Μήπως αντικαθιστούμε και ανακυκλώνουμε υλικά χωρίς να έχει λήξει η προσφορά τους;

Όπως έχει πει ο Ιπποκράτης τον 4ο αιώνα π.Χ “Είναι προτιμότερο να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις”.

Η σωστή διαχείριση των λιπαντικών δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από αυτόν τον κανόνα!

Η πανδημία έφερε στην επιφάνεια τους κάποτε μακροπρόθεσμους στόχους που σχετίζονται με το περιβάλλον, πλέον έχει γίνει  επιτακτική ανάγκη η εξολοκλήρου στροφή  με καινοτόμες ιδέες στην πράσινη ανάπτυξη και βιωσιμότητα.

Έχει φτάσει η ώρα που το μοντέλο της Κυκλικής Οικονομίας είναι καλό να υιοθετηθεί από τη βιομηχανία θέτοντας στόχους με κύριο γνώμονα τον άνθρωπο και το περιβάλλον. 

Δεν  υπάρχει πια περιθώριο επιλογής παρά είναι ανάγκη να ενσωματωθεί εξ ‘ολοκλήρου η φιλοσοφία της αειφόρου ανάπτυξης στην καθημερινή δραστηριότητά. 

Σε μια Γραμμική οικονομία παράγουμε,  καταναλώνουμε και τελικά πετάμε όσα έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει. Σε μια κυκλική οικονομία, ο βασικός πυλώνας είναι η επεξεργασία μέσω ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίηση των υλικών με αποτέλεσμα να αποκτούν ένα νέο κύκλο ζωής δημιουργώντας μια νέα ευκαιρία που δίνει ξανά στο προϊόν αξία. Μια πληθώρα υλικών από αυτά που θεωρούνται  απόβλητα, μπορεί να μετατραπεί σε πρώτες ύλες και να χρησιμοποιηθεί ξανά, προσφέροντας έτσι στον άνθρωπο, το περιβάλλον και την οικονομία.

Πολύ σοφή η ενσωμάτωση της κυκλικής οικονομίας και επηρεάζει άμεσα πάρα πολλούς τομείς εδώ όμως γεννάτε το εξής ερώτημα  μήπως αντικαθιστούμε και ανακυκλώνουμε υλικά και ουσίες χωρίς να έχει λήξει η περίοδος προσφοράς τους μήπως ανακυκλώνουμε και καταναλώνουμε ξανά ενέργεια σε υλικά που θα μπορούσαν ακόμα να παρέχουν υπηρεσίες?  Ένα παράδειγμα που επιβεβαιώνει τα παραπάνω είναι η αλλαγή των λιπαντικών. Το λάδι αν αντιμετωπιστεί σωστά δεν παλιώνει δεν χρειάζεται αλλαγή άρα ούτε και ανακύκλωση αντιθέτως με τη σωστή χρήση του γίνεται καλύτερο. Έτσι τα οφέλη είναι πολλαπλά ένας φαύλος κύκλος αλλαγής λαδιών σταματά. 

Η αλλαγή του λαδιού και η βρωμιά είναι δύο από τα πιο αδύναμα σημεία του κύκλου ζωής σε ένα λιπαντικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσουν σε διαρροές και μόλυνση του εδάφους και του νερού. Μερικές φορές, όταν οι άνθρωποι αλλάζουν  το λιπαντικό στις μηχανές τους, πετάνε το χρησιμοποιημένο, βρώμικο λάδι στο έδαφος ή στην αποχέτευση όμβριων. Η βροχή μεταφέρει το λάδι μαζί με τα μέταλλα και τα σωματίδια από τον κινητήρα του αυτοκινήτου σε ρέματα και ποτάμια. Αν προστεθούν όλα τα υπολείμματα επί του εδάφους για ένα χρόνο, θα ισούται με μια αξεπέραστη σοβαρή διαρροή κηλίδας λιπαντικού. Μόνο ένα λίτρο λαδιού μπορεί να μολύνει μέχρι και 150.000 λίτρα νερού! Αλλά ακόμα και όταν συνειδητά πετάμε τα χρησιμοποιημένα λιπαντικά σωστά, διαρροές μπορεί να υπάρχουν. Έχουμε δει πολλά σημεία συλλογής λιπαντικών που μοιάζουν περισσότερο με μια οικολογική καταστροφή παρά με ένα σημείο συλλογής. Φυσικά κάθε φορά που το λάδι μεταφέρεται υπάρχει κίνδυνος διαρροών. Για να μην αναφέρουμε το γεγονός ότι πληρώνουμε για το ίδιο λάδι ξανά και ξανά!!

Τα εργοστασιακά φίλτρα που είναι προσαρμοσμένα στον εξοπλισμό είναι  σχεδιασμένα κατά τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να μην είναι εφικτή η φίλτρανση για πάρα πολύ μικρά σωματίδια. Αν τα απλά φίλτρα είχαν τόσο πυκνά στοιχεία ώστε να κρατάνε μόνιμα το λάδι καθαρό τότε σε ενδεχόμενο φράξιμο θα μείωναν την ροή του λιπαντικού και θα έσβηνε ο κινητήρας. Για τον λόγο αυτό τα εργοστασιακά φίλτρα φιλτράρουν το λάδι μέχρι τα 30 – 40 micron. Οι ανοχές μεταξύ των κινούμενων μερών στον κινητήρα είναι 2 – 3 micron. Συνεπώς στο λάδι παραμένουν τα σωματίδια από 2 – 30 micron και αυτός είναι κύριος λόγος μόλυνσης τους. Στην προσπάθεια μας να αντιμετωπίσουμε την μόλυνση του λιπαντικού αλλάζουμε τα λάδια, λανθασμένα όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος, διότι αυτό δεν λύνει το πρόβλημα! Σύμφωνα με μελέτη από το Fluid Power Institute στο Milwaukee της Αμερικής, τα σωματίδια μεταξύ 20 micron – 3 micron ευθύνονται για το 60% της φθοράς της μηχανής.

Αν λοιπόν φιλτράρεται το λάδι στα 0,5 micron τότε θα παραμένει πάντα καθαρό. Αυτό λοιπόν μας δημιουργεί την ανάγκη για ένα επιπλέον φίλτρο.

O βασικός λόγος διάβρωσης του λαδιού είναι  η θερμοκρασία σε συνδυασμό με την μόλυνση του, και τα δύο όμως είναι παράγοντες που μπορούν να ελεγχθούν συνεπώς δεν υπάρχει λόγος για αλλαγή του λαδιού. Σύμφωνα με μελέτες από κατασκευαστές κινητήρων τα απλά ορυκτά λιπαντικά έχουν σχεδιαστεί να παρέχουν μέγιστη προστασία στους 85-90 βαθμούς κελσίου. Τα περισσότερα ορυκτά λάδια ξεκινάνε να διαβρώνονται στους 163 – 176 βαθμούς κελσίου και τότε δύσκολα τα χημικά πρόσθετα θα το προστατεύσουν.

Γενικότερα σχετικά με τα λάδια έχουν δυστυχώς δημιουργηθεί αρκετοί μύθοι όπως για παράδειγμα ‘Το λιπαντικό στους κινητήρες “χαλάει”. Το λιπαντικό στους κινητήρες δεν χαλάει! Το λιπαντικό μόνο βρωμίζει και αναμιγνύεται με νερό, οξέα και υποπροϊόντα καύσης (ρινίσματα κλπ) τα οποία οξειδώνουν και χαλάνε το λιπαντικό. Άρα το πρόβλημα δεν προέρχεται από το λιπαντικό. Επίσης μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων  πιστεύουν ότι το λάδι πρέπει να αλλάζεται περιοδικά χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την κατάσταση την οποία βρίσκεται.

Εν κατακλείδι καταλήγουμε σε ένα συλλογικό και ατομικό όφελος, για το περιβάλλον τον άνθρωπο την οικονομία αλλά και για τον μηχανολογικό μας εξοπλισμό, τον κινητήρα και την τσέπη μας. Η ζωή του κινητήρα ή του συστήματος συνδέεται άμεσα με τη μόλυνση του λιπαντικού.  Σύμφωνα με το Cummins Technical Center, η φθορά του κινητήρα μπορεί να μειωθεί μέχρι και 91% αν χρησιμοποιηθούν επιπλέον φίλτρα για το λάδι σε συνδυασμό με το εργοστασιακό φίλτρο.                                                                                                                Φυσικά με το πέρας του χρόνου και όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή για την αλλαγή των λαδιών καθώς θα έχουν αδρανοποιηθεί οι ιδιότητες τους τα ανακυκλώνουμε έτσι ώστε να μην  καταλήξουν σε παράνομη καύση, με αποτέλεσμα την έκλυση τεράστιων ποσοτήτων επικίνδυνων τοξικών στην ατμόσφαιρα και στον υδροφόρο ορίζοντα. Εδώ έχει θέση και αναλαμβάνει δράση η κυκλική οικονομία.  Η ανακύκλωση οδηγεί σε εξοικονόμηση πρώτων υλών, δεδομένου ότι για την παραγωγή αντίστοιχης ποσότητας πρωτογενών βασικών λιπαντικών απαιτείται ποσότητα 32 εκ. τόνων αργού πετρελαίου.

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να πειστούν οι άνθρωποι που ασχολούνται με τις μεταφορές σε κάθε τομέα και τη βιομηχανία όπου παράγουν καύσιμα και ενέργεια, και να επενδύσουν τώρα σήμερα όσο είναι ακόμα νωρίς, όταν παραμελούμε αυτά τα μικρά πράγματα αυξάνονται και διογκώνονται με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν σε βάθος χρόνου το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Συμβάλλουν στην αύξηση φαινομένου του θερμοκηπίου, την μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα και γενικότερα υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής. Για την επίτευξη των στόχων και την υλοποίηση ενός έργου ενεργειακής ανάπτυξης πρέπει να στοχεύσουν και να επενδύσουν στην συνεργασία. Η επιχειρηματική τους στρατηγική πρέπει να εμπεριέχει προγράμματα ειδικά διαμορφωμένα που θα ωθήσουν στην κατάλληλη διαχείριση των λαδιών, έτσι ώστε να μην χρησιμοποιούνται άσκοπα. Έτσι θα ενισχυθεί η εμπειρογνωμοσύνη των αρμοδίων στελεχών ειδικά σε χώρες σαν την Ελλάδα με περιορισμένη τεχνογνωσία και εμπειρία στον τομέα αυτό. 

It’s time to go green!

*Η Γεωργία Μπεκιάρη είναι Μηχανικός Τεχνολογίας Καυσίμων και Λιπαντικών, B.Eng, M.Sc DIESEL EXPERTS, POLITECH GROUP