Asset Management για σταθμούς ΑΠΕ: Πως μεγιστοποιείται η απόδοση των πάρκων μέσα από την επαγγελματική Διαχείριση Παγίων

Η βιομηχανία φωτοβολταϊκών και οι ΑΠΕ γενικότερα, εισέρχονται σε μια νέα εποχή ωριμότητας. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, οι επενδύσεις στις ΑΠΕ βασίζονταν σε κρατικές επιδοτήσεις, που ειδικά το πρώτο διάστημα ήταν αρκετά γενναιόδωρες προσφέροντας υψηλές αποδόσεις στους πρώτους επενδυτές αυτού του νέου, άγνωστου κλάδου. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την αύξηση του όγκου παραγωγής παγκοσμίως, το κόστος μειώθηκε δραματικά και ταυτόχρονα (ή έστω με κάποια χρονική υστέρηση) μειώθηκαν και τα οικονομικά κίνητρα που προσφέρονταν από διάφορες κυβερνήσεις. Σήμερα τα φωτοβολταϊκά είναι η φθηνότερη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος χωρίς καμία κρατική επιδότηση, ειδικά σε χώρες με πλούσια ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα.

Προχωρώντας λοιπόν στην καμπύλη εκμάθησης, τα φωτοβολταϊκά έχουν πλέον αποκτήσει ισότιμη θέση στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής με τις τεχνολογίες συμβατικών καυσίμων. Τα μεγέθη πολλαπλασιάστηκαν (από λίγες δεκάδες kW σε εκατοντάδες MW) και οι αποδόσεις μειώθηκαν, καθώς βασίζονται στην ανταγωνιστική συμμετοχή στην αγορά ενέργειας χωρίς επιδοτήσεις. Οι επενδυτές των “mega projects” είναι κυρίως επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας (utilities), διεθνή funds και θεσμικοί επενδυτές, που καλούνται να διαχειριστούν μεγάλες επενδύσεις με γεωγραφική διασπορά, ενδεχομένως με διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα και τεχνολογικές διαφοροποιήσεις, χωρίς να έχουν απαραίτητα την απαιτούμενη τεχνογνωσία. Για πολλούς, το φωτοβολταϊκό πάρκο αποτελεί πια ένα επενδυτικό προϊόν. Σε ένα καθεστώς όπου οι τιμές πώλησης της ενέργειας καθορίζονται από διαγωνιστικές διαδικασίες ή από τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς μέσω διμερών συμβάσεων (PPAs) και η διάρκεια των συμβάσεων μπορεί να είναι πολύ κοντά στο χρόνο απόσβεσης της επένδυσης, η βέλτιστη ενεργειακή απόδοση μιας φωτοβολταϊκής (ή αιολικής) εγκατάστασης έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Την ανάγκη αυτή έρχεται να καλύψει ο Asset Manager (διαχειριστής παγίων) ο οποίος δημιουργεί προστιθέμενη αξία για τον επενδυτή, αναλαμβάνοντας τη διαχείριση για λογαριασμό του. Παρέχοντας τις σωστές υπηρεσίες, ο διαχειριστής μπορεί να εγγυηθεί τη μεγιστοποίηση της οικονομικής και τεχνικής απόδοσης στο σύνολο του κύκλου ζωής του έργου και να πετύχει τους παρακάτω στόχους:

1. Αύξηση της απόδοσης των εγκαταστάσεων

2. Μείωση λειτουργικού κόστους

3. Χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση

4. Επαναδιαπραγμάτευση συμβάσεων προς όφελος του επενδυτή

5. Προσαρμογή και αναβαθμίσεις τεχνολογικού εξοπλισμού

6. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού

7. Διαχείριση συστήματος υγιεινής κι ασφάλειας

8. Περιβαλλοντική διαχείριση

Το Asset Management διαφοροποιείται σημαντικά από τη λειτουργία και συντήρηση (O&M) ενός φωτοβολταϊκού πάρκου. Η διαχείριση αφορά στην επένδυση (την εταιρία – SPV), όχι απλώς την εγκατάσταση, από το σχεδιασμό και την ανάπτυξη μέχρι την κατασκευή, τη λειτουργία και το τέλος ζωής του έργου, ακόμα και την ανακύκλωση των υλικών. Ο μεγάλος κύκλος ζωής των παγίων (30+ έτη) απαιτεί μια προσέγγιση συνολικού μακροπρόθεσμου προγραμματισμού. To κάθε πάγιο επίσης έχει μοναδικά χαρακτηριστικά και ανάγκες, που μπορεί να απαιτούν διαφορετική προσέγγιση διαχείρισης. Οι βέλτιστες διεθνείς πρακτικές διαχείρισης θα πρέπει να αποτελούν τη βάση του πλαισίου διαχείρισης παγίων το οποίο εφαρμόζεται σε κάθε χαρτοφυλάκιο με τις απαραίτητες προσαρμογές.

Αναπόσπαστο μέρος της εξέλιξης του Asset Management είναι η υιοθέτηση συστημάτων ποιότητας και ψηφιακών εργαλείων. Το πρότυπο ISO 55001 για τη διαχείριση παγίων δημοσιεύτηκε το 2014. Ωστόσο, υπάρχουν πολύ λίγοι πάροχοι υπηρεσιών διαχείρισης, που έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με αυτό το πρότυπο. Τα συστήματα ποιότητας αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε τυποποίησης και στον τομέα διαχείρισης υποδεικνύουν τον εσωτερικό μετασχηματισμό, που θα πρέπει να ακολουθήσουν οι πάροχοι υπηρεσιών για να βελτιστοποιήσουν τις δικές τους διαδικασίες και να προσφέρουν σταθερή ποιότητα υπηρεσιών.

Ταυτόχρονα, η προσαρμογή των ψηφιακών εργαλείων και των συστημάτων διαχείρισης πληροφοριών, συμβάλει στη βέλτιστη παροχή υπηρεσιών. Με τα σωστά εργαλεία αποφεύγονται τα κενά πληροφοριών, τα οποία περιορίζουν τη δυνατότητα για στρατηγικό, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την προσφορά προστιθέμενης αξίας στους επενδυτές.

Δεν είναι τυχαίο, ότι, καθώς η Ευρώπη οδεύει προς τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1.5^ο C κι ετοιμάζεται να φτάσει σε TW εγκατεστημένης ισχύος αυτή τη δεκαετία, οργανώθηκε τον Ιανουάριο του 2023 στη Βαρκελώνη το Solar Quality Summit Europe. Στόχος του συνεδρίου ήταν η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ διαχειριστών, επενδυτών, κατασκευαστών και παρόχων υπηρεσιών ως προς τις βέλτιστες πρακτικές στην κατασκευή, λειτουργία, συντήρηση και διαχείριση (Asset Management), εντοπίζοντας τις προκλήσεις αλλά και τις νέες τεχνολογίες και τάσεις για την επίτευξη των στόχων τους.

---------------

* Ο Δρ. Αλέξανδρος Ζαχαρίου είναι Σύμβουλος Φωτοβολταϊκών, Υπεύθυνος Ανάπτυξης της Greensolver στην Ελλάδα