά μας και όχι αποκλειστικά στην κατοχική Τουρκία, η οποία εισέβαλε παράνομα στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας”. Τάχθηκε δε υπέρ της λήψης πρόσθετων μέτρων που να προκαλούν πολιτικό κόστος στην Τουρκία αλλά και να ευαισθητοποιούν τα Ηνωμένα Έθνη, τα οποία, όπως είπε, είτε αγνοούν την πραγματικότητα στην περιοχή είτε επιλέγουν να την αγνοήσουν

"Ο Γενικός Γραμματέας όφειλε να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα μιας χώρας κράτους-μέλους του ΟΗΕ πολύ περισσότερο γιατί η Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, η οποία κατοχυρώνει πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα εντός της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνομολογήθηκε υπό την αιγίδα του Οργανισμού του οποίου προΐσταται” δήλωσε εκ μέρους της ΕΔΕΚ ο αντιπρόεδρός της Γιώργος Βαρνάβα.

(capital.gr)