Skip to main content
Menu
English edition

Τι διδάσκει η διεθνής πείρα για τις Ενεργειακές Κοινότητες

Ζωηρό ενδιαφέρον έχει προκαλέσει το ζήτημα της ανάπτυξης των Ενεργειακών Κοινοτήτων, μετά και τις σχετικές πρωτοβουλίες που προωθεί το ΥΠΕΝ, όπως παρουσιάστηκαν και στη σχετική εκδήλωση στη ΔΕΘ το Σάββατο 9 Σεπτεμβρίου.

Κι αν για τη χώρα μας αποτελεί μια πρωτόγνωρη πρωτοβουλία, δεν ισχύει το ίδιο και διεθνώς, καθώς η ευρωπαϊκή εμπειρία είναι πλούσια και από εκεί μπορούν να αντληθούν αρκετά επιτυχημένα παραδείγματα που, τουλάχιστον σύμφωνα με τις ελπίδες του ΥΠΕΝ, μπορούν να αποτελέσουν και «οδηγούς» για την εν Ελλάδι πορεία των ενεργειακών συνεταιριστικών εγχειρημάτων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στις αρχές του 2015, o αριθμός των ενεργειακών συνεταιριστικών εγχειρημάτων στην Ευρώπη ξεπερνούσε τις δύο χιλιάδες, με εκατοντάδες χιλιάδες Ευρωπαίους πολίτες να έχουν προχωρήσει μέσω τέτοιων σχημάτων σε από κοινοί επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση από τις μη ανανεώσιμες στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την απανθρακοποίηση και τη δημιουργία εναλλακτικών τρόπων παραγωγής ενέργειας που απομακρύνει τη λύση της πυρηνικής ενέργειας.

Η εμφάνιση και η περαιτέρω αύξηση του αριθμού των ενεργειακών κοινοτήτων συνδέεται με συγκεκριμένα ιστορικά, κοινωνικά γεγονότα και συγκεκριμένες οικονομικές συγκυρίες. Χαρακτηριστικά η περίοδος πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, εμφανίζεται στη Γερμανία ένα μεγάλο κύμα συνεταιρισμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που συγκεντρώνονται κυρίως σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Αυτό ήταν εν μέρει αποτέλεσμα της οικονομικής ύφεσης που ξεκίνησε το 1929 και της απουσίας οικονομικού κέρδους από την παραγωγή ηλεκτρισμού σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές της Γερμανίας, ώστε να ενδιαφερθεί το ιδιωτικό κεφάλαιο. Έτσι στη Γερμανία κατά την περίοδο του 1895 έως και το 1932, δημιουργούνται περί τους 6.000 συνεταιρισμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Στη συνέχεια, η πετρελαϊκή κρίση του 1973, κατέδειξε το υψηλό ποσοστό ενεργειακής εξάρτησης της γηραιάς ηπείρου από τις εισαγωγές πετρελαίου. Είναι η στιγμή που ο τομέας των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αναβαθμίζεται στην πολιτική ατζέντα των Ευρωπαίων, καθώς και επιστημονικό πεδίο. Οι πρώτες ανεμογεννήτριες κατασκευάζονται στην Ολλανδία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και τη Δανία. Σε αυτή τη συγκυρία, το παράδειγμα της Δανίας είναι ιδιαιτέρως εντυπωσιακό όπου στην περιοχή Ulfborg, από τις 29 Μαΐου του 1975, πάνω από 400 πολίτες εργάζονται από κοινού για 3 χρόνια για να κατασκευάσουν την μεγαλύτερη για την εποχή ανεμογεννήτρια στον κόσμο με το όνομα Tvindkraft.Ήταν το πρώτο βήμα για την μελλοντική ανάπτυξη του τομέα των αιολικών στη Δανία, όπου ο συνεργατισμός συνδέεται με την τεχνολογική καινοτομία, ειδικότερα στην κατασκευή ανεμογεννητριών.

Το πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, αφύπνισε πολλούς πολίτες και έδωσε ώθηση στην ανάδυση ενός κύματος κινημάτων πολιτών που στη συνέχεια, οδήγησε στη δημιουργία ΕΚΟΙΝ στην Ευρώπη, όπως τη δημιουργία του REScoop,τηςEcopower από το Βέλγιο και της EWG (ElektrizitatsWerkeSchonau) στη Γερμανία.Η EWG (ElektrizitatsWerkeSchonau), ιδρύθηκε το 1991 και μετατράπηκε σε ΕΚΟΙΝ το 2009. Το 2015 απαριθμούσε 2.000 μέλη και επενδύει αποκλειστικά σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Από το 2000 μέχρι σήμερα παρατηρείται μια «έκρηξη» συνεταιρισμών και πλέον που η ενεργειακή μετάβαση κατέχει σημαντική θέση στο δημόσιο διάλογο και την πολιτική σφαίρα σε Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, καθώς το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής είναι πια θέμα ακαδημαϊκών μελετών. Ακόμη η πλήρης ιδιωτικοποίηση του ενεργειακού τομέα έδωσε ώθηση στην εμφάνιση εναλλακτικών μοντέλων προς την κατεύθυνση του συνεργατισμού.

Η οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2009 ενέτεινε το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη και ειδικότερα στις χώρες του Νότου. Κατά συνέπεια πολιτική συμμετοχή των πολιτών εν γένει και ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας, γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ.

Επιτυχημένα παραδείγματα

-Ecopower στο Βέλγιο

Η Ecopower ξεκίνησε να δραστηριοποιείται το 1991. Το σύνολο των επενδύσεων της σε υδροηλεκτρικά, βιομάζα, αιολικά και φωτοβολταικά αγγίζει τα 65 εκατομμύρια  ευρώ. Είναι ενεργειακός πάροχος από το 2003, απαριθμεί 50 χιλιάδες μέλη και καλύπτει το 1,5% της αγοράς. Ένα ποσοστό των κερδών της Ecopowerεπανεπενδύεται, κυρίως χρηματοδοτεί εγχειρήματα που έχουν ανάγκη οικονομικής ενίσχυσης, και το υπόλοιπο διανέμεται στα μέλη.

-Η περίπτωση της Δανίας

Η περίπτωση της Δανίας είναι πολύ ιδιαίτερη καθώς η ανάπτυξη της καινοτομίας στον τομέα των αιολικών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους συνεταιρισμούς. Η Δανία αποτελεί την απόδειξη ότι η κοινωνική συμμετοχή και δυναμική μπορεί να συμβαδίσει και να ενισχύσει την καινοτομία. Οι δέκα από τις αιολικές τουρμπίνες του εμβληματικού αιολικού πάρκου Middelgrunden που αποτελεί ορόσημο της Κοπεγχάγης, της πρωτεύουσας της Δανίας, είναι κτήμα ενεργειακής κοινότητας/συνεταιρισμού της Δανίας.  Η ενεργειακή κοινότητα Middelgrunden απαριθμεί 8.552 μέλη τα οποία υπογραμμίζουν την αξία της συμμετοχής στην κοινότητα, αισθάνονται περήφανοι για τη συμμετοχή τους. Το καθαρό χρηματικό κέρδος των μελών από τη συμμετοχή τους είναι της τάξεως του 3-4% του επενδυτικού κεφαλαίου, ακόμη υψηλότερο από το επιτόκιο των τραπεζών. Το πλέον σημαντικό είναι η αξία καθεαυτή της ενεργού συμμετοχής των πολιτών σε εγχειρήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και κοινωνικές αξίες δηλαδή και όχι αποκλειστικά χρηματικές απολαβές. Κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του 1970 ιδρύθηκαν πολλές Ενεργειακές Κοινότητες και μεγάλο μέρος του πληθυσμού, των πολιτών άρχισε να γίνεται μέλος ΕΚΟΙΝ. Ήδη το 2001, πάνω από 150.000 οικογένειες στη Δανία συμμετείχαν σε Ενεργειακούς Συνεταιρισμούς.

-Η ισπανική Somenergia

Το όνομα Somenergia, μεταφράζεται σε είμαστε ενέργεια, είμαι ενέργεια και είναι η μόνη ΕΚΟΙΝ που υπάρχει στην Ισπανία. Οι κεντρικοί στόχοι της Somenergia είναι η δημιουργία ενός κοινωνικού κινήματος που θα μπορούσε να σπάσει το ολιγοπωλιακό μοντέλο του ενεργειακού συστήματος και να ενισχύσει τη ζήτηση πράσινης ενέργειας. Η πρωτοβουλία δημιουργίας της Somenergia ξεκίνησε με την υποστήριξη του Πανεπιστημίου της Ζιρόνα, αλλά σύντομα εξαπλώθηκε στην περιοχή της  Καταλονίας. Το 2016, έφτασε τα 27.000 μέλη και κάλυψε 37.000 πελάτες και μπορεί να καλύψει τις ετήσιες ενεργειακές ανάγκες 3.200 οικογενειών.

-Η περίπτωση της Γερμανίας και το κίνημα επαναδημοτικοποίησης

Το 1998 η αγορά ενέργειας της Γερμανίας απελευθερώνεται πλήρως και επιταχύνεται η ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών υποδομών και των δικτύων. Καθώς όμως η ιδιωτικοποίηση είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση, αντί για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρισμού, μία δεκαετία αργότερα παρατηρείται μεταστροφή της κοινής γνώμης που αντανακλάται στην εμφάνιση του κινήματος της επαναδημοτικοποίησης. Λόγω του ότι οι δήμοι πριν την ιδιωτικοποίηση του ενεργειακού τομέα, ήταν ιδιοκτήτες και λειτουργοί των δικτύων ηλεκτρισμού και άρα είχαν κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό τομέα, τα σημερινά κινήματα στη Γερμανία επαναφέρουν το ζήτημα. Τάσσονται δηλαδή υπέρ της ανάκτησης του δημόσιου χαρακτήρα της ενέργειας και παράλληλα στηρίζουν το καθεστώς κοινοτικής ιδιοκτησίας του ενεργειακού τομέα, με ενισχυμένο το ρόλο των δήμων.

Η Γερμανία απαριθμεί περίπου 800 ΕΚΟΙΝ με 160.000 μέλη. Η Γερμανική περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι η δράση και η εμπλοκή των τοπικών ΕΚΟΙΝ δεν περιορίζεται στους τομείς της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας, αλλά επεκτείνεται και στην λειτουργία και την κατοχή των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ElektrizitatsWerkeSchonau, μιας ΕΚΟΙΝ που ξεκίνησε το 1986 από μια πρωτοβουλία γονέων της μικρής επαρχιακής πόλης Schönau κατά της πυρηνικής ενέργειας. Στόχοι της πρωτοβουλίας αυτής ήταν η προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας και της παραγωγής ενέργειας από φιλικές για το περιβάλλον τεχνολογίες. Στη συνέχεια, η πρωτοβουλία αυτή που εξελίχθηκε στη δημιουργία της ElektrizitatsWerkeSchonau και τελικά μετά από δύο δημοψηφίσματα και μεγάλο αγώνα κατάφερε το 1997 να αποκτήσει το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και την προμήθεια.



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα