Πώς οι υψηλές θερμοκρασίες θα διαμορφώσουν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη ΝΑ Ευρώπη το γ’ τρίμηνο

Οι ακραίες θερμοκρασίες αναμένεται να αποτελέσουν τον βασικό παράγοντα που θα διαμορφώσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους.

Τα ακραία φαινόμενα αναδεικνύονται στον κυρίαρχο παράγοντα που επηρεάζει τις περιφερειακές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αποκαλύπτοντας την ευαλωτότητα των ηλεκτρικών συστημάτων που εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα πυρηνικά εργοστάσια που χρησιμοποιούν νερό για ψύξη, την υδροηλεκτρική παραγωγή και τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας.

Απότομες μεταβολές

Οι απότομες αυξήσεις των τιμών που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια του καύσωνα στα τέλη του περασμένου μήνα αποτέλεσαν μια σαφή υπενθύμιση του πόσο γρήγορα μπορούν να επιδεινωθούν οι συνθήκες στην πλευρά της προσφοράς. Οι υψηλές θερμοκρασίες ανάγκασαν τον πυρηνικό σταθμό Paks της Ουγγαρίας, ισχύος 2 GW, να μειώσει την παραγωγή του, καθώς ο ποταμός Δούναβης είχε θερμανθεί υπερβολικά για να εξασφαλίσει την απαραίτητη ψύξη. Η απώλεια αυτής της παραγωγής οδήγησε τις τιμές της αγοράς επόμενης ημέρας στην Ουγγαρία και τη Σερβία στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 18 μηνών, αναδεικνύοντας πόσο ευαίσθητες είναι πλέον οι περιφερειακές αγορές στις διαταραχές που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.

Παρότι οι συνθήκες έχουν βελτιωθεί τις τελευταίες ημέρες, λίγοι είναι αυτοί που εμφανίζονται αισιόδοξοι. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες επέτρεψαν στο Paks να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία, ενώ η πυρηνική μονάδα Cernavoda της Ρουμανίας, ισχύος 650 MW, επιστρέφει επίσης από προγραμματισμένη συντήρηση, προσθέτοντας πολύτιμη παραγωγική ισχύ στο περιφερειακό σύστημα. Ωστόσο, traders και αναλυτές προειδοποιούν στο Montel ότι ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα αυτή τη βελτίωση.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες στην αγορά δεν διακρίνουν ουσιαστικούς λόγους που θα οδηγούσαν σε αποκλιμάκωση των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά το τρίτο τρίμηνο. Αντίθετα, ο συνδυασμός επαναλαμβανόμενων καυσώνων, αυξημένης ζήτησης για ψύξη και περιορισμών στην παραγωγή εκτιμάται ότι θα διατηρήσει τις αγορές σε κατάσταση στενότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Προβλέψεις

Ένας trader ηλεκτρικής ενέργειας στα Βαλκάνια δήλωσε ότι σήμερα δεν υπάρχουν θεμελιώδεις παράγοντες που να προοιωνίζονται αισθητά χαμηλότερες τιμές τους επόμενους μήνες. Οι προβλέψεις για νέο κύμα καύσωνα την ερχόμενη εβδομάδα ήδη ενισχύουν τις προσδοκίες για υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Δεδομένου ότι οι γερμανικές χονδρεμπορικές τιμές συχνά επηρεάζουν τις γειτονικές αγορές, οποιαδήποτε άνοδός τους αναμένεται να μεταφερθεί και στην Ουγγαρία, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Τα spreads

Παράλληλα, τα περιθώρια τιμών μεταξύ της Γερμανίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης εκτιμάται ότι θα παραμείνουν υψηλά. Σύμφωνα με τον Marko Curcic, proprietary power trader της τσεχικής εταιρείας Entauri, το συμβόλαιο ηλεκτρικής ενέργειας του επόμενου μήνα στην Ουγγαρία διαπραγματεύεται σήμερα με premium περίπου 21 ευρώ ανά μεγαβατώρα έναντι του αντίστοιχου γερμανικού. Η αγορά μάλιστα προεξοφλεί ότι αυτή η διαφορά θα μπορούσε να διευρυνθεί έως και στα 30 ευρώ/MWh, εάν ένας νέος καύσωνας συμπέσει με ισχυρή αιολική παραγωγή στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη.

Τέτοια καιρικά μοτίβα δημιουργούν ανισορροπίες στην ευρωπαϊκή αγορά. Ενώ η υψηλή αιολική παραγωγή πιέζει τις τιμές στις δυτικές αγορές, η Νοτιοανατολική Ευρώπη συχνά αντιμετωπίζει χαμηλές ταχύτητες ανέμου και εκρηκτική αύξηση της ζήτησης λόγω της χρήσης κλιματιστικών, με αποτέλεσμα να διευρύνονται οι περιφερειακές διαφορές στις τιμές.

Οι προκλήσεις

Το μέγεθος των μελλοντικών αυξήσεων θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διαθεσιμότητα παραγωγής κατά τις απογευματινές ώρες αιχμής, όταν η ηλιακή παραγωγή μειώνεται, αλλά η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει υψηλή.

Ο Georgios Merachtsakis, αναλυτής ενέργειας στη Montel EnAppSys, εκτιμά ότι οι τιμές θα εξαρτηθούν από το πόσο βαθιά θα χρειαστεί να κινηθούν οι διαχειριστές του συστήματος στην καμπύλη προσφοράς για να καλύψουν τη ζήτηση. Εξίσου σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσουν η ισορροπία μεταξύ πλεονασμάτων και ελλειμμάτων στις γειτονικές χώρες, καθώς και η διαθεσιμότητα των διασυνδέσεων για την εισαγωγή φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας όταν αυτό είναι απαραίτητο.

Ο ρόλος του φυσικού αερίου

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να διαδραματίσει και η αγορά φυσικού αερίου.

Οι υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν συνήθως την υδροηλεκτρική παραγωγή, καθώς περιορίζονται τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες και οι ροές των ποταμών, ενώ η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας επιβάλλει μεγαλύτερη χρήση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο. Αυτός ο συνδυασμός αυξάνει όχι μόνο την κατανάλωση φυσικού αερίου, αλλά επιβραδύνει και τον ρυθμό πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών ενόψει του χειμώνα.

Σύμφωνα με Βούλγαρο trader, η αυξημένη ζήτηση για ηλεκτροπαραγωγή είναι πιθανό να εκτρέψει ποσότητες φυσικού αερίου από την αποθήκευση προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στηρίζοντας έτσι τις τιμές του φυσικού αερίου κατά το τρίτο και τέταρτο τρίμηνο, αλλά και κατά τον επόμενο χειμώνα. Παράλληλα, οι παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να επιδεινώσουν περαιτέρω τις συνθήκες για την υδροηλεκτρική παραγωγή, καθιστώντας αναγκαία τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τις θερμικές μονάδες.

Γεωπολιτική αβεβαιότητα

Πρόσθετη στήριξη στις αγορές φυσικού αερίου προσφέρει και η γεωπολιτική αβεβαιότητα. Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς TTF διαμορφώνεται σήμερα γύρω στα 44 ευρώ/MWh, αισθητά υψηλότερα από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την αναζωπύρωση των εντάσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν νωρίτερα φέτος.

Ο Mykhailo Svyshcho, αναλυτής φυσικού αερίου της ExPro Consulting με έδρα το Κίεβο, εκτιμά ότι το TTF θα κινηθεί μεταξύ 35 και 42 ευρώ/MWh τους επόμενους μήνες, επισημαίνοντας ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να στηρίζει την αγορά.

Ο Georgios Merachtsakis θεωρεί ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να γεμίζει τις αποθήκες της ενώ ταυτόχρονα καλύπτει την αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλούν οι διαδοχικοί καύσωνες. Οι δύο αυτοί παράγοντες αναμένεται να διαμορφώσουν ένα ισχυρό κατώτατο όριο για τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.

Συγκρατημενη αισιοδοξία

Παρά τη γενικά ανοδική εικόνα, ορισμένοι traders εκτιμούν ότι υπάρχουν λόγοι συγκρατημένης αισιοδοξίας.

Η αυξημένη διαθεσιμότητα των πυρηνικών μονάδων, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα μπορούσε να περιορίσει τη μεταβλητότητα των τιμών, εφόσον οι καιρικές συνθήκες παραμείνουν διαχειρίσιμες. Trader από τη Ρουμανία ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας αναμένεται να διαχειριστούν προσεκτικά τους υδροηλεκτρικούς ταμιευτήρες κατά τις περιόδους ακραίας ζέστης, απελευθερώνοντας στρατηγικά νερό ώστε να αποτρέψουν ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Η Ρουμανία ενδέχεται επίσης να ενισχυθεί σημαντικά αργότερα μέσα στο έτος με την αναμενόμενη έναρξη λειτουργίας της μονάδας συνδυασμένου κύκλου φυσικού αερίου Mintia, ισχύος 1,7 GW. Εφόσον η μονάδα τεθεί σε εμπορική λειτουργία τον Σεπτέμβριο, όπως προγραμματίζεται, θα ενισχύσει σημαντικά την περιφερειακή επάρκεια ισχύος και θα συμβάλει στη μείωση των διαφορών τιμών με την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία.

Οι μπαταρίες

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες αναδεικνύονται επίσης σε σημαντικό παράγοντα βελτίωσης της ευελιξίας του συστήματος. Η Βουλγαρία επεκτείνει με ταχείς ρυθμούς τον στόλο των συστημάτων αποθήκευσης, επιτρέποντας την αποθήκευση της πλεονάζουσας ηλιακής παραγωγής κατά τη διάρκεια της ημέρας και την αξιοποίησή της κατά τις απογευματινές ώρες αιχμής. Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ηλιακής παραγωγής στη Ρουμανία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτή την τάση, μειώνοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Ελλάδα

Όπως επισημαίνει το Montel και η Ελλάδα φαίνεται να εισέρχεται στο καλοκαίρι από σχετικά ισχυρή θέση. Οι traders επισημαίνουν τα υψηλά αποθέματα νερού στους υδροηλεκτρικούς ταμιευτήρες, καθώς και περίπου 700 MW νέας αποθηκευτικής ισχύος με μπαταρίες που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία τις επόμενες εβδομάδες.

Σύμφωνα με τον αναλυτή ενέργειας Κωνσταντίνο Παππά, οι ελληνικοί υδροηλεκτρικοί ταμιευτήρες διαθέτουν σήμερα περίπου 2,7 TWh αποθηκευμένης ενέργειας, επίπεδο ιδιαίτερα υψηλό για την εποχή. Εφόσον χρειαστεί, τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια μπορούν να διοχετεύουν στο σύστημα περίπου 6,9 GWh ηλεκτρικής ενέργειας ημερησίως, προσφέροντας πολύτιμη ευελιξία στις ώρες υψηλής ζήτησης.

Ωστόσο, δεν βρίσκονται όλες οι χώρες της περιοχής στην ίδια ευνοϊκή θέση.

Ανησυχίες

Οι υδρολογικές συνθήκες εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία ιδιαίτερα στη Σερβία, όπου η πτώση της στάθμης του Δούναβη ενδέχεται να απειλήσει και πάλι την ηλεκτροπαραγωγή. Traders προειδοποιούν ότι οι παροχές του ποταμού αναμένεται να μειωθούν περαιτέρω μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Εάν η παροχή υποχωρήσει κάτω από περίπου 1.800 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, η λειτουργία της λιγνιτικής μονάδας Kostolac B, ισχύος 700 MW, ενδέχεται να τεθεί υπό πίεση λόγω περιορισμών στην παροχή νερού ψύξης.

Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει ο τομέας ηλεκτρικής ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων, ενώ πολλές από τις μονάδες παραγωγής της περιοχής —πυρηνικές, λιγνιτικές και υδροηλεκτρικές— εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την επάρκεια υδάτινων πόρων. Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη ζήτηση για κλιματισμό επιβαρύνει ακόμη περισσότερο ηλεκτρικά συστήματα που ήδη λειτουργούν υπό πίεση.

Οι επόμενοι μήνες θα αποτελέσουν, επομένως, δοκιμασία όχι μόνο για την ανθεκτικότητα των επιμέρους μονάδων παραγωγής, αλλά και για την ευελιξία των διασυνδεδεμένων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής.