Ν. Τζανετάκου: Ψάχνουμε για φυσικό αέριο

Προς αναζήτηση στρατηγικής βρίσκεται η κυβέρνηση υπό το βάρος της απειλής της Μόσχας για διακοπή της ροής του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη τον προσεχή χειμώνα και εν μέσω μιας πολιτικής και οικονομικής κρίσης στην Ευρώπη, με αφορμή την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, η οποία ανατρέπει τις μέχρι σήμερα ισχύουσες γεωπολιτικές ισορροπίες.

Αναφερόμενος στον επικείμενο κίνδυνο η Ελλάδα να στερηθεί κατά τους χειμερινούς μήνες τις απαραίτητες ποσότητες φυσικού αερίου για τη λειτουργία της εγχώριας αγοράς, ο υφυπουργός Εξωτερικών, Δημήτρης Κούρκουλας, σημείωσε πως «τα πράγματα εξελίσσονται αρνητικά. Αυτό δεν θέλω, δεν πρέπει, κανείς δεν μπορεί να το κρύψει».

Την ίδια στιγμή το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής έχει κληθεί έως τα τέλη Αυγούστου να αποστείλει στις Βρυξέλλες ειδική έκθεση στην οποία θα αποτιμώνται οι επιπτώσεις για τη χώρα μας και θα καταγράφονται οι εναλλακτικές λύσεις και τα προληπτικά μέτρα που θα χρειαστεί να ληφθούν στην περίπτωση διαταραχής του εφοδιασμού φυσικού αερίου από τη Ρωσία, ιδίως μέσω της Ουκρανίας, τον προσεχή χειμώνα.

«Ευάλωτη» η Ευρωπαϊκή Ενωση

Η Ευρωπαϊκή Ενωση, ιδιαίτερα οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και τα Βαλκάνια, χαρακτηρίζεται «ευάλωτη» έναντι της ενεργειακής πολιτικής που ακολουθεί η Μόσχα και τούτο διότι η Ρωσία εξακολουθεί επί του παρόντος να αποτελεί το βασικό προμηθευτή σε φυσικό αέριο της Ε.Ε.

Την παράμετρο αυτή η Μόσχα βεβαίως τη λαμβάνει υπόψη, ειδικά όταν όλος ο ενεργειακός σχεδιασμός της Ε.Ε. -η υλοποίηση του αγωγού Trans Adriatic Pipeline, για παράδειγμα, για τη μεταφορά στην Ευρώπη ποσοτήτων φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν μέσω της Ελλάδας- αναμένεται να επιφέρει αποτελέσματα για τη σταδιακή απεξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας από τη Ρωσία έπειτα από τουλάχιστον μία πενταετία.

Η επιβολή, εν τω μεταξύ, κυρώσεων από την πλευρά της Μόσχας επί των ελληνικών προϊόντων επιδεινώνει το ήδη βεβαρημένο πολιτικό και οικονομικό κλίμα στο εσωτερικό της χώρας μας. Ερωτηθείς στο σημείο αυτό ο κ. Κούρκουλας τόνισε ότι «από την αρχή δηλώσαμε ότι η ελληνική πολιτεία θα είναι αρωγός στους Ελληνες παραγωγούς που δεν ευθύνονται για όλη αυτή την κατάσταση, δεν μπορούσαμε να έχουμε προβλέψει ότι θα φτάσουμε σ' αυτό το σημείο».

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ωστόσο, δεν επιτρέπεται κανείς να δηλώσει «αιφνιδιασμένος» καθότι στην επιβολή κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας, από την πλευρά της Ε.Ε. και των ΗΠΑ, η Μόσχα δεν υπήρχε περίπτωση να μην απαντήσει. Βεβαίως, ειδικοί αναλυτές επισημαίνουν πως είναι προς το συμφέρον όλων, και της ρωσικής οικονομίας, αλλά και των χωρών-μελών της Ε.Ε., η αποκλιμάκωση της τεταμένης αυτής κατάστασης, στην πράξη όμως οι κινήσεις διαψεύδουν την προσδοκία αυτή.

* Σε ένταση ο πόλεμος των αγωγών

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο λεγόμενος «πόλεμος των αγωγών» και οι πιέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά τις αμφιταλαντεύσεις του αρμόδιου επιτρόπου για την Ενέργεια, Γκίντερ Ετινγκερ, εις βάρος της Gazprom με αφορμή ιδίως τον αγωγό South Stream, ο οποίος, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα μεταφέρει υπό τη Μαύρη Θάλασσα στην καρδιά της Ευρώπης, την Αυστρία, ρωσικό φυσικό αέριο, παρακάμπτοντας την Ουκρανία.

Η έκβαση της υπόθεσης αναφορικά με την υλοποίηση του εν λόγω έργου εκτιμάται πως θα επηρεάσει και τη χώρα μας, καθώς η αζέρικη Socar, στην οποία επιχειρείται να μεταβιβασθεί μερίδιο του ΔΕΣΦΑ, του εθνικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου, παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά με την Gazprom, δηλαδή πρόκειται για μία εταιρεία από χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία επιδιώκει να ελέγξει και την τροφοδοσία της αγοράς με φυσικό αέριο και το δίκτυο μεταφοράς χώρας-μέλους της Ε.Ε.

Ωστόσο, προς το παρόν, η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την πώληση του ΔΕΣΦΑ στη Socar, την οποία περίμενε η Αθήνα, χαρακτηρίζεται εκ πρώτης όψεως «θετική», γεγονός που έχει προκαλέσει την έντονη δυσαρέσκεια της Μόσχας, η οποία έχει διαμηνύσει πως δεν αποδέχεται την επιλεκτική πολιτική που ακολουθούν οι Βρυξέλλες.

** Ευκαιρία για τις τουρκικές εξαγωγές

Η Βραζιλία, η Ινδία, το Μαρόκο και η Τουρκία παρουσιάζονται ως οι «κερδισμένες» από την επιβολή του ρωσικού εμπάργκο επί των ευρωπαϊκών προϊόντων χώρες, τη στιγμή που οι Βρυξέλλες φαίνεται πως επιχειρούν με κάθε τρόπο να τις «αποθαρρύνουν», αποτρέποντάς τες από το να καλύψουν τις ανάγκες της ρωσικής αγοράς σε τρόφιμα και οπωροκηπευτικά.

Ειδικότερα η Αγκυρα κάνει λόγο περί σημαντικής και μακροπρόθεσμης ευκαιρίας για τις τουρκικές εξαγωγές, ενώ ο επικεφαλής του Επιμελητηρίου των Εξαγωγικών Επιχειρήσεων της Τουρκίας, Μεχμέτ Μπουγιούκεκσι, δήλωσε πως αναμένει μεγάλη αύξηση στις εξαγωγές πουλερικών και θαλασσινών προς τη ρωσική αγορά και πως οι τουρκικές εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να καλύψουν μέρος της ρωσικής ζήτησης σε φρούτα και λαχανικά.

Χάρη σε αυτή τη δυσμενή εξέλιξη για τις χώρες της Ε.Ε., η Τουρκία, η οποία καταλάμβανε την πέμπτη θέση μεταξύ των χωρών που προμηθεύουν με τρόφιμα τη Ρωσία, με έναν όγκο εξαγωγών της τάξης των 1,68 δισ. δολαρίων το 2013, επιδιώκει να συμπεριληφθεί προσεχώς στην πρώτη τριάδα.

Ο Τούρκος υπουργός Οικονομίας, Νιχάτ Ζεϊμπεκτσί, δήλωσε στο μεταξύ πως οι περιορισμοί που επέβαλε η Μόσχα προσφέρουν μια ευκαιρία στη χώρα του να αυξήσει συνολικά τις εξαγωγές της προς τη Ρωσία, δεν παρέλειψε ωστόσο να επισημάνει ότι η «ευκαιρία» αυτή πρέπει να μεταφραστεί σε μια «ισχυρή, μακροπρόθεσμη, εταιρική» σχέση, καθότι, όπως εκτίμησε, τα προβλήματα που παρατηρούνται στις σχέσεις της Ρωσίας με την Ε.Ε. δεν πρόκειται να έχουν μεγάλη διάρκεια.

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τους «Financial Times», κλιμάκια της Ε.Ε. αναμένεται να μεταβούν μέσα στις επόμενες ημέρες στη Βραζιλία και στη Χιλή προκειμένου να αποδείξουν στις κυβερνήσεις των δύο αυτών χωρών πως δεν είναι προς το συμφέρον τους να συνδράμουν τη Ρωσία και πως δεν είναι πρέπον να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία αυτή προς το συμφέρον τους.

(Ελευθεροτυπία, 14/8/2014)