Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Ο ρόλος των διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης στην Ελλάδα

H Ελλάδα τα τελευταία χρόνια καταβάλει σημαντικές προσπάθειες ανάπτυξης της διαδικασίας έρευνας υδρογονανθράκων στην ελληνική επικράτεια και προσέλκυσης της πετρελαϊκής βιομηχανίας, με στόχο την αναβάθμιση της χώρας σε γεωπολιτικό επίπεδο και τη δημιουργία επενδυτικών προοπτικών με εθνικά και τοπικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Το μεγάλο ενδιαφέρον πετρελαϊκών ομίλων και οι ήδη υπογραφείσες παραχωρήσεις δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές στη χώρα μας διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο και συμβάλλουν στη δημιουργία μιας  καινούργιας πηγής ανάπτυξής για την χώρα. Το κύριο ερώτημα που τίθεται είναι πώς αυτές οι εταιρείες μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη μία βιώσιμης βιομηχανίας υδρογονανθράκων και να συμβάλουν στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) στην Ελλάδα.

Οι  17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) υιοθετήθηκαν από 195 κράτη μέλη του ΟΗΕ το 2015 και είναι το παγκόσμιο σχέδιο για την επίτευξη  Βιώσιμης Ανάπτυξης έως το 2030. Σήμερα η Ελλάδα κατατάσσεται στην 38η θέση από 157 χώρες στην πρόοδο προς την επίτευξη των ΣΒΑ. Από τους συνολικά 17 ΣΒΑ, η Ελλάδα πρέπει  να επικεντρωθεί σε εκείνους τους στόχους που μπορούν να αντιμετωπίσουν βασικές εγγενείς αδυναμίες της, όπως: Φθηνή και Καθαρή Ενέργεια (ΣΒΑ 7), Δράση για το Κλίμα (ΣΒΑ 13), Προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος και των χερσαίων οικοσυστημάτων (ΣΒΑ 14,15), Ισχυροί Θεσμοί (ΣΒΑ 16), Συνεργασία για τους στόχους (ΣΒΑ 17), Αξιοπρεπής Εργασία και Οικονομική Ανάπτυξη (ΣΒΑ 8), Ανάπτυξη Βιομηχανίας, Καινοτομίας και Υποδομών (ΣΒΑ 9), Λιγότερες Ανισότητες (ΣΒΑ 10). Οι ίδιες οι πετρελαϊκές εταιρείες θεωρούν πως είναι προς όφελός τους να συμβάλουν όσο μπορούν περισσότερο στην επίτευξη των στόχων. Πρώτον γιατί έτσι διασφαλίζουν μία μακροπρόθεσμη ‘κοινωνική άδεια’ στο μέρος όπου δραστηριοποιούνται και γίνονται αρεστοί συνεργάτες της πολιτείας και δεύτερον γιατί ενισχύουν τη φήμη τους διεθνώς στο θέμα της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αποκτούν αξιοπιστία και προνομιακή πρόσβαση σε νέες επενδύσεις.

Οι στόχοι Φθηνή και Καθαρή Ενέργεια (ΣΒΑ  7) και Δράση για το Κλίμα (ΣΒΑ 13) απαιτούν αποφασιστικές ενέργειες για τη σημαντική αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα των χωρών, ώστε να μειωθούν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και να αντιμετωπιστούν οι αιτίες της κλιματικής αλλαγής.  Στην Ελλάδα οι πετρελαϊκές εταιρείες θα μπορούσαν να βοηθήσουν να επιτύχουν αυτούς τους στόχους με την ελαχιστοποίηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τις δραστηριότητές τους (ΣΒΑ 13) και τις επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, όπως επενδύσεις σε αιολικά και ηλιακά πάρκα (ΣΒΑ 7).

Επίσης επειδή η εξορυκτική δραστηριότητα, από τη φύση της, έχει περιβαλλοντική επίδραση στο θαλάσσιο, παράκτιο και χερσαίο οικοσύστημα, πρέπει να καταστεί προτεραιότητα για τις πετρελαϊκές εταιρείες που έχουν ξεκινήσει ή θα ξεκινήσουν τις σχετικές εργασίες στην Ελλάδα, να υιοθετήσουν υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα στα συστήματα διαχείρισης, στις πρακτικές και στις τεχνολογίες τους, ώστε να περιορίσουν κάθε πιθανή περιβαλλοντική επίδραση (ΣΒΑ 14, 15). Επομένως, κρίνεται επιβεβλημένο να συνεργαστούν με τοπικούς επιστήμονες που έχουν γνώσεις σχετικά με τις ευαισθησίες του τοπικού περιβάλλοντος και να χρηματοδοτήσουν μελέτες πρόληψης και αντιμετώπισης πιθανών επιπτώσεων (ΣΒΑ  14,15).

Σε πολλές άλλες χώρες, συναντάται η άποψη ότι η έρευνα υδρογονανθράκων δεν μπορεί να είναι συμβατή με τον βιώσιμο τουρισμό. Δεδομένου ότι στη χώρα μας η τουριστική βιομηχανία συνιστά βασική πηγή οικονομικής ανάπτυξης και απασχόλησης, είναι ευκαιρία, ειδικά στις πρόσφατα αδειοδοτημένες για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων περιοχές της Κρήτης και του Ιονίου, που αποτελούν δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, η κυβέρνηση σε συνεργασία με τους αναδόχους  να αναπτύξουν και χρηματοδοτήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης και παρακολούθησης, με σκοπό τη διατήρηση της οικολογικής ακεραιότητας της περιοχής αλλά και την απρόσκοπτη λειτουργία καταρχήν αντιφατικών μεταξύ τους δραστηριοτήτων (τουρισμός, αλιεία, ναυσιπλοΐα).

Για την επίτευξη των στόχων Ισχυροί Θεσμοί (ΣΒΑ 16) και Συνεργασία (ΣΒΑ 17), οι πετρελαϊκές εταιρείες πρέπει να ενσωματώσουν ένα τρίπτυχο στην επιχειρηματική τους στρατηγική. (Α) Θα πρέπει να ενισχύσουν τη διοικητική ικανότητα και εμπειρογνωμοσύνη των αρμοδίων στελεχών του κράτους, ειδικά στα κράτη που υπάρχει περιορισμένη τεχνογνωσία και εμπειρία, όπως η Ελλάδα. Για παράδειγμα, μπορούν να  χρηματοδοτήσουν προγράμματα εκπαίδευσης σε θέματα διαχείρισης πόρων για τους αρμοδίους σε διεθνή κέντρα και πανεπιστήμια. (Β) Οι εταιρείες πρέπει να τηρήσουν και να ενισχύσουν αυστηρούς κανόνες κατά της δωροδοκίας και διαφθοράς στις αδειοδοτικές διαδικασίες. (Γ) Οι εταιρείες οφείλουν να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή όλων τον τοπικών φορέων στη λήψη αποφάσεων. Οι εταιρείες αναγνωρίζουν ότι μία σύγκρουση με την τοπική κοινωνία θα τους κοστίσει τεράστια χρηματικά ποσά και θα τους καθυστερήσει στην εξέλιξη της επένδυσης. Για αυτό, επιζητούν μία πιο «συμμετοχική προσέγγιση» και έτσι μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων ενθαρρύνουν τους κατοίκους της περιοχής να αισθάνονται ότι το έργο κατά ένα μέρος τους ανήκει και τους ωφελεί.  

Οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες μπορούν να συμβάλουν και στην επίτευξη του στόχου (ΣΒΑ 8) περί αξιοπρεπούς εργασίας και οικονομικής ανάπτυξης,  βοηθώντας τις ελληνικές τοπικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν τεχνογνωσία και ικανότητα υποστήριξης των δραστηριοτήτων των πετρελαϊκών εταιρειών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω προγραμμάτων «υποστήριξης τοπικών επιχειρήσεων», τα οποία βοηθούν τις τοπικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν γνώσεις και να γίνουν ανταγωνιστικές. Επίσης σε συνεργασία με τοπικά πανεπιστήμια και σχολές μπορούν να σχεδιάσουν και να προσφέρουν προγράμματα κατάρτισης για το  προσωπικό της περιοχής. Έτσι δημιουργούνται αμοιβαία οφέλη τόσο για τις εταιρείες όσο και για τη χώρα, καθώς μειώνεται η ανεργία, η «διαρροή εγκεφάλων» από τη χώρα και καθίσταται η τοπική οικονομία πιο ανταγωνιστική.

Οι πετρελαϊκές εταιρείες μπορούν να συμβάλουν και στον στόχο Ανάπτυξη Βιομηχανίας, Καινοτομίας και Υποδομών (ΣΒΑ 9), παρέχοντας συμβουλές και χρηματοδότηση έτσι ώστε να ενθαρρύνουν την καινοτομία σε τεχνολογίες που σχετίζονται με τη δημιουργία τεχνολογιών ενεργειακής απόδοσης και κλιματικής αλλαγής, και να υποστηρίξουν οικονομικά προγράμματα στο πλαίσιο της Ελληνικής Στρατηγικής για την Έρευνα και την Καινοτομία. Οι πετρελαϊκές θα πρέπει να εντοπίσουν ευκαιρίες όπου η υποδομή που στοχεύουν να κατασκευάσουν για τις εργασίες τους θα μπορούσε επίσης να ωφελήσει τις τοπικές κοινότητες, για παράδειγμα η βελτίωση της υποδομής  των λιμανιών, θα ωφελήσει αυτόματα τους ντόπιους και την τοπική βιομηχανία.

Καθώς συζητάμε διαρκώς για την ανάγκη επενδύσεων στη χώρα μας, πραγματικά αξίζει να αντιμετωπίσουμε την έλευση των πετρελαϊκών εταιρειών παγκόσμιας κλάσης ως μία ευκαιρία για να τους ζητήσουμε να καταθέσουν τους ανώτερους πόρους που διαθέτουν από τη διεθνή εμπειρία τους, τις γνώσεις, την τεχνολογία και το κεφάλαιό τους και να συμβάλουν στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη του τόπου, ως υπεύθυνοι εταιρικοί πολίτες. Άλλωστε γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι εταιρείες δεν μπορούν να πετύχουν όταν οι κοινωνίες αποτυγχάνουν.

*Η Αλεξάνδρα Σδούκου είναι Σύμβουλος Ενέργειας και Φυσικών Πόρων του Προέδρου της ΝΔ, ο Ανδρέας Τορναρίτης είναι επιστημονικός συνεργάτης του Columbia Center on Sustainable Investment, η Perrine Toledano είναι Διευθύντρια: Εξορυκτικών Βιομηχανιών  του Columbia Center on Sustainable Investment και έχουν δημοσιεύσει τη μελέτη “How International Oil Companies Could Assist Greece to Achieve the Sustainable Development Goals: A Conversation Starter”. http://ccsi.columbia.edu/work/projects/how-international-oil-companies-could-assist-greece-to-achieve-the-sustainable-development-goals-a-conversation-starter/

*Το παραπάνω άρθρο αποτελεί περίληψη επιστημονικής μελέτης – policy paper – που έχει δημοσιεύσει το Columbia University των Η.Π.Α.



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα