Διακοπή της ροής ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας: βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα ενεργειακή κρίση;

Το αδιέξοδο στη διέλευση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, εν όψει της λήξης της σχετικής συμφωνίας στις 31 Δεκεμβρίου, εντείνει την ανησυχία ακόμη και για μια νέα ενεργειακή κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις πιέσεις από χώρες όπως η Σλοβακία, που επηρεάζονται άμεσα, οι προοπτικές επίτευξης συμφωνίας εμφανίζονται ελάχιστες, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου καταγράφουν ήδη ανοδική πορεία.

Αύξηση κόστους 

Η διακοπή της διέλευσης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους για ευρωπαϊκά νοικοκυριά και επιχειρήσεις κατά 40-50 δισ. ευρώ ετησίως για το φυσικό αέριο και επιπλέον 60-70 δισ. ευρώ για την ηλεκτρική ενέργεια. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο προειδοποίησε, μέσω επιστολής προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι ο οικονομικός αντίκτυπος για την ΕΕ θα είναι πολύ μεγαλύτερος από τις απώλειες 2 δισ. ευρώ ετησίως που θα υποστεί η Ρωσία.

Η Ρωσία, εφόσον απωλέσει τη διαδρομή μέσω Ουκρανίας, θα στραφεί κυρίως στον αγωγό TurkStream μέσω Τουρκίας, ο οποίος όμως δεν μπορεί να καλύψει πλήρως το κενό. Το 2023, μέσω Ουκρανίας διακινήθηκαν περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου, μόλις το 8% των εξαγωγών της προς την Ευρώπη.

Αντιπαράθεση Ουκρανίας – Σλοβακίας

Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Φίτσο απείλησε να σταματήσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ουκρανία, κάτι που θα στερούσε το 19% της εισαγόμενης ενέργειας που χρειάζεται η χώρα. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την πλευρά του, δηλώνει αποφασισμένος να μην επιτρέψει τη διέλευση ρωσικού αερίου μετά τη λήξη της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα χρηματοδοτεί τον πόλεμο με τα έσοδα από τις εξαγωγές. Παράλληλα, ο Ζελένσκι προτείνει τη χρήση του ουκρανικού δικτύου αγωγών για τη μεταφορά αερίου από άλλες χώρες, αν και αυτό θα μπορούσε να το καταστήσει στόχο ρωσικών επιθέσεων.

Προβληματισμός

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρούς προβληματισμούς για την ενεργειακή της επάρκεια. Τα αποθέματα φυσικού αερίου στις αποθήκες της ΕΕ βρίσκονται στο 75%, επίπεδο που προκαλεί ανησυχία τόσο για τους υπόλοιπους μήνες της περιόδου θέρμανσης όσο και για την προετοιμασία της περιόδου 2025. Παράλληλα, η αστάθεια της αγοράς ενισχύεται, καθώς τα συμβόλαια για το καλοκαίρι του 2025 καταγράφουν υψηλότερες τιμές από αυτά του χειμώνα 2025-26, καθιστώντας πιο δαπανηρή την αναπλήρωση των αποθεμάτων.

Η κατάσταση υπογραμμίζει την αυξανόμενη πίεση για την Ευρώπη να βρει εναλλακτικές λύσεις για την ενεργειακή της ασφάλεια, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία οι γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις αυξάνονται.