EastMed: Διπλωματία με σχέδιο και οι μονίμως φωνασκούντες

Η συμφωνία του Ζαππείου για τον EastMed, πέρα από την ενεργειακή, οικονομική και αναπτυξιακή της διάσταση, έχει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, μια γεωπολιτική υπεραξία. Ενδεχόμενη δημιουργία ενός από τους μεγαλύτερους αγωγούς φυσικού αερίου στον κόσμο από τα κράτη του Ισραήλ, της Κύπρου, της Ελλάδας και, αναμενόμενα, της Ιταλίας θα συμβάλει στην ειρήνη και στην σταθερότητα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αποδεικνύει ακόμη έμπρακτα δύο πράγματα: 

1. H ενέργεια μπορεί να αποτελέσει κρίκο συνεργασίας ανάμεσα σε γειτονικούς λαούς και όχι αιτία ή/και αφορμή για διαφωνίες και συγκρούσεις και, 

2. Η συγκρουσιακή τουρκική εξωτερική πολιτική με τους αδιέξοδους αναθεωρητισμούς της εμποδίζει τη συμμετοχή της Τουρκίας στις ενεργειακές εξελίξεις της περιοχής. 

Αποτυπώνει επίσης τη μετάβαση της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής από μια διπλωματία που περιοριζόταν να απαντά στις προκλήσεις με επίκληση του διεθνούς δικαίου, σε μια άλλη διπλωματία που επιχειρεί με σχέδιο να δημιουργήσει νέα δεδομένα και, συνάμα, να εμποδίσει αρνητικά τετελεσμένα. Όπως εύστοχα δήλωσε ο ΠτΔ «με την υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας για τον αγωγό EastΜed επιβεβαιώνουμε με τον πλέον απτό τρόπο πως η συνεργασία που τα τελευταία χρόνια έχουμε αναπτύξει δεν περιορίζεται σε θεωρητικές και κενού περιεχομένου διακηρύξεις, αλλά έχει ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να είμαστε σε θέση με πρακτικό και πειστικό τρόπο να προωθούμε στρατηγικά έργα με ιδιαίτερη γεωπολιτική αξία». 

Απτή απόδειξη η πενταμερής συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών όχι μόνο της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ, αλλά και της Γαλλίας και Ιταλίας στο Κάιρο της Αιγύπτου, όπου συζητήθηκαν θέματα που αφορούν γενικότερα την Ανατολική Μεσόγειο με κυριότερο τη λυβική κρίση, όπου οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Τουρκίας ενδιαφέρουν και τα 5 κράτη της συνάντησης. Στην εν λόγω συνάντηση, ανάμεσα σ’ άλλα, επιβεβαιώθηκε για ακόμη μια φορά το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και συνεπώς, να προχωρεί το ενεργειακό της πρόγραμμα όπως η ίδια επιθυμεί. Τονίστηκε επίσης ότι το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης αντιβαίνει το διεθνές δίκαιο, είναι δηλαδή παράνομο, και θεωρείται ως ανύπαρκτο.

Το στρατηγικό σχέδιο για τον EastMed πετυχαίνει να συμβαδίσουν τα συμφέροντα της Κύπρου, όχι μόνο με την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Ιταλία, αλλά και με τα αντίστοιχα συμφέροντα της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Η μεν πρώτη ενδιαφέρεται έντονα για τη δημιουργία εναλλακτικών λύσεων μεταφοράς φυσικού αερίου προς αυτήν. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου που η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί αυτές τις μελέτες με €35 εκατ., ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 40% του κόστους των μελετών. Οι δε ΗΠΑ επιδεικνύουν ζωηρό ενδιαφέρον για τον αγωγό EastMed γιατί ο εν λόγω αγωγός διαμορφώνει ένα νέο ενεργειακό τοπίο από τρεις χώρες συμμάχους τους, οι οποίες σέβονται το Διεθνές Δίκαιο και παγιώνουν τη διεθνή νομιμότητα. Είναι μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια που ψηφίστηκε πρόσφατα από την Αμερικανική Γερουσία, με διακομματική συναίνεση, ο Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act. 

Στην Ελλάδα η υπογραφή της συμφωνίας για τον EastMed χαιρετίστηκε τόσο από τον ΣΥΡΙΖΑ, όσο και από το ΚΙΝΑΛ. Ομοφωνούν, μαζί εννοείται με τη Νέα Δημοκρατία, ότι αναβαθμίζει γεωπολιτικά την Ελλάδα και ότι ενδεχόμενη υλοποίηση του θα αποφέρει πολλαπλά οφέλη στον ελληνικό λαό. Είναι δηλαδή μια εθνική στρατηγική που όπως δήλωσε τον Μάρτιο του 2019 στην Ιερουσαλήμ ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, κατά τη Συνάντηση Κορυφής του σχήματος 3+1 των τριών ηγετών με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, «o ΕastMed είναι γέφυρα συνεργασίας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο». 

Στην Κύπρο η ίδια υπογραφή απέφερε την γνωστή στείρα ΑΚΕΛική κριτική. Προλαβαίνοντας μελέτες €100 εκατ., χρηματοδοτούμενες μάλιστα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ξένα ιδιωτικά κεφάλαια όπως προαναφέραμε, ο κύριος Άνδρος Κυπριανού αποφάνθηκε ότι ο αγωγός δεν είναι οικονομικά βιώσιμος. Προχώρησε μάλιστα λέγοντας ότι οι υπογραφές για τον EastMed είναι «επικοινωνιακές φιέστες και τυμπανοκρουσίες για εσωτερική κατανάλωση». Υιοθέτησε μάλιστα και τη θέση Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να αποκλειστεί από την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της Ανατολικής Μεσογείου. Ο δε Γενικός Γραμματέας της ΕΔΟΝ Χρίστος Χριστόφιας έγραψε για τα επικίνδυνα παιχνίδια που παίζει ο Αναστασιάδης με τους ιμπεριαλιστές χαρακτηρίζοντας τον Eastmed ως «ονείρωξη». 

Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να πορεύεται διπλωματικά με συγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο θα τις επιτρέπει να ενισχύει συνεχώς τις συνεργασίες της με τα κράτη της περιοχής, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της Κύπρου ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Συναφώς, θα πρέπει να τονιστεί εμφαντικά ότι οι υπό αναφορά συνεργασίες δεν στρέφονται εναντίον της Τουρκίας ή γενικότερα της όποιας τρίτης χώρας. Αντίθετα, είναι καλοδεχούμενη όποια χώρα επιθυμεί να συμμετάσχει στον ενεργειακή συνεργασία στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, νοουμένου ότι σέβεται τις βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου, με πλήρη σεβασμό στην ενάσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων ανεξάρτητων κρατών. Ως εκ τούτου, το ΑΚΕΛ καλείται να στηρίξει την πανεθνική αυτή πολιτική, αφήνοντας στην άκρη πολιτικές σκοπιμότητες, γιατί η εξωτερική πολιτική μιας χώρας θα πρέπει να διαπνέεται από ομογνωμία, ομοθυμία και μεγαλόπνοο σχεδιασμό.

* Ο Πέτρος Δημητρίου είναι Διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας.

(Φιλελεύθερος Κύπρου)