Επίσκεψη Πούτιν: Ευκαιρία μεγάλης ενεργειακής συνεργασίας

Η επίσκεψη του Ρώσου Προέδρου Πούτιν στην Ελλάδα αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για την Ελληνική κυβέρνηση. Χρειάζεται όμως πολύ καλή και συγκροτημένη προετοιμασία, ώστε να μεγιστοποιηθούν τα αποτελέσματα προς το συμφέρον της χώρας μας.

Στα πλαίσια της προετοιμασίας, η Ελλάδα πρέπει να καθορίσει δική της ατζέντα θεμάτων προς συζήτηση και να μην εγκλωβιστεί μόνο σε συζητήσεις επί θεμάτων της Ρωσικής ατζέντας.

Από την ατζέντα της Ελληνικής πλευράς πρέπει να λείπουν όλα εκείνα τα θέματα που προσκρούουν στις αποφάσεις και τις πολιτικές επιθυμίες της ΕΕ και των συμμάχων, καθώς σχετικές συζητήσεις θα έχουν μόνο ακαδημαϊκό χαρακτήρα και τυχόν αποφάσεις ή ευχές δεν θα επιφέρουν αποτελέσματα.

Υπάρχουν πολλοί τομείς δυνητικής και ιδιαίτερα επωφελούς συνεργασίας με τη Ρωσία: αγροτικά προϊόντα, τουρισμός, υποδομές (αποκρατικοποιήσεις ΟΛΘ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ), ενέργεια κλπ. Προφανώς λόγω ειδικότητας και εμπειρίας, προτίθεμαι να αναφερθώ στα θέματα Ενέργειας, στο χειρισμό των οποίων συμμετείχα ενεργά, ως Διευθυντής του αρμόδιου για την Ενέργεια Υφυπουργού Ανάπτυξης κ. Γιώργου Σαλαγκούδη κατά την περίοδο 2004-2006 και ως πρώην μέλος του Δ.Σ. της ΔΕΠΑ.

Το Πρόγραμμα της ΝΔ για την Ενέργεια (2004), το οποίο καταρτίστηκε αποκλειστικά από τον Γ. Σαλαγκούδη και μια εξαιρετική ομάδα συνεργατών του, έθετε σαφή στόχο για δύο μεγάλα έργα· το 1^ο πανευρωπαϊκής και το 2^ο παγκόσμιας εμβέλειας.

Το 1^ο έργο ήταν ο αγωγός φυσικού αερίου ITGI (Interconnector Turkey-Greece-Italy) που θα μετέφερε ΦΑ από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας και Ελλάδας στην Ιταλία και κατόπιν στην υπόλοιπη Ευρώπη. Με μεγάλη προσπάθεια και ταχείς ενέργειες καταφέραμε τον Ιούνιο του 2004 να θέσουμε τον αγωγό αυτό σε προτεραιότητα χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρακάμπτοντας την αντίθετη άποψη της Ιταλίας, η οποία τότε υποστήριζε τον ΤΑΡ που είχε όμως διαφορετική όδευση από την σχεδιαζόμενη σήμερα (το σχέδιο του ΤΑΡ τότε προέβλεπε όδευση του αγωγού από Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας, Βουλγαρίας, FYROM, Αλβανίας και Ιταλίας). Η Ιταλική κυβέρνηση υποστήριζε τον ΤΑΡ γιατί σε αυτόν συμμετείχε τότε η κρατική εταιρία ΦΑ της Ιταλίας ΕΝΙ, ενώ η Ελληνική ΔΕΠΑ είχε ως εταίρο την ιδιωτικών συμφερόντων Ιταλική EDISON.

Τελικά το 2005 προχωρήσαμε – στα πλαίσια έναρξης κατασκευής του ITGI – στη διασύνδεση του Ελληνικού Συστήματος ΦΑ με το αντίστοιχο Τουρκικό, πραγματοποιώντας τα εγκαίνια της διασύνδεσης από τον τότε Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή και τον Τούρκο ομόλογό του Ταγίπ Ερντογάν.

Το 2^ο έργο στόχος ήταν ο αγωγός πετρελαίου Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη. Ο αγωγός αυτός θα λειτουργούσε συμπληρωματικά με τα στενά των Δαρδανελίων, ώστε να βρίσκουν διέξοδο οι συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες πετρελαίου που συσσωρεύονταν στον Εύξεινο Πόντο.

Το έργο αυτό υπήρχε ως ιδέα από το 1989 και είχε πραγματοποιηθεί μελέτη κατασκευής του από τους ομίλους Λάτση και Κοπελούζου. Ωστόσο, η χρόνια διπλωματική διελκυστίνδα μεταξύ Ρωσίας και Αμερικής απέτρεπε την πρόοδο και τελικά την κατασκευή του. Από την έρευνα και μελέτη που πραγματοποιήσαμε επί των πετρελαϊκών ροών στη Μαύρη Θάλασσα και των εταιριών που δραστηριοποιούνται εκεί, προέκυψε ότι η Αμερικανική Chevron μεταφέρει στο Ρωσικό λιμάνι του Νοβοροσίσκ δια του αγωγού CPC 20 εκ. τόνους αργού ετησίως από τεράστιο κοίτασμα που εκμεταλλεύεται στο Καζακστάν. Παράλληλα, βρίσκεται σε συνεννοήσεις με τη Ρωσική πλευρά για την αναβάθμιση του CPC, ώστε να αποκτήσει ετήσια μεταφορική ικανότητα 60 εκ. τόνων.

Μετά από επανειλημμένες επαφές της τότε ομάδας διαπραγμάτευσης υπό τον Γ. Σαλαγκούδη με την ηγεσία της, η Chevron πείσθηκε για την αναγκαιότητα κατασκευής του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, αφού έλαβε τη διαβεβαίωση ότι η ιδιοκτησία της εταιρίας διαχείρισης του αγωγού θα ανήκε κατά 51% στις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στη Μαύρη Θάλασσα κατ’ αναλογία των ποσοτήτων που κάθε μία εκχέει σ’ αυτήν (με την Ελληνική και τη Βουλγαρική πλευρά να ελέγχουν από 24,5% η κάθε μια). Με αυτόν τον τρόπο ξεπεράστηκε η αντίδραση του Αμερικανικού παράγοντα και άνοιξε ο δρόμος για την κατασκευή του έργου.

Έτσι, τον Απρίλιο του 2005 υπεγράφη στη Σόφια από τον τότε Υπουργό Ανάπτυξης κ. Δημήτρη Σιούφα και τους ομολόγους του από τη Ρωσία και τη Βουλγαρία η τριμερής Πολιτική Συμφωνία για τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, η οποία και επικυρώθηκε έπειτα από λίγους μήνες στην Αθήνα από τον Ρώσο Πρόεδρο, τον τότε Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή και το Βούλγαρο ομόλογό του.

Με τον ανασχηματισμό του Φεβρουαρίου 2006 άλλαξε και η ομάδα διαπραγμάτευσης για τον εν λόγω αγωγό που είχε δημιουργήσει ο Γ. Σαλαγκούδης. Η νέα διαπραγματευτική ομάδα, μη έχουσα τη γνώση των λεπτομερειών της προηγηθείσας διαπραγμάτευσης, στην τριμερή συνάντηση για την απόφαση σύστασης της εταιρίας κατασκευής του έργου, αποδέχθηκε τη μαξιμαλιστική απαίτηση των Ρώσων να κατέχουν το 51% της εταιρίας διαχείρισης του αγωγού μόνον οι Ρωσικές εταιρίες πετρελαίου. Η απόφαση αυτή εξόργισε – όπως ήταν φυσικό – την Αμερικανική πλευρά και το έργο πάγωσε, αφού ο νεοεκλεγείς τότε Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας ανυπόστατα επικαλούμενος περιβαλλοντικούς κινδύνους αρνήθηκε τη συμμετοχή της Βουλγαρίας στην εταιρία που θα ανέθετε την κατασκευή και θα διαχειριζόταν τον αγωγό.

Ιδού λοιπόν η ευκαιρία: κατά την επίσκεψη του Ρώσου Προέδρου Πούτιν, ο οποίος γνωρίζει λεπτομερώς το έργο και επιθυμεί να προχωρήσει, ο Έλληνας Πρωθυπουργός και ο Υπουργός Ενέργειας μπορούν να θέσουν το θέμα ψηλά στην ατζέντα των συζητήσεων. Λόγω της κατάστασης στις Ρωσο-Τουρκικές σχέσεις, η Ρωσία επιθυμεί ακόμα περισσότερο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απεξάρτηση των ροών πετρελαίου από τα Στενά.

Αν ο Πρόεδρος Πούτιν αποδεχθεί, όπως είναι λογικό αλλά και απαραίτητο για την εύρυθμη και επικερδή για όλα τα μέρη λειτουργία του αγωγού, να διαμοιρασθεί το 51% της εταιρίας διαχείρισης σε όλες τις εταιρίες πετρελαίου που δραστηριοποιούνται στη Μαύρη Θάλασσα κατά τις ποσότητες που εκχέουν σ’ αυτήν, το έργο θα γίνει πραγματικότητα με τεράστια οφέλη ιδιαίτερα για την Ελλάδα και για την ευαίσθητη περιοχή της Θράκης. Θα είναι το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο, πολύ μεγαλύτερης σημασίας για την Ελλάδα από τον ΤΑΡ. Εξάλλου είναι το μόνο ενεργειακό έργο Ελληνο-Ρωσικής συνεργασίας με πιθανότητες υλοποίησης. Ο αγωγός South Stream II δεν έχει καμία πιθανότητα να γίνει αποδεκτός από την ΕΕ και τους συμμάχους μας, αφού ουσιαστικά απειλεί να αφανίσει την Ουκρανία.

Ιδού λοιπόν πεδίο δόξης λαμπρό…

- Ο Κώστας Ευθυμίου διετέλεσε Διευθυντής του Γραφείου Υφυπουργού Ανάπτυξης αρμόδιου για την Ενέργεια και Μέλος του Δ.Σ. της ΔΕΠΑ την περίοδο 2004-2006. Είναι επιχειρηματίας του κλάδου ΑΠΕ, πτυχιούχος Νομικής, μετεκπαιδευθείς σε θέματα οργάνωσης & λειτουργίας αγορών ενέργειας στο Centre for Energy Petroleum & Mineral Law & Policy (CEPMLP) του Πανεπιστημίου του Dundee.