Ρωσοευρωατλαντικές σχέσεις και η Ελλάδα

Εν όψει της επίσκεψης στη Μόσχα του Έλληνα Πρωθυπουργού, πολλά θα γραφτούν υπό το πρίσμα της γεωπολιτικής θεώρησης των σχέσεων Ευρώπης – Αμερικής – Ρωσίας. Λέξεις κλειδιά σ’ αυτή την περίπλοκη σχέση είναι η ενέργεια, το Τρίτο Ενεργειακό Ευρωπαϊκό Πακέτο, η Gazprom, η διαφοροποίηση της ρώσικης οικονομίας. 

Η κρίση ξεκίνησε το 2008, με την ρήξη στις Ρώσο – Ουκρανικές σχέσεις. Τότε η Ευρώπη αφύπνισε (ξύπνησε) και δημοσιοποίησε τις ενστάσεις της για τις υψηλότατες (μονοπώλιο γαρ!) τιμές του ρώσικου αερίου στην Ευρωπαϊκή αγορά. Τότε άρχισε και η Δυτική αρθρογραφία για την χρήση της ενέργειας, ως όπλο πίεσης από την Ρώσικη διπλωματία. 

Η Ευρωπαϊκή απάντηση, ήλθε με την συμπερίληψη 2 παραγράφων στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Νομοθεσία – γνωστές ως «οι παράγραφοι της Gazprom». Εκεί, ο ευρωπαϊκός νόμος, α) επιτρέπει στους ιδιοκτήτες και διαχειριστές συστημάτων εκπομπής και διέλευσης ενέργειας να δίνουν πρόσβαση σε τρίτους, μόνον και εφ’ όσον οι τρίτοι (βλ. Gazprom) δημοσιοποιούν τα τιμολόγια τους, που πρέπει να βασίζονται σε μή αυθαίρετα διαφοροποιούμενη κλίμακα (Third party access) β) Η δεύτερη επίμαχη παράγραφος, απαγορεύει σε προμηθευτές ενέργειας, να είναι και ιδιοκτήτες δικτύων διέλευσης και διανομής (βλ. Gazprom). 

Η Ρωσία, μέχρι τώρα αρνείται να υπογράψει το Τρίτο Ενεργειακό Πακέτο (εξαιτίας των 2 παραγράφων) που δημιουργούν πρόβλημα στην Gazprom, στην ανάπτυξή της και στην τιμολόγηση της Ευρωπαϊκής αγοράς. Έτσι η Ρωσία είναι εκτός της Ενεργειακής κοινότητας που έχει δημιουργήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η ύπαρξη φιλοευρωπαϊκής Κυβέρνησης στην Ουκρανία, η οποία θα υπέγραφε συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Κοινότητα, θα έφερνε την Gazprom αντιμέτωπη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, για να μπορέσει να περάσει το αέριο μέσω Ουκρανίας. 

Εκεί βρίσκεται η ουσία της Ρώσο – Ουκρανικής κρίσης, που έχει μετατραπεί σε Ευρωατλαντική εναντίον Ρωσίας. Οι πιέσεις που ασκούνται στην Ρωσία, είναι να υπογράψουν την συγκεκριμένη νομοθεσία. 

Κατά την διάρκεια της θητείας μου στο Ευρωκοινοβούλιο προσπάθησα έντονα να βρεθεί ένα modus operandi με τους Ρώσους σε θέματα ενέργειας. Πεποίθηση μου είναι ότι η Ρωσία είναι Ευρώπη και ότι δεν γίνονται οι κατάλληλες δράσεις (soft power) προσέγγισης των Ρώσων από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είχα προτείνει για παράδειγμα, την αποδοχή «μαθητευόμενων σε θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης», στελεχών της DUMA στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σαν μια γέφυρα μεταξύ των δύο Κοινοβουλίων. Απέτυχα, βέβαια. 

Την περασμένη εβδομάδα, στις Βρυξέλλες, διαπίστωσα ότι οι Ευρωατλαντικοί πολιτικοί, θεωρούν ότι οι κυρώσεις προς Τεχεράνη, απέδωσαν τους καρπούς της υποχώρησης των Ιρανών, με αποτέλεσμα την εξομάλυνση των σχέσεων Ιράν - Δύσης που παρατηρούμε. Αυτό, ενισχύει πολύ την άποψη τους, ότι οι κυρώσεις θα «λυγίσουν» και την Ρωσία. 

Δημόσια, σε παγκόσμιο Συνέδριο των Βρυξελών (German Marshall Fund Brussels Forum) έθεσα το ισχυρό ερώτημα: Μπορεί η Ευρώπη να αντέξει μια αποσταθεροποιημένη Ρωσία, εξαιτίας των κυρώσεων; Αντιμετώπισα – στο επίπεδό μου – τεράστια αντίδραση και πρωτοφανή επιθετικότητα. 

Εν μέσω αυτών, εμείς οι Έλληνες!! 

Ο Υπουργός Ενέργειας Παναγιώτης Λαφαζάνης, δημοσιοποιεί πολιτικές αντίθετες με την Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Πολιτική. Δηλώνει υποστηρικτής του σχεδιαζόμενου Ρώσο – Τούρκικου αγωγού. Και ο Πρωθυπουργός προαναγγέλλει την αντίθεσή του με τις κυρώσεις. Ανέμελοι και «ωραίοι ως Έλληνες» ριχνόμαστε σε μια αρένα, όπου χτυπιούνται τα βουβάλια. Χωρίς να έχουμε και τίποτε απτές, ανταμοιβές στα χέρια μας… 

Όλα αυτά τα θεωρώ άκαιρα. Έχουμε κουράσει και εξαντλήσει την ανοχή και υπομονή και των πιο θερμών υποστηρικτών μας. Για ποιό λόγο ανοίγουμε και άλλα μέτωπα, με άδηλη ωφέλεια; Ποιόν φοβερίζαμε; Και με τί εγγυήσεις για ανταπόδοση; Έτσι φοβερίζουμε και για «εξαγωγή Τζιχαντιστών» και μετά «δώσαμε» το 30% της εκμετάλλευσης του Αιγαίου για να τους εξευμενίσουμε… 

Είναι γεγονός, ότι η μονοπωλιακή ισχύς της Gazprom, την έχει οδηγήσει σε εξωφρενική τιμολόγηση του αερίου – ειδικά στις αδύναμες Ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Ελλάδα). Είναι επίσης γεγονός, ότι η Ρωσία, καλείται εδώ και χρόνια, να διαφοροποιήσει την οικονομία της, για να μην είναι δέσμια της Gazprom. Αλλά, την κίνηση προσέγγισης, πρέπει να την κάνει η Ευρώπη. 

Αν ο Πρωθυπουργός, τα έχει συζητήσει αυτά με τους Ευρωπαίους ηγέτες, και έχουν όλοι συμφωνήσει να μπει η Ελλάδα μπροστά γι’ αυτή την «επαναλειτουργία» Ρώσο – Ευρωατλαντικών Σχέσεων, καλά κάνει και προετοιμάζει το έδαφος με την συνέντευξή του στο ΤΑΣΣ. Αν δρα αυτοβούλως, δεν είμαι πολύ αισιόδοξη για το επ’ ωφέλεια της Ελλάδος, αποτέλεσμα. 

*Η κ. Νίκη Τζαβέλα είναι πρώην Ευρωβουλευτής

(capital.gr)