Ορυχεία: Ατυχήματα και διαχείριση κρίσεων

Το δυστύχημα στο ορυχείο στην Τουρκία με τους εκατοντάδες νεκρούς φέρνει ακόμη μία φορά στην επικαιρότητα τόσο το θέμα της υγιεινής και ασφάλειας των ορυχείων όσο και το θέμα της διαχείρισης κρίσεων.

Ο αριθμός των εργαζομένων παγκοσμίως που απασχολούνται σε εξορυκτικές επιχειρήσεις εκτιμάται περίπου στα 3.7 εκατομμύρια. Ο αριθμός των ορυχείων μετάλλων παγκοσμίως εκτιμάται στα 2,500 περίπου (εξαιρουμένων των ορυχείων μικρής κλίμακας και των παράνομων ορυχείων). Ωστόσο, αν συνυπολογισθούν και τα ορυχεία μη-μετάλλων, γαιάνθρακα, αμμοχάλικου κλπ., τότε ο αριθμός αυτός είναι πολύ μεγαλύτερος. Για παράδειγμα, μόνο στις ΗΠΑ, ο μέσος συνολικός αριθμός ορυχείων μεταξύ 2001-2010 ήταν 14,625. Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν είναι στατική καθώς μέχρι το 2030 αναμένονται παγκοσμίως πάρα πολύ μεγάλες επενδύσεις στον τομέα των ορυκτών πόρων. Η Υγιεινή και Ασφάλεια των εργαζομένων βρίσκεται στην κορυφή του ενδιαφέροντος των εξορυκτικών επιχειρήσεων. Ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων σχετικών με εξορυκτικές επιχειρήσεις είναι δύσκολο να υπολογισθεί παγκοσμίως καθώς πολλά από τα ατυχήματα δεν καταγράφονται. Σύμφωνα με εμπειρογνώμονες οι θάνατοι σχετιζόμενοι με ορυχεία υπολογίζονται στους 12 χιλιάδες ετησίως. Βέβαια, παραμένει αδιευκρίνιστο το γεγονός εάν σε αυτόν τον αριθμό συνυπολογίζονται οι θάνατοι στα παράνομα ορυχεία.

Όσο αφορά το θέμα της διαχείρισης κρίσεων θα σας παραπέμψω σε έναν ορισμό που είχα δώσει παλαιότερα σε κάποιο blog (http://e-rooster.gr/07/2006/302) και έκτοτε έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως, ακόμη και σε ακαδημαϊκές εργασίες. Η Διαχείριση Κρίσεων ορίζεται ως η μεθοδολογία εκείνη που περιλαμβάνει συγκεκριμένο σχέδιο, οργάνωση, καθοδήγηση, και έλεγχο κατά την σημαντική περίοδο ακριβώς πρίν, κατά τη διάρκεια, και μετά από μία καταστροφή, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι τυχόν απώλειες των πόρων ενός οργανισμού από αυτή την καταστροφή και οι οποίοι (πόροι) θεωρούνται άκρως απαραίτητοι για την πλήρη επανόρθωση του οργανισμού αυτού. Κάθε γεγονός το οποίο δύναται να συγκεντρώσει το δημόσιο αρνητικό ενδιαφέρον σε μία επιχείρηση (ή σε μία κυβέρνηση) και να δημιουργήσει αρνητικές επιπτώσεις στη χρηματοοικονομική της κατάσταση, στις σχέσεις της με τους πελάτες της ή στη φήμη της ορίζεται ως κρίση.

            Στο σημείο αυτό να υπενθυμίσω στους αναγνώστες την περίπτωση ενός άλλου ατυχήματος. Στις 5 Αυγούστου 2010, 33 μεταλλορύχοι εγκλωβίστηκαν σε ορυχείο στη Χιλή. Οι εργαζόμενοι είχαν παραμείνει σε 700 μέτρα βάθος εγκλωβισμένοι για 69 ημέρες και τελικώς διεσώθησαν. Εκείνες τις μέρες κάθε βράδυ τα δελτία ειδήσεων μας βομβάρδιζαν με τη συγκεκριμένη είδηση καθώς πάνω από 3 χιλιάδες ξένοι ανταποκριτές είχαν πάει στη συγκεκριμένη περιοχή. Ο Πρόεδρος της Χιλής μέχρι και από...τη NASA ζήτησε βοήθεια. Η οποία NASA αμέσως ανταποκρίθηκε, καθώς εκείνες τις μέρες παιζόταν η δραστική μείωση του προϋπολογισμού της! Η NASA λοιπόν άδραξε τότε την ευκαιρία ώστε να αποδείξει πως τα χρήματα που επενδύονται στην έρευνά της αξίζουν όχι μόνο στο διάστημα...αλλά και στα έγκατα της Γης...Στο συγκεκριμένο ατύχημα της Χιλής, η διαχείριση της κρίσης είχε πραγματοποιηθεί με τρόπο αριστοτεχνικό από την πλευρά τόσο του Προέδρου της Χιλής όσο και από την πλευρά του τότε υπουργού ορυχείων της Χιλής κ. Laurence Golborne. Μάλιστα, το ατύχημα είχε μετατραπεί σε μοναδική ευκαιρία από τον τότε υπουργό ορυχείων του οποίου η δημοτικότητα εκείνες τις μέρες είχε αυξηθεί κατά 86% !!! Όλοι τότε προεξοφλούσαν πως ο υπουργός ορυχείων άνετα θα εκλεγόταν Πρόεδρος της Χιλής στις εκλογές του 2014. Τί απέγινε; Τον «έφαγε» μία άλλη κρίση: το 2013 παραιτήθηκε του προεκλογικού του αγώνα λόγω οικονομικών σκανδάλων.

Εν κατακλείδι, να τονίσω δύο πράγματα: πρώτον, κάθε επιχείρηση οφείλει να ακολουθεί καλές πρακτικές για την προστασία των εργαζομένων. Αυτό αποτελεί ένα είδος κοινωνικού συμβολαίου. Αποτελεί το λεγόμενο «License to Operate». Δεύτερον, ένα ατύχημα ή κρίση μπορεί να διαχειρισθεί με δύο τρόπους: ο ένας είναι να μετατραπεί σε ευκαιρία. Ο άλλος είναι ο τρόπος τους Ερντογάν: δέρνεις τις οικογένειες των θυμάτων....

Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος
Υπ. Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης,
Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων