2026: Μια χρονιά-ορόσημο για το μέλλον της ανανεώσιμης ενέργειας στην Ελλάδα

Καθώς πλησιάζουμε στο 2026, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια μοναδική ευκαιρία να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβασή της και να εδραιώσει τον ρόλο της ως περιφερειακός κόμβος ανανεώσιμης ενέργειας. Η επικαιροποίηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και οι στόχοι που έχουν τεθεί για το 2030 δημιουργούν ένα σαφές όσο και φιλόδοξο πλαίσιο. Βασικές προϋποθέσεις για να μετατραπούν αυτοί οι στόχοι σε έργα είναι η κρατική συνέπεια, η αναβάθμιση των τεχνικών υποδομών και η αποδοχή από τις τοπικές κοινότητες.

Το 2025 ήταν ένα έτος εξορθολογισμού και ευθυγράμμισης προς αυτήν την κατεύθυνση. Η Ελλάδα έχει εισέλθει πλέον σε μία φάση όπου έχει γίνει κατανοητό ότι είναι αναγκαίο να δοθεί προτεραιότητα στα στρατηγικής σημασίας έργα για την έγκαιρη υλοποίησή τους, ειδικά στις μπαταρίες και στις διασυνδέσεις, πριν αυτές γίνουν τροχοπέδη για την επιτυχή τελική εφαρμογή του ΕΣΕΚ. Το 2026 είναι η χρονιά που θα φανεί αν τα θεμέλια που τέθηκαν φέτος ήταν γερά: ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρώπης, η οποία έχει δώσει έμφαση τελευταία στην αποθήκευση και την ταχύτερη αδειοδότηση των έργων, πρώτη προτεραιότητα οφείλει να είναι η οριστικοποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Σχεδίου για τις ΑΠΕ και η ψήφιση νέων ρυθμίσεων που θα τη δυνατότητα για μεγαλύτερη ευελιξία στο δίκτυο και για μια πιο αποτελεσματική διαχείριση του συστήματος.

Σε δυναμική τροχιά και το νέο έτος

Πιστεύω ότι είμαστε σε καλό δρόμο για να διατηρήσουμε τη δυναμική των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα τα τελευταία έτη. Η διείσδυση ηλιακής και αιολικής ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα θα συνεχιστεί με ταχείς ρυθμούς, ενώ περισσότερα έργα αποθήκευσης θα τεθούν σε λειτουργία, ενισχύοντας την ευστάθεια του συστήματος. Θεωρώ, επίσης, ότι οι εταιρικές συμβάσεις αγοράς ενέργειας (PPAs) έχουν το περιθώριο να ωριμάσουν περαιτέρω, καθώς οι επιχειρήσεις αναζητούν σταθερό κόστος ενέργειας και ενεργειακή αυτονομία.

Ωστόσο, η ταχύτητα και η έκταση της ανάπτυξης των ΑΠΕ θα εξαρτηθεί ιδιαίτερα από τη διαθεσιμότητα του δικτύου και από την ταχύτητα αδειοδότησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ευρωπαϊκοί φορείς έχουν ήδη αναδείξει το ζήτημα των «φραγμών» στα δίκτυα και έχουν υιοθετήσει μέτρα για τον εκσυγχρονισμό και την επιτάχυνση των αναβαθμίσεων των υποδομών. Μία τέτοια εξέλιξη μπορεί να διευκολύνει και την υλοποίηση μεγάλων έργων στην Ελλάδα εάν εφαρμοστεί αποτελεσματικά.

Τρεις είναι οι τομείς που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή το 2026. Πρώτος και κύριος είναι το αδειοδοτικό πλαίσιο: φέτος η Ελλάδα δέχτηκε πιέσεις ώστε να εναρμονίσει όσο το δυνατόν πιο σύντομα τις διαδικασίες της με τα νέα ευρωπαϊκά ζητούμενα, καθώς η επιτάχυνση και απλούστευση της αδειοδοτικής διαδικασίας παραμένει προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η καθυστέρηση στην εναρμόνιση αυτή και η απουσία ξεκάθαρου πλαισίου δημιουργεί νομική αβεβαιότητα και κατ’ επέκταση, αυξάνει το ρίσκο για διεθνείς επενδυτές όπως η Lightsource bp.

Έπειτα, εξίσου σημαντικές είναι οι ενέργειες για την αποσυμφόρηση του δικτύου. Σε περιοχές με μεγάλο αριθμό αιτήσεων για σύνδεση νέων έργων, η έλλειψη χωρητικότητας έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις και προκαλεί περικοπές στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που απομειώνει την οικονομική απόδοση και την αξιοπιστία των επενδύσεων. Η υλοποίηση κρίσιμων υποδομών, όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός που συνδέει την Κρήτη με την Αττική και τέθηκε σε λειτουργία το καλοκαίρι του 2025, δείχνει ότι βρισκόμαστε στη σωστή κατεύθυνση, αλλά απαιτούνται ακόμη σημαντικές επενδύσεις σε HVDC και διασυνδέσεις για να απελευθερωθεί χώρος για νέες μονάδες.

Επίσης, οφείλουμε να εντείνουμε τις προσπάθειες καλλιέργειας μιας σχέσης εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινότητες όπου υλοποιούνται μεγάλα έργα ΑΠΕ. Οι καθυστερήσεις στην απόδοση των ανταποδοτικών από το κράτος και η ελλιπής ενημέρωση για τα οφέλη που μπορούν να έχουν οι κάτοικοι μπορεί να οδηγήσει σε αντιπαραθέσεις και δικαστικές προσφυγές. Η εμπιστοσύνη κερδίζεται από την αρχή κάθε έργου με διαφάνεια, συμμετοχή και χειροπιαστά οφέλη.

Τρεις αναγκαίες προτεραιότητες

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, για να διασφαλιστεί ότι η Ελλάδα θα ξεπεράσει τα εμπόδια και θα αξιοποιήσει το παράθυρο ευκαιρίας που ανοίγεται, το 2026 είναι απαραίτητο αρχικά ένα σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο. Ο ιδιωτικός τομέας χρειάζεται κανόνες που να εφαρμόζονται και να μην αλλάζουν στο ενδιάμεσο της υλοποίησης των έργων. Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά ζητούμενα για επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων είναι εξίσου σημαντική.

Επιπλέον, ουσιώδης είναι η έναρξη έργων για την ταχεία αναβάθμιση των δικτύων, ενώ τα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες από τις επενδύσεις ΑΠΕ πρέπει να είναι έμπρακτα και δίκαια - να συνοδεύονται, δηλαδή, από παρεμβάσεις για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των κατοίκων, θέσεις εργασίας και προγράμματα κατάρτισης, όπως τα εφαρμόζουμε κι εμείς ως Lightsource bp στις περιοχές όπου δραστηριοποιούμαστε.

Το 2026 μπορεί να είναι το έτος που θα ενδυναμώσει την πορεία και το όραμα που έχει η Ελλάδα να γίνει ο κύριος περιφερειακός κόμβος ανανεώσιμης ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Μπορεί, όμως, να είναι και το έτος που θα διαπιστώσουμε ότι οι καθυστερήσεις και οι αβεβαιότητες στέρησαν από τη χώρα μια σπουδαία ευκαιρία ανάπτυξης. Με ξεκάθαρο νομοθετικό πλαίσιο, ισχυρά δίκτυα, γρήγορες αδειοδοτήσεις και, κυρίως, εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους, επενδυτών και κοινωνίας, η ενεργειακή μετάβαση θα είναι επωφελής όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και στρατηγικά και οικονομικά για την Ελλάδα και για τους επενδυτές που εμπιστεύονται τη χώρα.

________

Ο κ. Άρης Χλιαουτάκης είναι Country Head Ελλάδος στη Lightsource bp.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress: Η αγορά των ΑΠΕ μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα – Φόβοι και προσδοκίες από τη νέα χρονιά.