Μικρό καλάθι για τα μέτρα μείωσης των ενεργειακών τιμών στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής - Στον οικογενειακό προϋπολογισμό περνά ήδη το ανατιμητικό κύμα - Πρώτες επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα

Στη σκιά της νέας εκτόξευσης του πετρελαίου που άνοιξε στις αγορές της Ασίας πάνω από τα 110 δολάρια και στον απόηχο του πλήγματος που υπέστη στο Κατάρ η μεγαλύτερη μονάδα LNG διεθνώς, οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται σήμερα στις Βρυξέλλες να συμφωνήσουν σε μια συντονισμένη απάντηση και σε άμεσα μέτρα μείωσης των ενεργειακών τιμών για τους πιο ευάλωτους.

Άσκηση δύσκολη, που συνεπάγεται ένα σκληρό «debate» στη Σύνοδο Κορυφής, όπως προβλέπει Ευρωπαίος αξιωματούχος που μιλά στο Montel, καθώς τα συστατικά κόστους των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι χρεώσεις δικτύων και οι φόροι, ποικίλουν από χώρα σε χώρα.

Το περίγραμμα της συζήτησης δίνει η προ ημερών επιστολή της Πρόεδρου της Κομισιόν προς τους ηγέτες, η οποία ναι μεν χαράσσει κάποιες κατευθυντήριες γραμμές που μπορούν να ακολουθήσουν οι ηγέτες, χωρίς να είναι βέβαιο ότι αυτές οδηγούν στη λήψη μέτρων πανευρωπαϊκής εμβέλειας και αμέσου δράσεως.

Τόσο η πρόταση για μείωση των φόρων στα καύσιμα, όσο και εκείνη για «ψαλίδι» στις χρεώσεις δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, που περιλαμβάνονται στην εργαλειοθήκη της Κομισιόν, παραπέμπουν για τη λήψη απόφασης στις εθνικές κυβερνήσεις και άρα στις αντοχές που έχει η κάθε μία, που σημαίνει ότι άλλο δημοσιονομικό «λίπος» έχει η Γερμανία, και άλλο η Ελλάδα.

Κάτι που φέρνει τη συζήτηση στα όσα είπε χθες ο υπ. Εθνικής Οικονομίας Κ. Πιερρακάκης στο Mega, ότι το θέμα μείωσης του ΕΦΚ στα καύσιμα, που άνοιξε προχθές ο Πρωθυπουργός, «μπορεί να προκύψει μόνο στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής και συντονισμένης προσπάθειας, δίχως αυτές δεν μπορεί να υλοποιηθεί».

Το μικρό καλάθι που κρατούν οι γνωρίζοντες για μια κοινή απάντηση στο πρόβλημα συνδέεται τόσο με τη διαφορετική προσέγγιση κάθε χώρας ως προς τις παρεμβάσεις στα συστατικά κόστους των ενεργειακών λογαριασμών, όσο κυρίως γιατί η Ευρώπη θεωρεί ότι το 2026 δεν είναι 2022, καθώς η τροφοδοσία με φυσικό αέριο συνεχίζεται κανονικά. Και επομένως η ΕΕ δεν πρέπει να εξαντλήσει από τώρα όλο της το οπλοστάσιο όταν γίνεται όλο και πιο πιθανό το σενάριο παράτασης του πόλεμου για άγνωστο διάστημα.

Συνοψίζοντας την εικόνα, με βάση πάντα όσα έχουν μέχρι σήμερα δει το φως της δημοσιότητας, τα ευρωπαϊκά μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων: 

• Τη μείωση των φόρων και των τελών, των χρεώσεων δικτύων και του κόστους άνθρακα.
• Κρατική ενίσχυση για να αποζημιώνουν οι χώρες το 80% του κόστους άνθρακα που καταβάλλεται στο πλαίσιο του ETS.
• Απλούστευση των κανόνων για τις εταιρείες που αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων (power purchase agreements).
• Κίνητρα στους χρήστες των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αξιοποιούν κατά το βέλτιστο τρόπο την υφιστάμενη υποδομή, στη λογική ότι έτσι θα αποτραπούν περιττές και δαπανηρές επενδύσεις σε επεκτάσεις.

Στο ερώτημα κατά πόσο τα παραπάνω απαντούν στο ζητούμενο, δηλαδή συνιστούν μέτρα άμεσης αποδοτικότητας, προφανώς η απάντηση ποικίλει από χώρα σε χώρα, ανάλογα με τις δημοσιονομικές της αντοχές.

Σε κάθε περίπτωση και πα’ ότι η συζήτηση δεν αναμένεται να ανοίξει θέματα που αποτελούν «ιερά δισκοπότηρα» για πολλές κυβερνήσεις, όπως η αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού (Target Model), θεωρείται βέβαιο ότι θα μπει στο τραπέζι ο εξορθολογισμός του κόστους από το Σύστημα Εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS).

Όχι στη λογική της κατάργησης που ζητά η Ιταλία - η φον ντερ Λάιεν έχει ξεκαθαρίσει ότι αυτό δεν είναι αποδεκτό - αλλά στη κατεύθυνση να αυξηθεί η «δύναμη πυρός» του αποθεματικού του ETS και να «κλείσει» σύντομα, όπως ανέφερε και η ίδια στην επιστολή της Προέδρου, η κατανομή των δωρεάν δικαιωμάτων προς τη βιομηχανία, για τη περίοδο 2026-2030.

Τροχιά για 2 ευρώ η βενζίνη, ανατιμήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα

Εν αναμονή των όποιων αποφάσεων των «27», με το πετρέλαιο να έχει αυξηθεί κατά 50% από την έναρξη του πόλεμου και το φυσικό αέριο κατά 60% - χθες έκανε νέο άλμα στα 56 €/ΜWh - η ανησυχία επικεντρώνεται στα καύσιμα, όπου ο κίνδυνος ενός πληθωριστικού σπιράλ, δεν είναι θεωρητικός.

Στη περίπτωση της βενζίνης, οι οδηγοί που βλέπουν τις τιμές να αυξάνονται κατά ένα σχεδόν λεπτό καθημερινά, πληρώνουν σήμερα στην αντλία 1,96-1,97 ευρώ στην Αττική και με αυτό το ρυθμό των αυξήσεων, τα 2 ευρώ την επόμενη εβδομάδα θεωρούνται δεδομένα.

Ακολουθεί κατά πόδας το ντίζελ που έχει ανατιμηθεί κατά 40 περίπου λεπτά από την έναρξη της σύγκρουσης (+24%), κινείται στα 1,91-1,92 ευρώ στην Αττική - όσο περίπου και πανελλαδικά - και ενσωματώνει συνεχώς νέες ανατιμήσεις, έστω με μικρότερη «φόρα» απ' ό,τι τις πρώτες ημέρες.

Τα παραπάνω φέρνουν και τις πρώτες ανατιμήσεις σε οικοδομικά υλικά με πρώτο το αλουμίνιο. Το επιβεβαιώνουν εταιρείες χονδρικής που δραστηριοποιούνται στο χώρο της οικοδομής και πωλούν είδη αλουμινίου (προφίλ, καγκελόποτρες, κλπ), οι οποίες εδώ και μερικές ημέρες αλλάζουν τιμοκαταλόγους, καθώς ενημερώνονται από τους προμηθευτές τους για τις νέες τιμές. Δεν είναι ακόμη σαφές τι είδους πληθωριστικές πιέσεις θα υπάρξουν στην ελληνική οικονομία, ωστόσο οι ανατιμήσεις έχουν ήδη αρχίσει να περνούν, με την οικοδομή να βιώνει τις πρώτες επιπτώσεις.

Στο ερώτημα τι ζημιά έχει υποστεί ως τώρα η οικονομία, σαφής απάντηση δεν υπάρχει, ωστόσο είναι χαρακτηριστική η χθεσινή δήλωση Πιερρακάκη ότι «ακόμη και σήμερα αν λήξει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, θα χρειαστούμε δύο μήνες για να επιστρέψουμε στην κανονικότητα».

Απειλή για απεργίες στα πρατήρια

Την ίδια στιγμή ένας νέος κίνδυνος προδιαγράφεται για τους οδηγούς μετά τη χθεσινή απόφαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βενιζνοπωλών για κινητοποιήσεις, λόγω της επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους τους, που κατά το κλάδο καθιστά τα πρατήρια μη βιώσιμα.

Στο ερώτημα, αν θα φτάσουν να κατεβάσουν ρολά και πόσο αυτό θα επηρεάσει την αγορά, η απάντηση δεν είναι αυτονόητη, καθώς ένας αριθμός από εκατοντάδες πρατήρια στην Αττική και άλλα αστικά κέντρα ελέγχονται απευθείας από τους δυο ομίλους διύλισης. Τα παραπάνω ωστόσο ενισχύουν τις εστίες ανησυχίας για τα καύσιμα, με το κλάδο να συναντάται σήμερα με τον υπ. Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο.

Σύμφωνα με πηγή διυλιστηριακού ομίλου, το πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση συνυπολόγισε και τον ΦΠΑ στο ανώτατο όριο του περιθωρίου κέρδους που επέβαλε, δηλαδή τα 5 λεπτά / λίτρο για τις εταιρείες και τα 12 λεπτά/ λίτρο για τα πρατήρια.

Στη πραγματικότητα χωρίς το φόρο, το ανώτατο περιθώριο κέρδους διαμορφώνεται στα 4 λεπτά για τις εταιρείες και στα 9,60 λεπτά / λίτρο για τα πρατήρια, επίπεδα οριακά, όπως αναγνωρίζουν και παράγοντες μεγάλων ομίλων, έχοντας επισημάνει το πρόβλημα στη κυβέρνηση και καλώντας την να δώσει λύση.