Πετρέλαιο, ρούβλι και... Ασία

«Σύντομα, μια ημέρα, το ρούβλι και η τιμή του πετρελαίου θα συναντηθούν στο 60», είναι το ανέκδοτο των ημερών στη Μόσχα. Η πτώση της τιμής του πετρελαίου και η ραγδαία υποχώρηση του ρωσικού νομίσματος, όχι μόνο επηρεάζουν την οικονομία, τον προϋπολογισμό και τα αστεία της ελίτ, αλλά έχουν επίσης επίδραση και στην εξωτερική πολιτική της Μόσχας. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η απόφαση του Vladimir Putin να αφήσει  το project του South Stream για την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού 63 bcm ετησίως στη Νότια Ευρώπη, και να τον αντικαταστήσει με ένα νέο project που ενώνει τη Ρωσία με την Τουρκία (παράλληλα με τον ισχύοντα αγωγό Blue Stream). Αξιωματούχοι της ρωσικής κυβέρνησης και στελέχη της Gazprom, έχουν αποδώσει την ξαφνική μεταστροφή, στην πίεση της Κομισιόν στη Βουλγαρία, η οποία προσφάτως ανακάλεσε την άδεια να κατασκευαστεί ο South Stream στην επικράτειά της. Αλλά η πραγματική αιτία, όπως παραδέχονται κατ ιδίαν πολλοί γνώστες, είναι η πτώση των πετρελαϊκών τιμών: το Κρεμλίνο δεν μπορεί πλέον να αντέξει έναν νέο ακριβό αγωγό που να παρακάμπτει την Ουκρανία, τη στιγμή που οι υπάρχοντες αγωγοί δεν λειτουργούν σε πλήρη δυναμικότητα.

Η διπλωματία των αγωγών που εφάρμοσε το Κρεμλίνο, δεν έχει επηρεαστεί μόνο σε σχέση με την Ευρώπη. Ο αγωγός «Δύναμη της Σιβηρίας, ο οποίος θα είναι ο πρώτος που θα συνδέει τη Ρωσία με την ακμάζουσα κινεζική αγορά, βρίσκεται τώρα υπό απειλή, αν και κανείς στην κυβέρνηση δεν θα το παραδεχθεί. Η συμφωνία των 400 δισ. δολαρίων, που υπογράφθηκε τον Μάιο στη διάρκεια της επίσκεψης του Putin στην Σαγκάη, χαιρετίστηκε ως ο ακρογωνιαίος λίθος της νέας «ανατολικής πολιτικής» της Ρωσίας. Με την τιμή του ρωσικού αερίου στην Κίνα να μην αποκαλύπτεται από τις δύο πλευρές και τις επίσημες εκτιμήσεις για το κόστος κατασκευής να κάνουν λόγο για 55 δισ. δολάρια (ενώ οι ανεπίσημες εμφανίζουν ακόμη υψηλότερα ποσά), οι ειδικοί διερωτώνται κατά πόσο το έργο θα είναι βιώσιμο ή όχι. Όταν υπογράφθηκε το συμβόλαιο, η τιμή του πετρελαίου (με το οποίο συνδέεται η τιμή του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω μιας πολύπλοκης φόρμουλας) είχε διαμορφωθεί περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι. Τώρα είναι χαμηλότερα των 70 δολαρίων. Είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς τους υπολογισμούς της Gazprom, αλλά άνθρωποι που γνωρίζουν την κατάσταση δηλώνουν ότι οι εκτιμήσεις για τις τιμές κάθε άλλο παρά συντηρητικές ήταν. Μένει να δούμε εάν η Gazprom θα κατορθώσει να παρουσιάσει τον αγωγό εγκαίρως χρησιμοποιώντας τα δικά της κεφάλαια, ή θα υποχρεωθεί να πάρει χρήματα από τους Κινέζους, με την επιβολή νέων όρων.

Η δεύτερη επίδραση των τωρινών προβλημάτων της ρωσικής πολιτικής προς την Ασία, είναι ορατή στις επενδύσεις. Το Κρεμλίνο ήλπιζε να αντικαταστήσει τα δυτικά κεφάλαια (και κάποια εγχώρια) που φεύγουν, προσελκύοντας τους Κινέζους να επενδύσουν σε ρωσικά assets. Οι Κινέζοι επενδυτές ήταν επιφυλακτικοί και στο παρελθόν, αλλά τώρα, το να μιλήσει κανείς για τη Ρωσία ως μελλοντικό προορισμό των ασιατικών επενδύσεων, τον κάνει να φαίνεται τρελός. Ένα καλό πρόσφατο παράδειγμα ήταν η επίδειξη της Ρωσίας στο ΜΙΡΙΜ Asia στο Χονγκ Κονγκ, το μεγαλύτερο συνέδριο κατασκευαστών στην περιοχή. Ήταν η πρώτη φορά που οι Ρώσοι εμφάνισαν ενδιαφέρον για την εκδήλωση, το οποίο εκδηλώθηκε με μεγάλους αριθμούς. Αλλά όλες οι προσπάθειες να προσελκυστούν οι Ασιάτες από την περίπτωση της Ρωσίας, ήταν πολύ δύσκολες. Σε μια συνεδρία, ο ισχυρός αντιδήμαρχος της Μόσχας, Marat Khusnullin, απαντώντας στον σκεπτικισμό ενός επενδυτή, παρατήρησε ότι τα οικιστικά ακίνητα της ρωσικής πρωτεύουσας, είναι μια «αιώνια αξία» και ότι τα περιθώρια κερδοφορίας διαμορφώνονται περίπου στο 30%. Λίγα λεπτά αργότερα, παρείχε στοιχεία για τις δαπάνες προϋπολογισμού σχετικά με τις υποδομές, προσπαθώντας να εντυπωσιάσει το κοινό. «Θα ξοδέψουμε 10 δισ. δολάρια, που σημαίνει 7 δισ. δολάρια σε τρέχουσες τιμές. Και αυτό σημαίνει μηδέν κέρδη», επισήμανε ένας Ασιάτης επενδυτής. Προβλέποντας πότε θα σταθεροποιηθεί το ρούβλι ή το πετρέλαιο, είναι παράλογο –το ένα συνδέεται με το άλλο, και η τιμή του πετρελαίου είναι εκτός ελέγχου της Μόσχας. Επομένως η επίδραση της ρωσικής προσπάθειας να διαφοροποιηθεί από την Ευρώπη προς την Ασία, μπορεί να συνθλιβεί. Όπως και τα σχέδια της Gazprom για μεγάλο αγωγό.

Η μόνη σημαντική περιοχή πολιτικής η οποία δεν έχει επηρεαστεί ακόμη, είναι η πολιτική του Κρεμλίνου σε σχέση με την Ουκρανία. Τουλάχιστον σε αυτό το σημείο, η Μόσχα παραμένει σταθερή και προβλέψιμη.

(Carnegie, capital.gr)