Παρελθόν τα πλαφόν στη χονδρική: Ενίσχυση του ανταγωνισμού και ευελιξία στα «πράσινα» PPAs – Προ των πυλών και το τέλος της εισφοράς στο αέριο

Ένα σημαντικό βήμα για επιστροφή στην κανονικότητα και των χονδρεμπορικών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας σηματοδότησε η «είσοδος» του νέου έτους, καθώς από την 1η Ιανουαρίου αποτελούν παρελθόν τα πλαφόν στις αποζημιώσεις των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. 

Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο είχε τεθεί σε εφαρμογή από τις 7 Ιουλίου 2022, για την ανάκτηση των υπερεσόδων των μονάδων, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν όλο αυτό το χρονικό διάστημα για τη χρηματοδότηση των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος, μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης. Με την απόσυρσή του (που συνδυάστηκε με το τέλος των οριζόντιων ενισχύσεων), πλέον αποκαθίσταται o τρόπος αποζημίωσης που προβλέπεται στο Target Model, με τα έσοδά τους πλέον να καθορίζονται από την προσφορά της ακριβότερης μονάδας που εντάχθηκε στο σύστημα (μοντέλο marginal price). 

Αντίθετα, από τις αρχές του Ιουλίου του 2022 και έως το τέλος του προηγούμενου μήνα, για κάθε τεχνολογία ηλεκτροπαραγωγής ίσχυε ένα ανώτατο όριο αποζημίωσης, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται το λειτουργικό της κόστος. Έτσι, για τις ΑΠΕ το πλαφόν αυτό είχε καθοριστεί σταθερά στα 85 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, ενώ στα υδροηλεκτρικά στα 112 ευρώ ανά MWh. 

Για τις θερμοηλεκτρικές μονάδες, το «ταβάνι» αποζημιώσεων προσδιοριζόταν σε μηνιαία βάση, καθώς σημαντικές παράμετροι του κόστους τους (δικαιώματα ρύπων, τιμές αερίου) παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση.

Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, η κατάργηση των πλαφόν αίρει τους περιορισμούς στη στρατηγική υποβολής προσφορών από τους παραγωγούς, οι οποίοι είναι πλέον απόλυτα ελεύθεροι να διαμορφώνουν τον τρόπο που μπιντάρουν στην DAM και την Ενδοημερήσια. Όπως συμπληρώνουν οι ίδιοι αναλυτές, η εξέλιξη αυτή θα επιφέρει αύξηση του ανταγωνισμού, ενισχύοντας τις πτωτικές τάσεις στο εγχώριο χονδρεμπορικό ηλεκτρικής ενέργειας. 

«Συγχρονισμός» με τη 2ετή αναστολή της λειτουργικής ενίσχυσης

Παράλληλα, η άρση του μηχανισμού ανάκτησης των υπερεσόδων θα καταστήσει εξαιρετικά πιο εύκολη τη σύναψη συμφωνιών αγοραπωλησίας «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς θα επιτρέψει την υλοποίηση και εικονικών «πράσινων» PPAs ανάμεσα σε παραγωγούς ΑΠΕ και off-taker. Υπενθυμίζεται ότι, όσο ίσχυαν τα πλαφόν, ήταν δυνατή η πραγματοποίηση μόνο «πράσινων» PPAs με φυσική παράδοση – τα οποία έγιναν εφικτά έπειτα από σχετική νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ. 

Όπως τονίζουν στελέχη του κλάδου ΑΠΕ, στη δεδομένη συγκυρία υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον off-taker για τη σύναψη «πράσινων» PPAs (ολιγοετούς ωστόσο διάρκειας) με υπό ανάπτυξη ώριμα έργα ΑΠΕ. Επομένως, η άρση των περιορισμών θα διευκολύνει να ευοδωθούν κάποιες από αυτές τις διαπραγματεύσεις. 

Μάλιστα, σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, η άρση των πλαφόν έρχεται σε μία συγκυρία όπου πρακτικά συγχρονίζεται με την «ενεργοποίηση» της δυνατότητας για 2ετή αναστολή των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης για νέα έργα ΑΠΕ. Όπως έχει γράψει το energypress, το μέτρο πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Φεβρουαρίου, με την πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων να ανοίγει από τον ΔΑΠΕΕΠ νωρίτερα μέσα στον μήνα που διανύουμε. 

Όπως συμπληρώνουν, αρκετοί κάτοχοι έργων αυτής της κατηγορίας βρίσκονται ήδη σε επαφές με μεγάλους καταναλωτές, ώστε να συνάψουν «πράσινα» PPAs για το διάστημα του 2ετούς παγώματος των συμβάσεων λειτουργικών συμβάσεων. Συμφωνίες για τις οποίες, όπως συμπληρώνουν, θα αποτελούσε σημαντική τροχοπέδη η ύπαρξη του μηχανισμού ανάκτησης των υπερεσόδων των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. 

Την ίδια στιγμή, η απόσυρση του μέτρου σημαίνει πως αίρεται και ο «κόφτης» των 85 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, για τα έσοδα από τις spot αγορές των μονάδων ΑΠΕ με λειτουργική ενίσχυση. Επομένως, για όσο χρονικό διάστημα η τιμή της αγοράς Επομένης Ημέρας κινείται πάνω από το συγκεκριμένο ύψος, θα βελτιωθεί και το ισοζύγιο εισροών-εκροών του ΕΛΑΠΕ, προσφέροντας οικονομική «ανάσα» στον Ειδικό Λογαριασμό. 

Νομοθετική παρέμβαση για την εισφορά στο αέριο 

Για να επανέλθει η αγορά σε πλήρη κανονικότητα, το επόμενο (και τελευταίο) βήμα θα είναι η απόσυρση και της ειδικής εισφοράς στο αέριο για ηλεκτροπαραγωγή. Όπως έχει γράψει το energypress, το ΥΠΕΝ έχει λάβει την απόφαση και η παρέμβαση αυτή να αποσυρθεί από τις αρχές του 2024. Για να συμβεί, ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξει νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου (πιθανότατα με κάποια τροπολογία), ώστε να αρθεί η ισχύς της υφιστάμενης ρύθμισης που κρατά την εισφορά «ενεργοποιημένη». 

Με την απόσυρση της παρέμβασης, η ελληνική αγορά θα πάψει να είναι τεχνητά ακριβή, με την αύξηση του κόστους λειτουργίας των μονάδων αερίου. Έτσι, θα δοθεί τέλος στην ενίσχυση των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, την υπονόμευση της ανταγωνιστικότητας των μονάδων αερίου, αλλά και τα αυξημένα τιμολόγια ηλεκτρισμού. 

Επιπλέον, η έκτακτη εισφορά λειτουργεί εις βάρος και της παραγωγής των ΑΠΕ, αφού οι αθρόες εισαγωγές καλύπτουν μέρος της ζήτησης που αλλιώς θα ικανοποιείτο τις συγκεκριμένες ώρες από «πράσινες» Μεγαβατώρες. Κατά συνέπεια, διευρύνονται οι περιπτώσεις που ο Διαχειριστής αναγκάζεται να προβαίνει σε περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.