Κάθετος διάδρομος: Συνάντηση ορόσημο σήμερα των Διαχειριστών για επέκταση σε Σερβία & Βόρεια Μακεδονία – Για πρώτη φορά το «παρών» και από Σλοβακία, Ουγγαρία – Υπογραφή MoU στη ΔΕΘ

Σταθμό για την περαιτέρω γεωγραφική εξάπλωση του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί σημερινή συνάντηση των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, καθώς για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι θα βρεθούν εκπρόσωποι εννέα χωρών. Η διεύρυνση της συμμετοχής αποτυπώνει την πρόθεση να επιταχυνθεί η επέκταση του εγχειρήματος τόσο προς τα Δυτικά Βαλκάνια όσο και προς τον δυτικό του κλάδο, ο οποίος μέχρι σήμερα παραμένει ουσιαστικά ανενεργός.

Εκτός από τα κράτη που ήδη προωθούν τον Κάθετο Διάδρομο -Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία- στη σημερινή συνάντηση σε τεχνικό επίπεδο θα λάβουν για πρώτη φορά μέρος και η Σλοβακία με την Ουγγαρία. Οι δύο χώρες αποτελούν «κρίκους» του δυτικού κλάδου του πρότζεκτ, η ενεργοποίηση του οποίου αποτελεί πλέον βασική επιδίωξη των εμπλεκόμενων Διαχειριστών.

Παράλληλα, το «παρών» θα δώσουν και οι Διαχειριστές από τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία, στην προοπτική επέκτασης του πρότζεκτ και στις δύο χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Πρόκειται για μία εξέλιξη που έρχεται ως συνέχεια των πολιτικών πρωτοβουλιών των τελευταίων μηνών, καθώς η προοπτική ένταξης των δύο χωρών αποτέλεσε βασικό θέμα της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία πραγματοποιήθηκε στα τέλη Μαΐου στην Αθήνα, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας.

Roadmap το φθινόπωρο

Στη συνάντηση θα δώσει επίσης το «παρών» ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και η Βουλγάρα υφυπουργός Ενέργειας, Βελισλάβα Πέτροβα, υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποδίδεται στην επιτάχυνση του εγχειρήματος.

Στόχος των συζητήσεων είναι να διερευνηθούν οι αναβαθμίσεις στα εθνικά συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αδιάλειπτη μεταφορά ποσοτήτων που θα καταφθάνουν στην Ελλάδα, προς όλες τις χώρες που θα συμμετέχουν στο νέο σχήμα. Παράλληλα, θα εξεταστούν οι παρεμβάσεις που απαιτούνται ώστε οι τέσσερις επιπλέον προορισμοί να ενταχθούν στα νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας του Vertical Corridor.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι βασική επιδίωξη είναι τα απαραίτητα βήματα να αποτυπωθούν σε ένα Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU), το οποίο θα καθορίζει το πλαίσιο συντονισμού των εμπλεκόμενων Διαχειριστών και κυβερνήσεων, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί σε μία ενιαία ενεργειακή αρτηρία με απόληξη τη Σερβία, τη Σλοβακία και την Ουκρανία. Το σχέδιο προβλέπει ότι θα ακολουθήσουν και άλλες τεχνικές συναντήσεις το επόμενο διάστημα, ώστε το MoU να υπογραφεί μέσα στο φθινόπωρο, πιθανότατα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Πρώτη προτεραιότητα Σερβία και Βόρεια Μακεδονία

Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του ΥΠΕΝ, σε πρώτη φάση προτεραιότητα αποτελεί η ένταξη στο πρότζεκτ της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας. Όπως εκτιμούν, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να αποτελέσει μοχλό για ευρύτερες συγκλίσεις της Ελλάδας και της Βουλγαρίας με τις δύο χώρες σε γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί ένας ισχυρός πόλος στα Βαλκάνια από τις τέσσερις χώρες. Η επόμενη Τετραμερής Υπουργική Συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι.

Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι σε δεύτερη φάση θα επιδιωχθεί η πλήρης ένταξη στο πρότζεκτ της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας, με την άρση των τεχνικών εμποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν την απρόσκοπτη μεταφορά αερίου μέχρι τη Βουδαπέστη.

Όσον αφορά τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, η ενσωμάτωση των Σκοπίων θα γίνει εφιτκκή τεχνικά στο τέλος του 2027, με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας. Το έργο θα έχει αρχική δυναμικότητα 1 bcm ετησίως. Ωστόσο, μέσω συγκεκριμένων προσαρμογών στη λειτουργία του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, η εξαγωγική ικανότητα θα μπορεί να αυξηθεί έως και στα 2,8 bcm.

Παράλληλα, μέχρι το τέλος του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί και ο δεύτερος «κρίκος» του νέου βαλκανικού κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου, με τον αγωγό Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας. Η δυναμικότητά του θα ανέρχεται σε 1,5 bcm, δημιουργώντας για πρώτη φορά μία συνεχή διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Σερβία.

Πηγές κοντά στον ΔΕΣΦΑ εκτιμούν ότι συνολικά για την πλήρη επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου δεν απαιτούνται σημαντικές αναβαθμίσεις, καθώς, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, «η βασική αρχιτεκτονική είναι έτοιμη». Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των απαραίτητων υποδομών είτε λειτουργεί ήδη είτε βρίσκεται σε στάδιο υλοποίησης, περιορίζοντας σημαντικά το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος.

Καμία δεύτερη σκέψη της Κομισιόν για το ρωσικό αέριο

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του Διαχειριστή, η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή για την επέκταση του διαδρόμου. Από τις επαφές που έχουν πραγματοποιήσει, εκτιμούν ότι και η Σερβία επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου και σταδιακά να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, καθώς η ευρωπαϊκή της πορεία προϋποθέτει ολοένα στενότερη ευθυγράμμιση με το ενεργειακό κεκτημένο της ΕΕ.

Την ίδια ώρα, στην Κομισιόν δεν φαίνεται να υπάρχει καμία δεύτερη σκέψη για την εφαρμογή της πλήρους απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Εξάλλου, το τέλος των εισαγωγών από τον Οκτώβριο του 2027 έχει πλέον θεσπιστεί μέσω ευρωπαϊκού κανονισμού, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε αναθεώρηση θα απαιτούσε τουλάχιστον ένα έως ενάμισι έτος.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Κάθετος Διάδρομος ουσιώδη προοπτική, αποτελώντας μία από τις βασικές διαδρομές που το LNG θα αντικαταστήσει τα περίπου 15 bcm ρωσικού αερίου, τα οποία εξακολουθούν μέσω του TurkStream να ανεφοδιάζουν την ευρύτερη περιοχή.