Πρωτοποριακή εκδήλωση για το Συμπεριφορικό Δίκαιο & Οικονομικά στο πεδίο της ενέργειας

Μια πρωτοποριακή επιστημονική εκδήλωση έλαβε χώρα, την Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου, στην αίθουσα Ευρώπη της Νομικής Βιβλιοθήκης με θέμα «Συμπεριφορικό Δίκαιο & Οικονομικά (Behavioral Law & Economics) - Εφαρμογές στο πεδίο της Ενέργειας».

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Μεταπτυχιακού Προγραμματος στην Ενέργεια του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του ‎Max Plank Institute Luxembourg με ομιλητές, τους Δρ. Γεώργιο Δημητρόπουλο από το Max Plank Institute και του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του London School of Economics Χρήστου Χατζηεμμανουήλ, τους οποίους παρουσίασε ο Διευθυντής του Προγράμματος Νικόλαος Φαραντούρης.

Οι διακεκριμένοι νομικοί ανέλυσαν τις βασικές θεωρίες και μεθοδολογία του συμπεριφορικού δικαίου και οικονομικών σε ένα πολυπληθες ακροατήριο νομικών, οικονομολογων, στελεχών της δημόσιας διοίκησης και των επιχειρήσεων. Όπως αναλυθηκε, η οικονομική προσεγγιση του δικαίου αποτελεί σήμερα επικρατούσα τάση στις νομικές αναλύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, με αυξανόμενη επιρροή και στην Ευρώπη. Είναι όμως αυτό το διεπιστημονικό άνοιγμα του δικαίου στα οικονομικά αρκετό; Υπάρχει συγκεκριμένος λόγος για το μονομερές άνοιγμα του δικαίου σε μία επιστήμη; Το Συμπεριφορικό Δίκαιο και Οικονομικά (Behavioral Law & Economics) έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την πρωτοκαθεδρία των οικονομικών στο Δίκαιο. Το Συμπεριφορικό Δίκαιο και Οικονομικά  βασίζεται στην επιστήμη των συμπεριφορικών οικονομικών (behavioral economics), τα οποία αμφισβητούν το μοντέλο της ορθολογικής επιλογής (rational choice theory) στα οικονομικά. Η επιστήμη των συμπεριφορικών οικονομικών αντιλήφθηκε την ανάγκη για την μελέτη της ψυχολογίας για την κατανόηση της συμπεριφοράς του ανθρώπου εντός και εκτός πλαισίου αγοράς και έχει αρχίσει να έχει ιδιαίτερα μεγάλη επιρροή και στο δίκαιο. Το Συμπεριφορικό Δίκαιο & Οικονομικά είναι μία προσπάθεια χρήσης των εργαλείων των συμπεριφορικών οικονομικών και της γνωστικής ψυχολογίας στο δίκαιο. Έτσι, η μελέτη του δικαίου παύει να περιορίζεται στον κανόνα δικαίου και αναζητά την κατανόηση της συμπεριφοράς του ατόμου (πολίτη/καταναλωτή) στην αλληλεπίδρασή του με τον κανόνα δικαίου. Για την κατανόηση της συμπεριφοράς, καθίσταται απαραίτητη η μελέτη του πώς οι άνθρωποι πράγματι σκέφτονται. Η τετράδα Δίκαιο-Οικονομία-Ψυχολογία-Συμπεριφορά είναι επομένως άρρηκτα συνδεδεμένη. Μία από τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο του ρυθμιστικού δικαίου είναι οι «Μονάδες Ώθησης» (Nudge Units) που εξαπλώνονται σε διάφορες έννομες τάξεις ανά τον κόσμο. Η εξάπλωση των μονάδων αυτών βασίζεται στην διάδοση «συμπεριφορικών δημόσιων πολιτικών» (behavioral public policies) σε όλο τον κόσμο. Συμπεριφορική δημόσια πολιτική είναι μία δημόσια πολιτική η οποία εδράζεται στην ενημέρωση του δικαίου από την (κυρίως γνωστική, αλλά και κοινωνική) ψυχολογία. Το νέο «συμπεριφορικό δημόσιο δίκαιο» χρησιμοποιεί ως κύριο μέσο παρέμβασης στην κοινωνία τις «ωθήσεις» (nudges) αντί για τα παραδοσιακά ιεραρχικά μέτρα παρέμβασης, ή τα ακόμη νεότερου τύπου κίνητρα στην αγορά. 

Η επιστημονική εκδήλωση έκλεισε με συζήτηση και ανταλλαγή σκέψεων και προτάσεων γύρω από την δυνατότητα χρήσης των εργαλείων που προσφέρουν οι ανωτέρω μέθοδοι για την βέλτιστη λειτουργία και αποτελεσματικοτητα των νομοθετικων και ρυθμιστικών αρχών σε κρισιμους τομείς όπως η ελευθερωση των αγορών ενέργειας, η προστασία του περιβάλλοντος, η πράσινη ανάπτυξη και η αειφορια.