«Χρησμός Πυθίας» η ενδιάμεση απόφαση της Διαιτησίας για την διένεξη ΔΕΠΑ - BOTAS

Ενδιάμεση απόφαση εξέδωσε το Διαιτητικό Δικαστήριο στο οποίο έχουν προσφύγει η ΔΕΠΑ και η Τουρκική BOTAS, για το ένα από τα δύο ζητήματα στα οποία διαφωνούν οι δύο εταιρείες. Πρόκειται για ένα “executive summary”, όπως είχε συµφωνηθεί από τα δύο µέρη χάριν επιτάχυνσης των διαδικασιών, µέχρι την διατύπωση και κοινοποίηση της πλήρους απόφασης (award).

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του Εnergypress, και για το ένα αυτό ζήτημα (τη διεκδίκηση εκ μέρους της BOTAS αναδρομικών χρεώσεων για ένα κομμάτι της φόρμουλας με την οποία καθορίζεται η τιμή πώλησης του Αζέρικου αερίου προς την ΔΕΠΑ) η ενδιάμεση απόφαση δεν είναι τέτοια που να προδιαγράφει την τελική κρίση του Διαιτητικού Δικαστηρίου. Ορίζει πάντως ότι η αναδρομικότητα στις απαιτήσεις της BOTAS δεν θα ισχύσει από τον Απρίλιο του 2008 (που ζητάει η Τουρκική εταιρεία) αλλά από τις 15 Σεπτεµβρίου 2009. Το ∆ικαστήριο επίσης αποφάσισε ότι προκειµένου οι εκάστοτε αναθεωρήσεις να είναι δίκαιες και εύλογες θα πρέπει να βασίζονται τόσο στις αλλαγές της αζέρικης τιµής αερίου (Pc) όσο και στις αλλαγές σε θεµελιώδεις παραµέτρους της αγοράς, ειδικότερα σε αλλαγές στις τιµές του φυσικού αερίου στις Ευρωπαϊκές αγορές, χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.

Μετά την έκδοση της ενδιάμεσης απόφασης στις 5 Μαϊου, το ∆ικαστήριο κάλεσε τα δύο µέρη σε συνάντηση ενώπιόν του στις 26 Μαΐου 2014 κατά την οποία έδωσε προθεσµία στα µέρη να υποβάλουν τελικές προτάσεις. Η έκδοση τελικής απόφασης µε συγκεκριµένες τιµές, σύμφωνα με τα καινούργια δεδομένα, αναμένεται να ληφθεί εντός του 2014.

Η αναδρομική χρέωση ή όχι, ποσών που αφορούν τα κόστη μεταφοράς του Αζέρικου αερίου εντός του Τουρκικού εδάφους,επηρεάζει άμεσα τους πελάτες της ΔΕΠΑ (ηλεκτροπαραγωγούς και βιομηχανικούς πελάτες), καθώς σε περίπτωση που η ΔΕΠΑ υποχρεωθεί σε αναδρομική καταβολή, θα πρέπει στη συνέχεια να μετακυλήσει αυτά τα ποσά, επίσης αναδρομικά, στους πελάτες της. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι μεγάλοι καταναλωτές αερίου περιμένουν με αγωνία την απόφαση του διαιτητικού δικαστηρίου.

Δύο εκκρεμότητες

Τα θέματα που έχουν παραπεμφθεί στο διαιτητικό δικαστήριο (το ICC των Παρισίων με τόπο διεξαγωγής τη Στοκχόλμη και με ελβετικό δίκαιο) και αφορούν την περίοδο 2008 – 2012 είναι δύο.

1 - Το ένα αφορά την διεκδίκηση εκ μέρους της ΔΕΠΑ αποζημιώσεων από την BOTAS για παράδοση ελλιπών ποσοτήτων σε κάποιες περιόδους που η Τουρκική εταιρεία είχε μεγάλη εσωτερική κατανάλωση και ταυτόχρονα ανωμαλία προμήθειας από τους προμηθευτές της.  Οι Τούρκοι υποστηρίζουν ότι δεν υπέστη ζημία η ΔΕΠΑ καθώς κατάφερε να προμηθευτεί το απαραίτητο για τις ανάγκες της αέριο από άλλες πηγές χωρίς να υποχρεωθεί να πληρώσει υψηλές τιμές. Η ελληνική πλευρά έχει καταθέσει αντίστοιχα, κατά τη μακρά διαιτητική διαδικασία, τα τεκμήρια που στηρίζουν την αξίωσή της.

2 - Το δεύτερο αφορά, όπως προαναφέραμε, τη διεκδίκηση εκ μέρους της BOTAS αναδρομικών χρεώσεων για ένα κομμάτι της φόρμουλας με την οποία καθορίζεται η τιμή πώλησης του Αζέρικου αερίου από την BOTAS προς την ΔΕΠΑ. Το ιστορικό του θέματος έχει ως εξής:

Από το Δεκέμβριο του 2003 η ΔΕΠΑ και η τουρκική κρατική εταιρεία BOTAS υπέγραψαν Σύμβαση για την προμήθεια της χώρας μας από τη BOTAS φυσικού αερίου πρωτογενούς προέλευσης Κεντρικής Ασίας (Αζερμπαϊτζάν). Η Σύμβαση Προμήθειας είναι μια σύμβαση  back to back και προβλέπει την παράδοση του φυσικού αερίου στα ελληνοτουρκικά σύνορα.

Είναι γεγονός ότι η σύμβαση προσέφερε αέριο σε εξαιρετικά ανταγωνιστικές τιμές, αλλά περιλάμβανε τη δυνατότητα αλλαγής των τιμών. Όταν δηλαδή οι Αζέροι αύξαναν την τιμή προς τους Τούρκους, αυτόματα η αύξηση αυτή πέρναγε από τη BOTAS στη ΔΕΠΑ.  Μάλιστα η σύμβαση προέβλεπε ότι η νέα τιμή μπορεί να ισχύσει αναδρομικά από την ημερομηνία ενεργοποίησης της αναθεώρησης.

Τον Απρίλιο του 2008, η BOTAS υπέβαλε προς τη ΔΕΠΑ αίτημα αναθεώρησης της τιμής προμήθειας φυσικού αερίου, επί τη βάσει αντίστοιχου αιτήματος των πρωτογενών προμηθευτών αερίου. Τον Οκτώβριο του 2010, η BOTAS ενημέρωσε επισήμως τη ΔΕΠΑ περί της οριστικοποίησης της σχετικής συμφωνίας με τους πρωτογενείς προμηθευτές της, δηλαδή με την SOCAR περί αναδρομικής αναθεώρησης της τιμής με ισχύ από 15 Απριλίου 2008.

Για πρώτη φορά όμως έθεσε επισήμως και θέμα αναθεώρησης (και μάλιστα αναδρομικώς) άλλων παραμέτρων διαμόρφωσης της τελικής τιμής πώλησης του αερίου στη ΔΕΠΑ που δεν συνδέονται με το μηχανισμό διαμόρφωσης της τιμής προμήθειας του αερίου από τους Αζέρους. Συγκεκριμένα έθεσε θέμα αύξησης για παραμέτρους όπως το κόστος μεταφοράς εντός του Τουρκικού εδάφους, το οποίο στην πραγματικότητα δεν επηρεάζεται από την αύξηση ή τη μείωση της τιμής πώλησης του αερίου από τους Αζέρους προς τους Τούρκους.

Πρακτικά, υπήρξαν τότε διαφωνίες ανάμεσα στις δύο πλευρές για το ύψος της μεταξύ τους διαφοράς. Τελικά επετεύχθη μερική συμφωνία, η ΔΕΠΑ πλήρωσε τότε αναδρομικά για την αύξηση της τιμής, αλλά όχι κατά το μέρος το οποίο αμφισβητεί (κόστος μεταφοράς κ.λπ.) και για το οποίο οι δύο πλευρές προσέφυγαν στη διαιτησία.

«Η ΔΕΠΑ οφείλει να αποδεχτεί επί της αρχής την αναθεώρηση της τιμής λόγω του κόστους πρωτογενούς προμήθειας, καθώς τούτο προκύπτει ευθέως από τη Σύμβαση της 23ης Δεκεμβρίου του 2003», ανέφερε χαρακτηριστικά η ΔΕΠΑ σε έγγραφό της με το οποίο ενημέρωνε τη Βουλή, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι «η ΔΕΠΑ διαφωνεί ως προς το θέμα της αναθεώρησης (και μάλιστα αναδρομικώς) των λοιπών παραμέτρων διαμόρφωσης της τιμής του αερίου με την οποία ηBOTAS προμηθεύει τη ΔΕΠΑ που δεν συνδέονται με το μηχανισμό διαμόρφωσης της τιμής προμήθειας του αερίου από το Αζερμπαϊτζάν»..

Η δεύτερη απόφαση

Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ενδιάμεση απόφαση αφορά μόνον το πρώτο σκέλος της υπόθεσης. Για το δεύτερο σκέλος, δηλαδή τις ανταπαιτήσεις της ∆ΕΠΑ αναφορικά µε τις ελλειµµατικές παραδόσεις αερίου από την BOTAS, αναµένεται ακόµη η απόφαση.