Ρωσία-Σαουδική Αραβία: Φίλοι ή εχθροί

Ο θάνατος του Βασιλιά Abdullah bin Abdul az-Saud στις 23 Ιανουαρίου, έδωσε νέα ώθηση στην συζητηση στη ρωσική κοινωνία αναφορικά με τον ρόλο του Ριάντ στην διεθνή σκηνή και με τις μελλοντικές σχέσεις των δύο χωρών.

Τα επίσημα συλληπητήρια του προέδρου Putin στις αρχές της Σαουδικής Αραβίας, απέδειξαν την θερμή του στάση προς την τελευταία μοναρχία και την γενικότερη αναγνώριση του Ριάντ από την Ρωσία ως έναν σημαντικό περιφερειακό παίκτη. Ο πρόεδρος χαρακτήρισε τον θάνατο του Βασιλιά Abdullah ως μια ανεπανόρθωτη απώλεια. Τόνισε ότι ο τελευταίος ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας ήταν γνωστός ως ένας σοφός και συνεπής πολιτικός, ένας ηγέτης που απολάμβανε την αγάπη και των σεβασμό και μια καλή φήμη στη διεθνή σκηνή. Ο Putin αναγνώρισε τα επιτεύγματα του Βασιλιά Abdullah στην κοινωνικό-οικονομική και πολιτική εξέλιξη του Βασιλείου. Ο Ρώσος πρόεδρος επαίνεσε επίσης τις προσπάθειες του μονάρχη στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας και την συμβολή του στην επίλυση της αραβό-ισραηλινής διένεξης. Ο Putin υποστήριξε ότι οι συναντήσεις του με τον βασιλιά Abdullah ήταν σημαντικά βήματα για την ενίσχυση των σχέσεων Ρωσίας-Σαουδικής Αραβίας, τις οποίες χαρακτήρισε ως “παραδοσιακά φιλικές”. Ο Πρωθυπουργός Dmitry Medvedev με τη σειρά του, τέθηκε επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας που επισκέφθηκε τη Σαουδική Αραβία, για να εκφράσει τα επίσημα συλληπητήρια.

Ωστόσο, η ρωσική κοινή γνώμη αναφορικά με την φύση της σαουδικής μοναρχίας και τον ρόλο του Ριάντ στη διεθνή σκηνή, δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. Για παράδειγμα, ενώ αναγνωρίζει τα επιτεύγματα του Βασιλιά Abdullah στην οικονομική και πολιτική εξέλιξη της Σαουδικής Αραβίας, το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Russia 24, υποστήριξε πως υπό την ηγεσία του η χώρα είχε συμμετοχή στην αποσταθεροποίηση της κατάστασης στη Συρία. Εκτός από αυτό, το βασίλειο κατηγορήθηκε επίσης ότι σκοπίμως αποσταθεροποιεί την αγορά πετρελαίου. Ο Konstantin Karabanov, ένας από τους δημοσιογράφους που εργάζοντα στην VGTRK (την ρωσική εταιρεία κρατικής τηλεόρασης και ραδιοφώνου), προχώρησε ακόμη περισσότερο. Σε ένα από τα πρόσφατα άρθρα του, υποστήριξε πως η Σαουδική Αραβία υπό τον βασιλιά Abdullah υποστήριξε τις τρομοκρατικές οργανώσεις στη Μέση Ανατολή και ως εκ τούτου, εμμέσως συνέβαλε στη δημιουργία του Ισλαμικού Κράτους. Ο Karabanov επίσης αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα και τη σημασία των μεταρρυθμίσεων που διεξάγονται από τις αρχές της σαουδικής αραβίας στις τελευταίες δύο δεκαετίες. Επισήμανε το γεγονός ότι σε μεγάλο βαθμό, η Σαουδική Αραβία παραμένει ακόμη μία από τις τελευταίες παραδοσιακές μοναρχίες που η εξουσία του Βασιλιά είναι απεριόριστη, ενώ τα πολιτικά δικαιώματα διασύρονται.

Δυστυχώς, η αρνητική εικόνα του βασιλείου είναι αρκετά δημοφιλής μεταξύ των εμπειρογνωμόνων της Μόσχας και ορισμένων μελών της ρωσικής πολιτικής ελίτ. Αν και αυτή η αρνητική αντίλη η της Σαουδικής Αραβίας ως ένα δικτατορικό κράτος που προωθεί μια αντί-ρωσική εξωτερική πολιτική δεν έχει μεγάλη σχέση με την πραγματικότητα, δημιουργεί επιπλέον έδαφος για την γενικότερη ρωσική δυσπιστία και εχθρότητα προς το Ριάντ στη διάρκεια περιόδων όπου οι σχέσεις του Κρεμλίνου με την Σαουδική Αραβία “παγώνουν”. Η παράδοση της Μόσχας να κατηγορεί εξωτερικές δυνάμεις για τα προβλήματα της Ρωσίας δεν μπορεί επίσης να αγνοηθεί. Στη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, η πτώση των τιμών του πετρελαίου έχει κάνει την ρωσική πολιτική ελίτ να εικάζει ότι η μεταβλητότητα στην αγορά είναι το αποτέλεσμα μιας συνωμοσίας των ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας να δημιουργήσουν εμπόδια για την ρωσική οικονομία, περιορίζοντας τα έσοδα της Μόσχας από τις πετρελαϊκές εξαγωγές.

Η συνύπαρξη θετικών και αρνητικών εικόνων της Σαουδικής Αραβίας στην ρωσική κοινή γνώμη και το γεγονός ότι και οι δύο εικόνες πολλαπλασιάζονται στα υψηλότερα επίπεδα, αποδεικνύει την απουσία μιας συνεκτικής αντίληψης μεταξύ των Ρώσων φορέων χάραξης στρατηγικής για τον ρόλο του Βασιλείου στο σύγχρονο σύστημα των διεθνών σχέσεων. Μέχρι στιγμής, οι υπέρμαχοι της αρνητικής εικόνας για την Σαουδική Αραβία, έχουν αποτύχει να αποσπάσουν την προσοχή των ρωσικών ατχ΄ν από την πρόθεσή τους να αναπτύξουν θετικές επαφές με το Ριάντ. Ασφαλώς, το να χαρακτηρίζονται οι σχέσεις των δύο χωρών “φιλικές¨, είναι υπερβολή. Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά στις προσεγγίσεις των δύο χωρών αναφοτρικά με την έκβαση της Αραβικής Άνοιξης, της κατάστασης στη Συρία, και του ρόλου του Ιράν στην περιοχή. Ωστόσο, οι πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και τα δύο κράτη στην τελευταία δεκαετία, επίσης αποδεικνύουν ότι η Μόσχα και το Ριάντ έχουν αμοιβαίο συμφέρον, όπως η προαγωγή της περιφερειακής πολιτικής σταθερότητας, οι προσπάθειες αντιμετώπισης της τρομοκρατίας και η διμερής συνεργασία στους τομείς της ενέργειας του διαστήματος.

Εκτός από αυτό, τα τελευταία δύο χρόνια, συγκεκριμένες εντάσεις μεταξύ των σχέσεων των δύο χωρών ανάγκασαν το Ριάντ να κοιτάξει για πιθανούς εταίρους εκτός της περιοχής. Ως αποτέλεσμα, οι Σαουδάραβες έχουν στρέψει την προσοχή τους στην Μόσχα, και παρά τις υπάρχουσες αντιφάσεις, οι αρχές του βασιλείου ήταν σε θέση να διατηρήσουν τον διάλογο με την Ρωσία. Οι επισκέψεις του Σαουδάραβα πρίγκιπα Bandar Bin Sultan στην Μόσχα στις 31 Ιουλίου και 3 Δεκεμβρίου του 2013, είναι τα πιο προφανή παραδείγματα αυτού του διαλόγου. Επιπλέον, το Νοέμβριο του 2013, οι Σαουδάραβες προσφέρθηκαν να βοηθήσουν τις αιγυπτιακές αρχές να αγοράσουν ρωσικά όπλα, προκειμένου να αντισταθμίσουν την μείωση των εξαγωγών αμερικανικών όπλων στο Κάιρο. Η Ρωσία και η Σαουδική Αραβία επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να αναπτύξουν διμερίς σχέσεις στη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψης του Σαουδάραβα υπουργού Εξωτερικών Υποθέσεων, Saud bin FAisal bin Abdulaziz Al Saud στην Μόσχα, στις 21 Νοεμβρίου 2014.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Ρώσοι εμπειρογνώμονες και πολιτικές, δεν έχουν ακόμη απαντήσει το βασικό ερώτημα: εάν η Μόσχα και το Ριάντ θέλουν να είναι φίλοι ή εάν οι υπάρχουσες αντιφάσεις θα τους φέρουν σε πολιτική αντιπαράθεση. Αυτή τη στιγμή, οι δύο χώρες δεν είναι ούτε φίλοι ούτε εχθροί. Ενώ φαίνεται πως η Μόσχα και το Ριάντ είναι πρόθυμες να διατηρήσουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο ανταλλαγής, ακόμη και εγκαρδιότητας, οι αδιάλλακτες διαφορές για τη Συρία θα παραμείνουν εμπόδιο σε μια σημαντική συνεργασία. Το καθεστώς των διμερών σχέσεων και το μέλλον τους παραμένει ασαφές. Αυτό με τη σειρά του, είναι σαφώς αποτυπωμένο στην πολυφωνία των απόψεων που επικρατούν στη ρωσική κοινωνία για την Σαουδική Αραβία.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegie.ru/eurasiaoutlook/?fa=58920

* του Nikolay Kozhanov

(capital.gr)