Η κλιματική αλλαγή είναι μια στενή θεώρηση του ανθρώπινου αδιεξόδου
Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα μοιάζει να είναι μια λογική προσέγγιση για την κλιματική αλλαγή, όμως ποια είναι τα σωστά συστατικά; Ο άνεμος, τα φωτοβολταϊκά, το υδρογόνο, τα ηλεκτρικά οχήματα, το CCS, τα πυρηνικά, η γεωθερμία, οι αντλίες θερμότητας, τα υδροηλεκτρικά;
Είναι σαν ένα γιατρό που προσπαθεί να φροντίσει έναν ασθενή δίχως να εξετάσει την πηγή των συμπτωμάτων του.
"Αν προτείνονται πολλές θεραπείες για μια ασθένεια, να είστε βέβαιοι ότι η ασθένεια δεν έχει γιατρειά"
- Άντον Τσέχωφ, Ο Βυσσινόκηπος (1904)
Η κλιματική αλλαγή είναι μια σοβαρή απειλή για τον πολιτισμό, όμως αποτελεί ένα σύμπτωμα του ευρύτερου προβλήματος της υπέρβασης. Η υπέρβαση σημαίνει ότι οι άνθρωποι καταναλώνουν φυσικούς πόρους και ρυπαίνουν με ρυθμό πέραν του ότι μπορεί να καλύψει ο πλανήτης.
Η βασική αιτία της υπέρβασης είναι η εξωπραγματική ανάπτυξη της ανθρωπότητας που έγινε εφικτή μέσω της ορυκτής ενέργειας. Καθώς αναπτυσσόταν, ολοένα και περισσότερη ενέργεια χρειαζόταν για να στηρίξει την περιπλοκότητα και τη συνεχή ανάπτυξη. Οι εκπομπές άνθρακα που προκαλούν την κλιματική αλλαγή είναι απλά ένα υποπροϊόν της χρήσης όλης αυτής της ενέργειας.
Η ανθρωπότητα έκανε ένα μεγάλο πάρτυ με τα ορυκτά καύσιμα τον τελευταίο αιώνα. Τώρα είναι η ώρα να έρθουμε αντιμέτωποι με τα χάλια που δημιουργήσαμε. Όλοι θέλουν λύσεις, όμως πρώτα πρέπει να κατανοήσουμε την τωρινή κατάσταση και πως φτάσαμε εδώ. Δίχως ένα χάρτη είμαστε χαμένοι. Αν διαλέξουμε προορισμό δίχως μια όδευση, τότε μάλλον θα χαθούμε. Κι όμως, αυτή είναι η τωρινή προσέγγιση της κοινωνίας.
Η οικολογία και η οικονομία προέρχονται από την ίδια ελληνική λέξη "οίκος" που σημαίνει σπίτι ή νοικοκυριό. Η οικολογία σημαίνει τι γνωρίζουμε και τι λέμε για το σπίτι μας. Η οικονομία σημαίνει πως μετράμε και διαχειριζόμαστε το νοικοκυριό. Μου φαίνεται παράξενο ότι τα οικονομικά εν πολλοίς εξαιρούν την οικολογία και το φυσικό κόσμο από αυτό που θεωρούμε σπίτι μας.
Όσοι είναι σοβαροί σχετικά με την κλιματική αλλαγή λένε ότι ανησυχούν για τον πλανήτη, αλλά αυτό που εννοούν πραγματικά είναι ότι ανησυχούν για τον εαυτό τους και πιθανώς τις μελλοντικές γενιές ανθρώπων. Δεν υπάρχει κάτι λάθος με αυτή την άποψη, είναι όμως αρκετά στενή.
Αυτό είναι το πρόβλημα με την προσέγγιση μας στο ανθρώπινο αδιέξοδο. Η προκατάληψη αντανακλάται στο πως μόλις διατύπωσα την τελευταία πρόταση. Είπα "το ανθρώπινο αδιέξοδο", ενώ στην ουσία είναι το πλανητικό αδιέξοδο για όλους τους κατοίκους της γης, το οικοσύστημα και το σπίτι μας.
Αυτά που περιλαμβάνει το μενού των λύσεων της κλιματικής αλλαγής με κάνει να θέλω να αλλάξω εστιατόριο. Η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με αιολικά και φωτοβολταϊκά, πράσινα new deals, οδικούς χάρτες και φόρους άνθρακα είναι υπέροχες φαντασιώσεις που αγνοούν το θεμελιώδες πρόβλημα: Εμείς οι άνθρωποι πρέπει να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας.
Η ιδέα της καθαρής ενέργειας είναι παράλογη. Όλη η ενέργεια είναι καθαρή προτού μετατραπεί σε έργο. Η μετατροπή της σε έργο παράγει ρύπους. Όταν εγώ εργάζομαι, παράγω CO2 και ιδρώτα. Όταν η κοινωνία εργάζεται παράγει CO2, θερμότητα και ένα σωρό άλλα υποπροϊόντα. Είναι αναπόφευκτό. Βεβαίως, ορισμένες τεχνολογίες είναι πιο καθαρές από άλλες, αλλά μόλις ξεκινήσουμε σε αυτό το δρόμο φτάνουμε ήδη να δοκιμάζουμε δεύτερες ή τρίτες λύσεις για να λύσουμε ένα πρόβλημα πρώτου μεγέθους.
Η ενέργεια είναι η οικονομία και σχεδόν όλα τα υπόλοιπα. Η ενεργειακή χρήση είναι η βασική αιτία της κλιματικής αλλαγής και της υπέρβασης. Πρέπει να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας. Χρειάζεται μια περίθαλψη για να σταματήσει η αιμορραγία. Μόλις αυτό συμβεί, τότε θα μπορέσουμε να χαλαρώσουμε λίγο και να δούμε τι θα κάνουμε έπειτα. Όλες οι άλλες προσεγγίσεις και λύσεις είναι αυταπάτες.
Είναι πολύ απίθανο ότι η κοινωνία θα σταματήσει την αιμορραγία διότι η κατανάλωση λιγότερης ενέργειας θα σημάνει μικρή ή καθόλου ανάπτυξη και μεγάλη μείωση του πληθυσμού. Αυτά είναι απαράδεκτα αποτελέσματα για τις περισσότερες κυβερνήσεις και ανθρώπους. Αφού δεν είναι πιθανό να λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα, τότε θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το επερχόμενο τραύμα.
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ένα σχέδιο Β. Πως θα προετοιμάσουμε τους εαυτούς μας και τις κοινότητές μας - ανάμεσά τους και οι φυσικές κοινότητες - για έναν τέτοιο κόσμο;
Οι άνθρωποι τα μισούν όλα αυτά. Θέλουν μια απάντηση, μια λύση, ορισμένες πολιτικές. ΟΚ, ορίστε λοιπόν: Μειώστε δραστικά την κατανάλωση όλης της ενέργειας - ορυκτή, ανανεώσιμη, πυρηνική, όλη.
Οι άνθρωποι το μισούν και αυτό διότι ξέρουν πως σημαίνει ότι θα αναγκαστούν να αλλάξουν συμπεριφορά και να ζουν με ένα χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο. Σίγουρα θα υπάρξει κάποια τεχνολογία που θα διορθώσει τα πάντα και θα μας επιτρέψει να συνεχίσουμε το πάρτι του άνθρακα - απλά δίχως τον άνθρακα.
Προχωράμε, λοιπόν, και ελπίζουμε.
Το σχέδιο Β δεν είναι για όλους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι πρόθυμοι να έρθουν αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα προς την οποία μάλλον οδεύουμε.
Κι όμως, από κει πρέπει να ξεκινήσουμε. Οι λύσεις θα έρθουν αργότερα.
- O Αρτ Μπέρμαν είναι γεωλόγος πετρελαίου.