Η σωστή διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης είναι το κλειδί για να μην εισέλθουμε σε ύφεση

Το 2022 ήταν μια χρονιά έντονων προκλήσεων, στο επίκεντρο των οποίων βρέθηκε η ενεργειακή κρίση. Μια κρίση που δοκίμασε και συνεχίζει να δοκιμάζει, τόσο την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας όσο και την κοινωνική συνοχή.

Στο σημερινό περιβάλλον κάθε πρόβλημα ενέχει τεράστιο ρίσκο, ωστόσο μια ψύχραιμη και συνδυαστική ματιά στις τάσεις και τις συνθήκες που διαμορφώνονται, ενδέχεται να μας δείξει την πορεία που οφείλουμε να ακολουθήσουμε, προκειμένου να φθάσουμε γρήγορα και κυρίως με ασφάλεια στο μέλλον.

Η ανάγκη επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης είναι επιτακτική.  Η ανάσχεση της κλιματική αλλαγής, αλλά πλέον και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν πρώτες προτεραιότητες της διεθνούς κοινότητας.

Οι επενδύσεις σε ΑΠΕ είναι σε πρώτο πλάνο και τα πρώτα αποτελέσματα είναι ορατά.  Η αύξηση της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, εξισορροπείται ήδη από την αύξηση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ.

Είναι αλήθεια πως η ενεργειακή κρίση και οι επιπτώσεις του πολέμου, επέφεραν αλλαγές στον ενεργειακό σχεδιασμό, όπως π.χ. η πρόσκαιρη επιστροφή στις μονάδες που λειτουργούν με άνθρακα.

Όμως, παρά αυτή την εξέλιξη, νέες επενδύσεις προς αυτή την κατεύθυνση απουσιάζουν.  Από μόνο του, το γεγονός αυτό αποτελεί μια ισχυρότατη ένδειξη πως η απόφαση για την μετάβαση σε μια πράσινη ενεργειακή εποχή, είναι καθολική και αμετάκλητη.

Αργά, αλλά σταθερά τα ορυκτά καύσιμα θα εμφανίζουν μια πτώση της κατανάλωσής τους.

Είναι βέβαιο όμως, ότι θα εξακολουθήσουν να έχουν σημαντική συμμετοχή στο ενεργειακό μίγμα, ακόμα και μετά το 2030, έτος που έχει τεθεί ως ορόσημο για την ενεργειακή μετάβαση. 

Θα ήταν πλάνη η εκτίμηση ότι το όλο μεγαλύτερο κενό που θα αφήνουν τα ορυκτά καύσιμα, θα καλύπτεται αυτομάτως από τις ΑΠΕ.

Οι περιορισμοί, τα εμπόδια που ορθώνονται σε επίπεδο δυναμικότητος δικτύων και τεχνολογιών αποθήκευσης, σε συνδυασμό με το μεγάλο κόστος που απαιτείται, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα με μικρές υποδομές, κάνουν ουτοπική μια τέτοια προοπτική.

Θα χρειασθεί χρόνος, τεράστιες ιδιωτικές και κρατικές επενδύσεις σε υποδομές, διασυνδέσεις, αλλά και ανάπτυξη τεχνολογιών, προκειμένου το όραμα για πράσινη ενέργεια να γίνει πραγματικότητα.

Ρεαλιστικά, τα υγρά καύσιμα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος μέχρι τουλάχιστον το 2035, καθώς και το υδρογόνο, ίσως νωρίτερα από ό,τι αρχικά είχε εκτιμηθεί, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη τεχνολογικής δέσμευσης CO2, θα είναι τα μεταβατικά στάδια μέχρι την επίτευξη του στόχου της πλήρους απανθρακοποίησης.

Η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη δεδομένη χρονική περίοδο είναι ιστορική.  Η σημερινή ενεργειακή κρίση είναι διαρθρωτική.

Δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τον πόλεμο και θα τερματισθεί το 2022.

Η στάση της Ε.Ε. απέναντι στην κρίση είναι ένα ζητούμενο.  Μια στάση που με τις έως τώρα επιλογές της, κρίνεται σαν κατακερματισμένη και αναποτελεσματική.

Δεν υπάρχει η προοπτική μιας συγκροτημένης προσπάθειας, για να συγκροτηθούν οι τιμές της ενέργειας.

Παράλληλα, οφείλει να γίνει σαφές στους Ευρωπαίους πολίτες ότι η στροφή της Ε.Ε. στην πράσινη ενέργεια με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα, θα περιλαμβάνει το απαραίτητο κόστος μετάβασης.

Αυτό σήμερα τουλάχιστον, δεν έχει επαρκώς επικοινωνηθεί.  Και είναι απολύτως απαραίτητο, διότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος για ένα βιώσιμο μέλλον που θα εξασφαλίζει την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης με καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Το 2023 είναι κρίσιμο για την Ευρώπη.

Τα στοιχεία του τελευταίου τριμήνου, επιβεβαιώνουν ότι η αρχή της ύφεσης θα φανεί σε αρνητικούς ρυθμούς το α΄ εξάμηνο του 2023.

Η ελληνική οικονομία βαδίζει σε θετικό έδαφος, αλλά με επιβραδυντικούς πλέον ρυθμούς.

Όμως, η ελληνική οικονομία είναι μεσοπρόθεσμα ευάλωτη, καθώς μπορεί οι προοπτικές ανάπτυξης και το 2023 να είναι θετικές, ταυτόχρονα όμως παραμένει υψηλό το δημόσιο χρέος, αυξάνεται το χρηματοοικονομικό κόστος και το εξωτερικό ισοζύγιο επιδεινώνεται.

Ίσως το πλέον ανησυχητικό είναι, ότι διανύουμε μια μακρά προεκλογική περίοδο, η οποία δεν βοηθά στην ύπαρξη ενός σταθερού επιχειρηματικού περιβάλλοντος και κατ’ επέκταση στην ανάπτυξη της οικονομίας.

Ισχυρό όπλο για την ελληνική οικονομία η σωστή αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.  Η σωστή διαχείριση θα διασφαλίσει σε μεγάλο βαθμό ότι δεν θα εισέλθουμε σε ύφεση.

Όμως, η απορρόφηση των πόρων δεν είναι δεδομένη.  Πρέπει να εξαλειφθούν οι παθογένειες του παρελθόντος και να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα ακυρώσουν την απορρόφηση των κονδυλίων.

Παράλληλα, με την σωστή διαχείριση του Ταμείου, η Πολιτεία οφείλει την υιοθέτηση ενός πλέγματος μέτρων που θα παρεμβαίνουν αποτελεσματικά, ώστε να στηριχθεί η πραγματική οικονομία, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική ισορροπία, εξαιτίας της μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους.

--------------------------

* Ο κ. Γιάννης Αληγιζάκης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΛΙΝΟΙΛ και πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2023