Οι λογαριασμοί ρεύματος κρίνουν το αποτέλεσμα των γαλλικών εκλογών – Αντίθετες με το ευρωπαϊκό δίκαιο οι «υποσχέσεις» των κομμάτων

Και τα τρία μπλοκ που συμμετέχουν στις γαλλικές βουλευτικές εκλογές υπόσχονται εκπτώσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, με τα περισσότερα από τα προβλεπόμενα μέτρα να είναι συμβατά με το ευρωπαϊκό δίκαιο αλλά υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Την 1η Ιουλίου, οι λογαριασμοί φυσικού αερίου για τα γαλλικά νοικοκυριά αναμένεται να αυξηθούν κατά 11% . Αυτά τα άσχημα νέα έρχονται εν μέσω βουλευτικών εκλογών που θα διεξαχθούν σε δύο γύρους, στις 30 Ιουνίου και 7 Ιουλίου.

Υπενθυμίζεται ότι μετά τα απογοητευτικά αποτελέσματα των ευρωεκλογών, ο πρόεδρος της χώρας Εμανουέλ Μακρόν, ανακοίνωσε τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.

Οι πρώτες μέρες της προεκλογικής εκστρατείας σημαδεύτηκαν από διαπραγματεύσεις και ανακατατάξεις στα διάφορα πολιτικά στρατόπεδα. Ορισμένα κόμματα άρχισαν να ανακοινώνουν τις προτεραιότητές τους σε σημαντικά θέματα που κυμαίνονται από μεταρρυθμίσεις όπως οι συντάξεις και η ασφάλιση ανεργίας έως επίκαιρα ζητήματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και φυσικά οι τιμές της ενέργειας. 

Τόσο το Front populaire, που ενώνει την αριστερά και την ακροαριστερά, όσο και το ακροδεξιό Rassemblement national (RN) προτείνουν μέτρα για την καταπολέμηση της αύξησης των τιμών, σε μια εποχή που η αγοραστική δύναμη έχει γίνει και πάλι το κύριο μέλημα των Γάλλων .

Παράνομα μέτρα

Ωστόσο, ορισμένα από τα μέτρα που προτείνουν οι υποψήφιοι έρχονται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό και το γαλλικό δίκαιο.

Το RN θέλει να μειώσει τον ΦΠΑ

Το RN υπόσχεται να μειώσει τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στα καύσιμα, την ενέργεια, την ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο θέρμανσης, από 20% σε 5,5%, εάν κερδίσει την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το euractiv, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία ΦΠΑ , είναι δυνατή η μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και σε κάποιες μορφές θέρμανσης με χαμηλές εκπομπές ρύπων, στο ελάχιστο 5%.

Για να εφαρμοστεί αυτή η μείωση στη Γαλλία, «θα πρέπει να ψηφιστεί από ένα νομοσχέδιο για την τροποποίηση του γενικού φορολογικού κώδικα», είπε χαρακτηριστικά στο Euractiv ο Matthieu Toret, δικηγόρος που ειδικεύεται στη φορολογία της ενέργειας στην Enerlex.

Από την άλλη πλευρά όμως, η μείωση του φόρου στα καύσιμα κάτω του 15% απαγορεύεται από την ίδια οδηγία της ΕΕ, η οποία τροποποιήθηκε ρητά το 2022 για να αφαιρέσει τη δυνατότητα μείωσης του συντελεστή ΦΠΑ ή απαλλαγής για καύσιμα και άλλα προϊόντα με επιβλαβείς επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Κίνδυνος για πρόστιμα

Για να προχωρήσει νομικά και να αποφύγει τον κίνδυνο επιβολής προστίμων από την ΕΕ, η Γαλλία θα πρέπει να διαπραγματευτεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – κάτι που έχει δεσμευτεί να κάνει ο πρόεδρος της RN Jordan Bardella.

Η Γαλλία θα μπορούσε είτε να ζητήσει προσωρινή και λεπτομερή παρέκκλιση από το δίκαιο της ΕΕ, όπως έκανε με επιτυχία η Πολωνία τον Φεβρουάριο του 2022 , είτε να προσπαθήσει να τροποποιήσει την οδηγία, κάτι που θα χρειαζόταν αρκετά χρόνια.

Πάγωμα στις τιμές

Το Front populaire από την πλευρά του, υπόσχεται πάγωμα των τιμών της ενέργειας και των καυσίμων. Με άλλα λόγια, δεσμεύεται για επιστροφή της ασπίδας τιμών που εισήγαγε η κυβέρνηση στο αποκορύφωμα της ενεργειακής κρίσης από τα τέλη του 2021 έως τις αρχές του 2023.

Σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία, το πάγωμα των τιμών μπορεί να ισχύει μόνο για μια ανανεώσιμη περίοδο έξι μηνών και πρέπει να δικαιολογείται από καταστάσεις «εξαιρετικές», «κρίσης» ή «προφανώς ανώμαλες» της αγοράς.

«Ο τρέχων εκτεταμένος πληθωρισμός δεν πληροί αυτά τα κριτήρια», έγραψε τον Ιανουάριο ο Jean-Paul Markus, καθηγητής δημοσίου δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Paris-Saclay .

Ο Hadrien Clouet, απερχόμενος βουλευτής του ακροαριστερού «La France insoumise» (Λαϊκό Μέτωπο) υπεύθυνος για ενεργειακά θέματα, διαφώνησε.

«Δεν μπορώ να φανταστώ το Conseil d'Etat [ανώτατο δικαστήριο στο γαλλικό δημόσιο δίκαιο] να κρίνει ότι η χώρα δεν βρίσκεται σε κρίση όταν οι άνθρωποι δυσκολεύονται να ζεσταθούν», είπε στο Euractiv.

Θέμα ανταγωνισμού

Τελικά, ο Markus πιστεύει ότι δεν θα ήταν εντελώς αδύνατο να καταφύγουμε σε παγώματα τιμών. Ωστόσο, θα πρέπει να συμμορφώνεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

Το άλλο μέτρο που υποστηρίζεται τόσο από το Front populaire  όσο και από το RN, προβλέπει  κατάργηση «του φόρο Μακρόν 10% στους λογαριασμούς ενέργειας», δηλαδή την αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια (CSPE), που συμφωνήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση τον Ιανουάριο, είπε ο Clouet.

Στο αποκορύφωμα της κρίσης, το CSPE μειώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο που επιτρέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία (1 ευρώ ανά μεγαβατώρα, MWh). Η απόφαση του Ιανουαρίου είδε τον ρυθμό αύξησης στα 21 €/MWh – κοντά στο κανονικό του επίπεδο – γεγονός που προκάλεσε αύξηση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 10%. Το CSPE θα μπορούσε να μειωθεί ξανά χωρίς να παραβιαστεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Σε γενικές γραμμές, τα μέτρα που υποστηρίζονται από το RN και το Λαϊκό Μέτωπο «μοιάζουν νομικά εφικτά, αλλά όχι άμεσα», εξήγησε ο Matthieu Toret. Ωστόσο, και τα δύο μπλοκ φαίνεται να θέλουν να δράσουν επειγόντως.

Η πλειοψηφία βασίζεται στους μηχανισμούς της αγοράς

Από την πλευρά του, το στρατόπεδο του προέδρου Μακρόν βασίζεται στους μηχανισμούς της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο πρωθυπουργός Gabriel Attal στοιχηματίζει ότι οι λογαριασμοί ρεύματος θα μειωθούν κατά 10% έως 15% «από τον επόμενο χειμώνα», παρά την επιστροφή στα κανονικά επίπεδα φόρων όπως το CSPE, λόγω της χαλάρωσης των τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτή η μείωση των τιμών δεν απαιτεί νομική ή διοικητική παρέμβαση, καθώς είναι αποτέλεσμα των τάσεων της αγοράς. «Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας έχουν μειωθεί και έτσι, αυτόματα, θα πέσουν και τα τιμολόγια που πληρώνουν οι καταναλωτές», δήλωσε χαρακτηριστικά στο TF1 ο Νίκολας Γκόλντμπεργκ, επικεφαλής της μονάδας ενέργειας στο think tank Terra Nova .