Οι εξελίξεις του διαγωνισμού ερευνών υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, η Chevron, η Λιβύη και οι πρόσφατες προκλητικές δηλώσεις του Χακάν Φιντάν

Πως μπορεί να συνδέονται οι προκλητικές δηλώσεις του υπουργού εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στις 29 Αυγούστου στο TGR Haber, με τον διαγωνισμό ερευνών υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, με την Chevron και την Λιβύη;

Γνωρίζοντας καλά τι συμβαίνει στον τομέα των ερευνών υδρογονανθράκων και την τακτική της Τουρκίας στις θαλάσσιες ζώνες, με την χρησιμοποίηση των ερευνών υδρογονανθράκων στην εξωτερική της πολιτική, για την κατοχύρωση των επεκτατικών και σφετεριστικών  της επιδιώξεων στις θαλάσσιες ζώνες, δικαιοδοσίας της Ελλάδας και της Κύπρου, θεωρώ ότι υπάρχει σύνδεση των δηλώσεων του Φιντάν με τα ανωτέρω. Ο Φιντάν αφήνοντας πίσω το κλίμα των ‘’ήρεμων νερών’’, στο οποίο πολλά επένδυσε η Ελληνική Κυβέρνηση, μας είπε ότι η Αθήνα ανοίγει την πόρτα της κρίσης,  με γεωστρατηγικό κόστος για εκείνη και ότι δεν θα διστάσει να μπει σε αντιπαράθεση μαζί της ‘’. Με άλλα λόγια μας είπε: ‘’προσέξετε γιατί έρχεται κρίση’’.  Και εξηγούμαι:

Τι φοβάται η Τουρκία και ταράζει έντονα τα ήρεμα νερά; Τι είναι αυτό που την ενοχλεί τόσο, για να μιλά για κρίση και αντιπαράθεση;  Κατά την άποψη μου είναι οι εξελίξεις του διαγωνισμού για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης. Γιατί; Γιατί διακυβεύεται το μέγιστο δόγμα της ‘’Γαλάζιας Πατρίδας’’, και γιατί εξουδετερώνεται το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο που στηρίζει το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Ο διαγωνισμός λήγει στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 και εάν η αμερικανική εταιρία Chevron υποβάλει προσφορά για τον διαγωνισμό για την εκχώρηση των δύο περιοχών νότια της Κρήτης και τις κατοχυρώσει, τότε πραγματικά το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο εξουδετερώνεται στο πεδίο από την δεύτερη μεγαλύτερη εταιρία των ΗΠΑ και το δόγμα της ‘’Γαλάζιας Πατρίδας’’ θα υποστεί τεράστιο πλήγμα. Υπενθυμίζεται ότι το διαγωνισμό για τις δύο περιοχές είχε προκαλέσει η ίδια η Chevron  με την εκδήλωση ενδιαφέροντός της προς την Ελληνική Κυβέρνηση, που επίσημα  αποδέχθηκε στις 26 Μαρτίου 2025. Ο διαγωνισμός έχει σαν επίσημη ημερομηνία έναρξης την δημοσίευση στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 12^η Ιουνίου 2025 και λήγει στις 10 Σεπτεμβρίου 2025. Σε 10 ημέρες!

Και πως σχετίζεται η Λιβύη; Επειδή η Τουρκία δεν έχει αντικριστές ακτές με την Λιβύη και την Κρήτη και η Λιβύη έχει αντικριστές ακτές με την Κρήτη, η Τουρκία δρα μέσω αντιπροσώπων και δη των ανδρεικέλων που φρόντισε με κάθε μέσο να εγκαταστήσει στην Κυβέρνηση της Τρίπολης της Λιβύης, του Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά. Και επειδή το τουρκολιβυκό μνημόνιο πρέπει να κυρωθεί από την  Εθνοσυνέλευση της Λιβύης που έχει έδρα την Βεγγάζη, όπου εδράζεται η αποσχιστική κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης του ισχυρού στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, η Τουρκία ξεκίνησε εναγώνιες προσπάθειες να προσεγγίσει τον Χαφτάρ για να κυρώσει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο στην Εθνοσυνέλευση, παρά την παλαιά έχθρα και την στήριξη της Τουρκίας στην Δυτική Λιβύη στην διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, εναντίον του Χαφτάρ. Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν έγινε ακόμα. Στην προσπάθεια αυτή εντάσσεται και η τελευταία επιχειρούμενη από την Τουρκία προσέγγιση στην Αίγυπτο η οποία διάκειται φιλικά στον Χαφτάρ και μπορεί να τον επηρεάσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. 

Μετά την επίσημη έναρξη του διαγωνισμού της Ελλάδας για τις περιοχές της Νότιας Κρήτης, στις 12 Ιουνίου 2025 , η κυβέρνηση  Ντμπεϊμπά της Λιβύης, ξεκίνησε σειρά δράσεων με στόχο την ακύρωση ή ματαίωση ή αποτυχία  του διαγωνισμού της Ελλάδας. Έτσι  ξεκίνησε στις 25 Ιουνίου 2025 με υπογραφή συμφωνίας με την τουρκική κρατική εταιρία πετρελαίου TPAO για εκτέλεση 10.000 χλμ σεισμικών διασκοπήσεων  στις θαλάσσιες ζώνες της Λιβύης. Με αυτό τον τρόπο φέρνει την Τουρκία, μέσω της εταιρίας της, να μπορεί να βρεθεί νότια της Κρήτης και να εμπλακεί αν χρειασθεί, ακόμα και με τον στόλο της , εάν ‘’παρενοχληθεί’’. Μετά κατήγγειλε στον ΟΗΕ με ρηματική διακοίνωση, τον διαγωνισμό της Ελλάδας, με τον ισχυρισμό ότι οι περιοχές του διαγωνισμού νότια της Κρήτης, ανήκουν κατά το μεγαλύτερο μέρος στην Λιβύη.  Άρα έθεσε και επίσημα το θέμα της αμφισβήτησης των περιοχών αυτών, γνωρίζοντας ότι οι εταιρίες πετρελαίου απεχθάνονται να αναλαμβάνουν έρευνες σε αμφισβητούμενες / διαφιλονικούμενες περιοχές. Στόχος ήταν και είναι ο κλονισμός και απόσυρση της Chevron  από τον διαγωνισμό της Ελλάδας. Στη συνέχεια η Λιβύη έστειλε στον ΟΗΕ χάρτη με τις συντεταγμένες των ορίων της Λιβυκής Υφαλοκρηπίδας / ΑΟΖ με την Κρήτη. Με την γραμμή συντεταγμένων  η Λιβύη προσπαθεί να σφετεριστεί το μεγαλύτερο μέρος των περιοχών της Ελληνικής υφαλοκρηπίδας νότια της Κρήτης.  Και η γραμμή αυτή ‘’τυχαίως’’ ενώνεται με την γραμμή του τουρκολυβικού μνημονίου. 

Σημειώνω ότι από τον περασμένο Μάρτιο στη Λιβύη βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για εκχώρηση 11 θαλάσσιων περιοχών και 11 χερσαίων, με ημερομηνία λήξης τον προσεχή Νοέμβριο. Μετά από πολλά χρόνια ( πάνω από δεκαπέντε) η Λιβύη προσκαλεί τις εταιρίες πετρελαίου να εξερευνήσουν το πολύ μεγάλο και επιβεβαιωμένο δυναμικό της σε υδρογονάνθρακες και να τονώσουν την ρημαγμένη οικονομία της. Επειδή απευθύνονται σε μεγάλες εταιρίες πετρελαίου ( όπως η Chevron, Exxon-Mobil)  και θέλουν πραγματικά να τις προσελκύσουν, οι θαλάσσιες περιοχές του διαγωνισμού της Λιβύης, τηρούν και σέβονται την σύμφωνα με το Διεθνές Θαλάσσιο Δίκαιο, μέση απόσταση από τις ακτογραμμές της Κρήτης και της Λιβύης. Γιατί οι Λίβυοι γνωρίζουν, όπως σημείωσα πιο πάνω, ότι οι εταιρίες δεν επιχειρούν σε αμφισβητούμενες και διαφιλονικούμενες περιοχές. Δηλαδή έχουν άλλους χάρτες για τις εταιρίες που ακολουθούν την μέση γραμμή και άλλους για τον ΟΗΕ και την Τουρκία που σχετίζονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Εξ άλλου οι Λίβυοι μπορούν να δελεάσουν την  Chevron με άλλα ανταλλάγματα στην Λιβύη σε περιοχές με βεβαιωμένο δυναμικό σε υδρογονάνθρακες. 

Για τις διαφιλονικούμενες περιοχές, που αποδεδειγμένα ανήκουν στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, οι Λίβυοι υπέγραψαν συμφωνία με την Τουρκία για σεισμικές έρευνες.  Θεωρώ βέβαιο ότι η Τουρκία λίαν προσεχώς θα επιχειρήσει να εκτελέσει σεισμικές έρευνες στις περιοχές που η Λιβύη προσπαθεί να σφετεριστεί από την Ελλάδα, προκαλώντας κρίση, εκτός και αν η Ελλάδα βρεθεί έγκαιρα στο πεδίο και υπερασπισθεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και το δίκαιο της. Εάν η Chevron  παραμείνει στον διαγωνισμό, είναι βέβαιο ότι θα έχει ήδη εξασφαλίσει την στήριξη της κυβέρνησης των ΗΠΑ, με ότι αυτό συνεπάγεται. 

‘’Οι καιροί ου μενετοί’’ (Θουκυδίδης)

Τελειώνω με υπενθύμιση για την πάγια τακτική της Τουρκίας, στις σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Ελλάδας και της Κύπρου, όπως την παρακολούθησα στα πενήντα χρόνια καριέρας μου στον τομέα των ερευνών υδρογονανθράκων και το δημοσίευσα πολλές φορές.  Τελευταία έχουν προστεθεί και οι αντιπρόσωποί της, τώρα η Λιβύη του Ντμπεϊμπά και ίσως αύριο η Συρία του Σάρα ή Αλ Τζολάνι με τις κρατικές τους εταιρίες πετρελαίου.  

Στρατηγική και Τακτική της Τουρκίας στις Θαλάσσιες ζώνες

Α΄Καθορισμός Στρατηγικών Στόχων (Είναι το δόγματα της ‘’Γαλάζιας Πατρίδας’’)

Β΄Τακτική

• ‘’Γκριζοποίηση’’ των στοχευμένων περιοχών και  αμφισβήτηση τους
•  Με έκδοση και γνωστοποίηση Χαρτών Παραχωρήσεων (‘’οικοπέδων’’- τεμαχίων- Blocks),  των στοχευμένων περιοχών που δικαιωματικά ανήκουν στην Ελλάδα ή την Κύπρο και εκχωρησει τους στην TPAO. (έγινε)

• Δημιουργία έντασης, με επιδίωξη του ‘’παγώματος’’ των  ερευνητικών δραστηριοτήτων και εκδίωξη-αποχώρηση των ξένων εταιριών. (έγινε, γίνεται και θα γίνει)
•  Προτάσεις  ‘’Προγραμμάτων συνεκμετάλλευσης’’ και  ‘’συν-διαχείρισης’’, ή μικτές επιτροπές,  για να ‘’ξεπαγώσουν’’ οι έρευνες και να υπάρχουν αμοιβαία οφέλη (Kazan-Kazan). Ακούγεται καλά στις εταιρίες. ( Έγινε και θα γίνει)

• Διενέργεια Σεισμογραφικών ερευνών στις υπό διεκδίκηση αμφισβητούμενες περιοχές (Έγινε στην Κύπρο και μπορεί να γίνει νότια της Κρήτης)
• Διενέργεια Γεωτρήσεων (έγινε στην Κύπρο)
• Σε περίπτωση ανακάλυψης προβλέπεται τοποθέτηση εξέδρας εκμετάλλευσης 
•  Οικειοποίηση της περιοχής εκμετάλλευσης επικαλούμενη το Διεθνές Δίκαιο!

 Γ’   Η κρατική εταιρία πετρελαίου της Τουρκίας (TPAO) είναι εργαλείο και βραχίονας άσκησης εξωτερικής πολιτικής. 

Υ..Γ Για υποστήριξη των γραφόμενων υπάρχουν χάρτες υποστήριξης που μπορεί να δημοσιευθούν σε επόμενη φάση.

----------------------------------------------------------------------

Ο Δρ Κωνσταντίνος Νικολάου  είναι Γεωλόγος Πετρελαίων - Ενεργειακός Οικονομολόγος