Τί έδειξε η πειραματική εφαρμογή του δυναμικού τιμολογίου της ΔΕΗ στη Ρουμανία για την καταναλωτική συμπεριφορά

Σημαντική αλλαγή στις ώρες κατανάλωσης εντός της ημέρας έδειξε η πιλοτική εφαρμογή δυναμικού τιμολογίου ηλεκτρικού ρεύματος από τη ΔΕΗ στη Ρουμανία.

Το εν λόγω τιμολόγιο εφαρμόστηκε σε 5.000 πελάτες και τα συμπεράσματα από την εφαρμογή του ανέλυσε ο τοπικός σύνδεσμος Asociația Energia Inteligentă (AEI).

Όπως αναφέρει σχετικά σε άρθρο του το Profit.ro:

«Η εισαγωγή της ενέργειας σε μηδενική τιμή από τη ΔΕΗ για 5.000 πελάτες αντιπροσωπεύει, πέρα ​​από μια έξυπνη καμπάνια μάρκετινγκ, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πειράματα ευελιξίας στην κατανάλωση που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής στην αγορά της Ρουμανίας», δήλωσε ο Dumitru Chisăliță, πρόεδρος του ΑΕΙ.

Τα δεδομένα που δημοσίευσε η ΔΕΗ δείχνουν ότι στις πρώτες έξι χρονικές ζώνες με δωρεάν ενέργεια, οι 5.000 συμμετέχοντες κατανάλωσαν συνολικά 71 MWh, επωφελούμενοι από μια σωρευτική μείωση περίπου 61.000 λέι.

Σε σύγκριση με τον συνολικό αριθμό συμμετεχόντων, το μέσο κέρδος είναι μέτριο - περίπου 12 λέι ανά εγγεγραμμένο πελάτη (0,096 λέι/kWh, 7,3%) ή 14,5 λέι για κάθε πελάτη που άλλαξε ουσιαστικά την καταναλωτική του συμπεριφορά (0,116 λέι/kWh, 9,2%). Σε ατομικό επίπεδο, το ποσό δεν είναι θεαματικό, αλλά η αξία του πειράματος δεν πρέπει να αναζητηθεί εδώ.

«Το ουσιώδες στοιχείο είναι ότι οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν 28,6% περισσότερο κατά τα ελεύθερα διαστήματα σε σχέση με τα ίδια διαστήματα τον προηγούμενο μήνα. Από τις 71 MWh που καταναλώθηκαν, περίπου οι 55 MWh αντιπροσωπεύουν την κατανάλωση που θα είχε πραγματοποιηθεί ούτως ή άλλως και περίπου οι 15,8 MWh αποτελούν πρόσθετη κατανάλωση που δημιουργήθηκε από το κίνητρο που προσέφερε η ΔΕΗ», λέει ο Chisăliță.

Το θεμελιώδες ερώτημα είναι εάν αυτή η δωρεάν ενέργεια αντιπροσώπευε ένα πραγματικό κόστος για τον προμηθευτή ή εάν, αντίθετα, παρήγαγε εξοικονόμηση σε ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της OPCOM για τον Μάιο του 2026, ελλείψει πρόσθετης κατανάλωσης το μεσημέρι, η ενέργεια που ήταν διαθέσιμη στο σύστημα διατέθηκε σε τιμή περίπου 130 λέι/MWh, και η ενέργεια που χρειαζόταν το βράδυ για την κάλυψη της κατανάλωσης διατέθηκε σε τιμή περίπου 1.200 λέι/MWh. Σε αυτήν την περίπτωση, τα 71 MWh που καταναλώθηκαν κατά τα ελεύθερα διαστήματα θα άξιζαν μόνο 9.230 λέι εάν είχαν διατεθεί. Από την άλλη πλευρά, εάν η ίδια ποσότητα ενέργειας αποφεύγει τις αγορές σε υψηλές τιμές κατά τις βραδινές ώρες αιχμής, η πιθανή εξοικονόμηση φτάνει σχεδόν τα 76.000 λέι.

«Το αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό. Παρόλο που η ΔΕΗ χορήγησε στους πελάτες όφελος 61.000 λέι, η εξοικονόμηση που επιτεύχθηκε με τη μείωση της έκθεσης σε υψηλές τιμές τις βραδινές ώρες μπορεί να υπερβεί αυτό το ποσό. Σε αυτό το σενάριο, το πρόγραμμα δεν εμφανίζεται πλέον ως έξοδο, αλλά ως μηχανισμός οικονομικής βελτιστοποίησης του χαρτοφυλακίου πελατών. Στην πιο ευνοϊκή ερμηνεία, οι εμπλεκόμενοι πελάτες κερδίζουν 61.000 λέι και η διαφορά περίπου 15.000 λέι παραμένει στο σύστημα, η οποία μπορεί να μοιραστεί μεταξύ της ΔΕΗ και των υπόλοιπων πελατών μέσω χαμηλότερου κόστους προμήθειας».

Με άλλα λόγια, δεν υπάρχουν χαμένοι: Η πλεονάζουσα ηλιακή ενέργεια αξιοποιείται τοπικά αντί να εξάγεται φθηνά, και η κατανάλωση μετατοπίζεται από ακριβές ώρες σε ώρες με άφθονη ενέργεια», θεωρεί ο πρόεδρος του AEI.

Ωστόσο, υπάρχει και μια πιο προσεκτική ερμηνεία. Δεν είναι γνωστό πόσες από τις 71 MWh αντιπροσωπεύουν πραγματικά την κατανάλωση που μετατοπίστηκε από τις βραδινές περιόδους αιχμής. Εάν μόνο οι επιπλέον 15,8 MWh συνέβαλαν πραγματικά στη μείωση της κατανάλωσης κατά τις ακριβές ώρες, τότε η συστημική εξοικονόμηση μειώνεται σε περίπου 17.000 λέι.

«Σε αυτήν την παραλλαγή, το όφελος που παρέχεται στους πελάτες υπερβαίνει την εξοικονόμηση που επιτεύχθηκε και η ΔΕΗ επιβαρύνεται με καθαρό κόστος περίπου 44.000 λέι. Το πρόγραμμα στη συνέχεια μετατρέπεται περισσότερο σε άσκηση μάρκετινγκ, πιστότητας και εκμάθησης της καταναλωτικής συμπεριφοράς», πιστεύει ο ειδικός.

Η πραγματικότητα είναι πιθανώς κάπου ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα. Ένα μέρος της κατανάλωσης σίγουρα μετατοπίστηκε από άλλες χρονικές ζώνες, ένα μέρος αντιπροσωπεύει νέα κατανάλωση και ένα μέρος θα είχε συμβεί ούτως ή άλλως το μεσημέρι. Γι' αυτό η πραγματική αξία του πειράματος δεν έγκειται στα 61.000 λέι που χορηγήθηκαν στους πελάτες, αλλά στις πληροφορίες που ελήφθησαν σχετικά με την ευελιξία της οικιακής κατανάλωσης στη Ρουμανία.

Για πρώτη φορά, ένας προμηθευτής δοκιμάζει σε σχετική κλίμακα πόσο γρήγορα και σε ποιο βαθμό οι πελάτες μπορούν να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους όταν οι τιμές ενέργειας αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα του συστήματος. Και η ανταπόκριση είναι ενθαρρυντική: Πάνω από το 83% των συμμετεχόντων αντέδρασαν στα μεταδιδόμενα σήματα και τροποποίησαν την κατανάλωσή τους.

Αυτό είναι, στην πραγματικότητα, το μέλλον που διακυβεύεται. Καθώς η παραγωγή φωτοβολταϊκών συνεχίζει να αυξάνεται, το πρόβλημα του συστήματος δεν θα είναι πλέον η έλλειψη ενέργειας το μεσημέρι, αλλά η περίσσεια και το έλλειμμά της τις βραδινές ώρες.

Και αν μια MWh που καταναλώνεται το μεσημέρι μπορεί να αποφύγει μια MWh που αγοράζεται το βράδυ σε τιμή σχεδόν δεκαπλάσια, τότε η δωρεάν ενέργεια δεν φαίνεται πλέον καθόλου δωρεάν. Γίνεται ένα οικονομικό μέσο μέσω του οποίου οι καταναλωτές, οι προμηθευτές και το ενεργειακό σύστημα στο σύνολό του κερδίζουν ταυτόχρονα.

Εάν το μοντέλο της ΔΕΗ (με ενέργεια σε τιμή κόστους) επεκτεινόταν σε όλους τους προμηθευτές μετά την επιτάχυνση της εγκατάστασης περίπου 1,5 εκατομμυρίου έξυπνων μετρητών σύμφωνα με την προσομοίωση που πραγματοποίησε η AEI, θα επιτυγχάνονταν τα ακόλουθα:

- Οι ώρες με μικρό ή μέτριο έλλειμμα (θετικό) θα έχουν μειώσεις τιμών 50–700 λέι/MWh.
 
- Οι υψηλές πλεονάζουσες (αρνητικές) ώρες συχνά έπεφταν κάτω από τα 100 λέι/MWh.

- Οι τρέχουσες κορυφές άνω των 1.200–1.350 λέι/MWh θα εξαφανιστούν σχεδόν εντελώς.

- Θα είχαμε μια ισχυρή συμπίεση μεταβλητότητας περίπου 40–800 λέι/MWh αντί για 50–1.350 λέι/MWh.

Το πρόγραμμα ευελιξίας θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών στις ώρες αιχμής και, έμμεσα, του κόστους ενέργειας:

- πελάτες που αλλάζουν τη συμπεριφορά τους και καταναλώνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας (χαμηλότερες τιμές κατά τις ώρες αιχμής παραγωγής) (0,05 – 0,11 λέι/kWh, περίπου 8%)

- προμηθευτές (χαμηλότερο κόστος απόκτησης) (0,01 – 0,03 λέι/kWh, περίπου 5%)

- μη συμμετέχοντες πελάτες (χαμηλότερες τιμές στην προσφορά) (0,005 – 0,02 lei/kWh, περίπου 2%)

- βιομηχανικοί καταναλωτές που εκτίθενται στην προημερήσια αγορά μέσω συμβάσεων (0,05 – 0,15 λέι/kWh, περίπου 16%)·