Εκλογές μνημονίου και… πολιτικές βόμβες αερίου

Η Κυβέρνηση με «διεκδικητική πολιτική» και «σκληρή διαπραγμάτευση» απέτρεψε τα χειρότερα - Μια προεκλογική μάχη η οποία θα διεξαχθεί μέσα σε συνθήκες έντονης ανησυχίας, αλλά και δυστυχίας των πολιτών για τα οδυνηρά μέτρα, τα οποία θα εξαγγέλλονται και θα εφαρμόζονται το ένα μετά το άλλο…

ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ παρατηρητές συμφωνούν ότι τα πράγματα θα αλλάξουν κατά πολύ, όταν αρχίσει η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου. Επομένως, ό,τι και αν γίνει, η κρίση δεν μπορεί να διαρκέσει για πολύ

Παρακολουθώντας τις ανακοινώσεις της Κυβέρνησης και τα δελτία ειδήσεων, καταλαβαίνει κανείς ότι το μνημόνιο είναι ήδη εδώ. Δεν έχει οριστικοποιηθεί ούτε και υπογραφεί, αλλά είναι σαν να ισχύει κιόλας. Τα πρώτα μέτρα για συντάξεις και αφυπηρετήσεις, όπως και για τη δωρεάν περίθαλψη σε νοσοκομεία ανακοινώνονται «έμμεσα» ή «άμεσα» από την Κυβέρνηση. Την ίδια ώρα οι πρώτες έντονες αντιδράσεις, όπως η διαμαρτυρία των εκτάκτων υπαλλήλων στη Βουλή, ξεκινούν μαζί με τη συζήτηση του πρώτου «μνημονιακού προϋπολογισμού».
Επιβεβαιώνεται, άρα, εκείνο που γνωρίζαμε και γράφαμε από καιρό. Οι εκλογές αυτές θα έχουν ως μόνο θέμα το τρίπτυχο «οικονομία-κρίση-μνημόνιο».

Η γραμμή των τριών υποψηφίων είναι λίγο-πολύ γνωστή. Από την πλευρά του ΑΚΕΛ που στηρίζει τον Σταύρο Μαλά η θέση έχει από καιρό διαμορφωθεί. Το μνημόνιο ήταν ανεπιθύμητο, αλλά μας το επέβαλαν οι τράπεζες. Η Κυβέρνηση όμως, με «διεκδικητική πολιτική» και «σκληρή διαπραγμάτευση», απέτρεψε τα χειρότερα. Το μόνο που ακούστηκε για το μέλλον από αυτήν την πλευρά είναι ότι «με αγώνες των εργαζομένων θα κατακτήσουμε ξανά όσα χάθηκαν» (πχ ΑΤΑ, ωφελήματα κλπ). Από την πλευρά του Νίκου Αναστασιάδη, τόσο ο ΔΗΣΥ όσο και το ΔΗΚΟ, παρά τις διαφορετικές διαβαθμίσεις τόνων, αντιμετωπίζουν το μνημόνιο ως «αναγκαίο κακό» και εστιάζονται στην ανάγκη της συντομότερης δυνατής εξόδου από την κρίση.

Τέλος, η κατάσταση της υποψηφιότητας του Γιώργου Λιλλήκα είναι ιδιόρρυθμη. Το κόμμα που τον υποστηρίζει, δηλαδή η ΕΔΕΚ, δεν έχει καθαρά «αντιμνημονιακή» τοποθέτηση, αλλά εκφράζει αντιρρήσεις σε πολλά «επιμέρους». Εκτός από την ΕΔΕΚ, όμως, έχει υποστήριξη από ψηφοφόρους που προέρχονται από το ΔΗΚΟ (αυτή μάλιστα η υποστήριξη ίσως ποσοτικά να είναι μεγαλύτερη από εκείνην της ΕΔΕΚ).

Οι δυο αυτοί πόλοι έχουν εξ ορισμού μια διαφορετική τοποθέτηση για το μνημόνιο. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν ο αντιπρόεδρος του ΔΗΚΟ, που φέρεται να συντάσσεται με τον πρώην Υπουργό Εξωτερικών, εδώ και χρόνια καλλιεργεί με συνέπεια μια κατεύθυνση οικονομικής πολιτικής που βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις σημερινές θέσεις του υποψηφίου. Αυτό όμως δεν φαίνεται να εμποδίζει τον Γιώργο Λιλλήκα να αναπτύσσει μια καθαρά «αντιμνημονιακή ρητορική». Αν και δεν τοποθετήθηκε ρητά εναντίον της συμφωνίας με την Τρόικα, όλες οι παρεμβάσεις του πρώην Υπουργού Εξωτερικών, τις τελευταίες μέρες, κινούνται σε καθαρά «αντιμνημονιακό τόνο».

Κλειδί της επόμενης Προεδρίας

Μια άλλη καθαρά κυπριακή ιδιομορφία είναι ότι η κατάσταση πτώχευσης και το μνημόνιο έρχονται περίπου ταυτόχρονα με την ανακάλυψη των πλούσιων κοιτασμάτων σε φυσικό αέριο στις νότιες θάλασσες. Όλοι οι οικονομικοί παρατηρητές, όπως και οι εμπειρογνώμονες, συμφωνούν ότι τα πράγματα θα αλλάξουν κατά πολύ όταν αρχίσει η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου. Επομένως, ό,τι και αν γίνει, η κρίση δεν μπορεί να διαρκέσει για πολύ εδώ στη νήσο των Αγίων.

Αυτό ακριβώς το στοιχείο, όμως, έδωσε την αφορμή και για μιαν από τις σκληρότερες εκλογικές αντιπαραθέσεις γύρω από το συγκεκριμένο θέμα πολιτικής.

Αντιφάσεις ΕΔΕΚ-Λιλλήκα;

Από την πλευρά του επιτελείου Αναστασιάδη συμπληρώνουν ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη αντίφαση ανάμεσα στις θέσεις Λιλλήκα και ΕΔΕΚ ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και στο ότι μια τέτοια πώληση «οικοπέδου» ισοδυναμεί με «άτακτη εκποίηση δημόσιου πλούτου». «Δεν μπορεί να φωνάζεις όχι σε ιδιωτικοποιήσεις» και να τρέχεις να ιδιωτικοποιήσεις το πρώτο περιουσιακό στοιχείο αυτού του κράτους ακόμα και πριν το δεις», έλεγε πρωτοκλασάτο στέλεχος του περιβάλλοντος Αναστασιάδη. Το επιτελείο Λιλλήκα απαντά ότι η πλευρά του Νίκου Αναστασιάδη ενεργεί σαν να επιθυμεί να έρθουν τα μέτρα του μνημονίου… χτες! Με ανάλογο τρόπο εδώ και καιρό το ΑΚΕΛ υποβάλλει την ιδέα ότι «οι πολιτικές της Τρόικας είναι και πολιτικές του ΔΗΣΥ».

Μπορεί το αέριο να διώξει το μνημόνιο;

ΑΡΧΙΚΑ ο Γιώργος Λιλλήκας έκανε πρόταση για να εξασφαλίσει η Κύπρος δάνειο «μέσω του αερίου» και έτσι να αποφύγει το μνημόνιο. Η βασική ιδέα ήταν ότι «μια κρατική εταιρεία θα μπορούσε να εκδώσει ομόλογα στη βάση του φυσικού αερίου και με αυτά να εξασφαλίσει δανεισμό για το κράτος». Μετά όμως (ίσως εξαιτίας και των αντιδράσεων), άλλαξε αυτήν τη θέση με μια παραλλαγή που λέει ότι «το κράτος θα μπορούσε να πουλήσει σε στρατηγικό επενδυτή ένα μερίδιο κάποιου θαλάσσιου οικοπέδου». Παρουσιάζει μάλιστα αυτήν την πρόταση ως «εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης, που θα απάλλασσε την Κύπρο από τα οδυνηρά μέτρα του μνημονίου».

Η πρόταση αυτή βρήκε τόσο υποστηρικτές όσο και έντονες αντιρρήσεις. Ιδιαίτερη αίσθηση μάλιστα έκανε η «ομοβροντία» αντιδράσεων από τους πρώην Υπουργούς Εμπορίου του ΔΗΚΟ, οι οποίοι χειρίστηκαν το χαρτοφυλάκιο της ενέργειας. Ανεξάρτητοι παρατηρητές ωστόσο, που δεν μπαίνουν στην ουσία, παρατηρούν ότι υπάρχει ένα διπλό πρόβλημα. Πρώτο, το μνημόνιο έχει ήδη συμφωνηθείμ έστω και αν δεν υπογράφτηκε ακόμα. Επομένωςμ δεν είναι πρακτικά δυνατό η Κύπρος να πείσει τους εταίρους της στην Ευρωζώνη ότι δεν θα λάβει τα μέτρα διόρθωσης στην οικονομία της. Και δεύτερο, ότι κι αν ακόμα μπορούσε τώρα να γίνει μια τέτοια πώληση, τα τυχόν έσοδα δεν θα κάλυπταν σε καμία περίπτωση τις ανάγκες της Κύπρου για δανεισμό.

Πρέπει να αποφευχθεί κάθε αναφορά για πώληση

ΜΙΑ πρόσθετη διάσταση ήταν οι αξιώσεις της ίδιας της Τρόικας για να συμπεριληφθούν πόροι από το φυσικό αέριο στο κεφάλαιο «μη επαναλαμβανόμενα έσοδα», τα οποία και θα διατίθενται αυτόματα στην αποπληρωμή του χρέους. Στη διάρκεια της διαπραγμάτευσης η Κυβέρνηση υποστηρίζει με πάθος ότι απέτρεψε αυτό το ενδεχόμενο, κάνοντας αποδεκτή ειδική αναφορά στην αξιοποίηση του φυσικού αερίου. Αυτό θα φανεί στο τελικό κείμενο της συμφωνίας. Διπλωματικοί κύκλοι παρατηρούσαν ότι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο θα έπρεπε αυτήν τη στιγμή να αποφευχθεί κάθε αναφορά σε πώληση, προπώληση ή οτιδήποτε άλλο που να σχετίζεται με το φυσικό αέριο.

Τέλος, είναι και μια άλλη διάσταση που μπορεί να «παίξει» πολύ στον προεκλογικό τις επόμενες εβδομάδες. Η διαδικασία της εκχώρησης αδειών από την Κυβέρνηση σε πολυεθνικές εταιρείες και η άρνηση του Υπουργού Νεοκλή Συλικιώτη να δώσει έγγραφα στη Γενική Ελέγκτρια, προκειμένου η τελευταία να σχηματίσει άποψη για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν και στη συνέχεια να ενημερώσει τη Βουλή.

Καταληκτικά πάντως το «ζεύγος» μνημόνιο-φυσικό αέριο θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας προεκλογικής μάχης, η οποία θα διεξαχθεί μέσα σε συνθήκες έντονης ανησυχίας, αλλά και δυστυχίας των πολιτών για τα οδυνηρά μέτρα. Που θα εξαγγέλλονται και θα εφαρμόζονται το ένα μετά το άλλο…

(ΣΗΜΕΡΙΝΗ, 2/12/2012)