Κομισιόν : Παράταση ως το 2018 των εθνικών επιδοτήσεων στον άνθρακα- τι φοβάται το ΥΠΕΚΑ

Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται ως μπροστάρης στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής, από την «πίσω πόρτα» επιτρέπει στη Γερμανία να δίνει επιδοτήσεις για να συντηρεί τα ανθρακωρυχεία της. Στάση που προκαλεί πονοκέφαλο σε όσους, όπως η υπουργός ΠΕΚΑ Τίνα Μπιρμπίλη, φοβούνται μια γενικότερη χαλάρωση των στόχων του 2020, που αργά ή γρήγορα θα χτυπήσει και την πόρτα της Ελλάδας.

Στις 10 Δεκεμβρίου λοιπόν, το συμβούλιο υπουργών Ανταγωνιστικότητας ενέκρινε την παράταση μέχρι το 2018 της δυνατότητας στις χώρες- μέλη της Ε.Ε. να επιδοτούν από τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς την εξόρυξη άνθρακα, μέτρο που έληγε στο τέλος του 2010. Την παράταση επεδίωκε η Γερμανία, που είχε τεθεί επικεφαλής μιας σειράς κρατών, αφού χωρίς κρατικές επιδοτήσεις, τα τεράστια ορυχεία της δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τον άνθρακα άλλων χωρών, όπως για παράδειγμα της Αυστραλίας. Για να γίνει κατανοητό τι σημαίνει αυτό, το 2008, κάθε θέση εργασίας στα γερμανικά ορυχεία λιθάνθρακα επιδοτήθηκε με 233.000 ευρώ.

Παράταση για 7η συνεχόμενη φορά…

Η απόφαση προβλέπει τη σταδιακή μείωση ως το 2018 των παρεχόμενων επιδοτήσεων, μικρότερη ωστόσο από εκείνη που είχε προταθεί αρχικά από την Επιτροπή. Έτσι, από το τέλος του 2013 οι επιδοτήσεις που παρέχουν οι χώρες- μέλη στην εγχώρια βιομηχανία άνθρακα θα πρέπει να μειωθούν κατά τουλάχιστον 25% από τα επίπεδα του 2010, κατά 40% ως το τέλος του 2015, κατά 60% ως το τέλος του 2016 και κατά 75% ως το τέλος του 2017.

Πρόκειται για την 7η συνεχή φορά που η ΕΕ δίνει τη δυνατότητα στα κράτη- μέλη της να παρατείνουν τις εθνικές επιδοτήσεις στον άνθρακα. Το, δε, παράδοξο είναι ότι μέχρι πρότινος η Κομισιόν όταν μιλούσε για τις ενισχύσεις αυτές τις χαρακτήριζε «αντιπαραγωγικές», όταν ωστόσο ήρθε η κρίσιμη στιγμή της ψηφοφορίας, αποφάσισε παράταση για άλλα οκτώ χρόνια, στάση που έχει ήδη προκαλέσει έντονη κριτική.

Κριτική σε Αλμούνια, Οτινγκερ

«Γιατί οι Κινέζοι να μας πάρουν στα σοβαρά, όταν την ίδια στιγμή που η Ευρώπη δείχνει το Πεκίνο - όπως συνέβη στη σύνοδο του Κανκούν για το κλίμα- ως τον κύριο υπαίτιο για τη μόλυνση του περιβάλλοντος, αποφασίζει παράταση των βρώμικων επιδοτήσεων στη δικής της βιομηχανία άνθρακα», αναφέρει σε άρθρο της η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt. Στο ίδιο άρθρο ασκείται σκληρή κριτική στον ευρωπαίο Επίτροπο Ανταγωνισμού Χοακίν Αλμούνια ότι επειδή είναι Ισπανός, ήταν προκατηλειμένος ως προς τη συνέχιση των επιδοτήσεων (η Ισπανία είναι μια από τις χώρες όπου η εξόρυξη άνθρακα επιδοτείται). Κριτική ασκείται επίσης στον Γκίντερ Οτινγκερ, τον Επίτροπο για την ενέργεια, ο οποίος «ενώ επαινεί συνεχώς τον ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυτό δεν φαίνεται να τον σταμάτησε από το να κινήσει τα νήματα της βιομηχανίας άνθρακα στις Βρυξέλλες».

Τα σενάρια για Ελασσόνα- Δράμα

Τι σχέση θα μου πείτε μπορεί να έχουν όλα τα παραπάνω με την Ελλάδα, όπου ούτως ή άλλως δεν προβλέπονται επιδοτήσεις προς τη βιομηχανία άνθρακα, εν προκειμένω του λιγνίτη ; Το σημείο σύνδεσης είναι καταρχήν τα swaps, οι συμβάσεις ανταλλαγής λιγνιτικής ενέργειας, όπου αν βρεθούν τελικά αγοραστές, σημαίνει ότι θα πωλούν τέτοια δικαιώματα για μια 15ετία (σύμφωνα με την ελληνική πρόταση), μέχρι και το 2025. Δηλαδή και μετά το 2020, χρονολογία που έχει τεθεί από την Ε.Ε. σαν όριο για την απεξάρτηση σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα.

Το δεύτερο ωστόσο και πιο ανησυχητικό ζήτημα, που απασχολεί πάντα το υπουργείο ΠΕΚΑ, είναι το τι θα γίνει σε περίπτωση μη εφαρμογής ή αποτυχίας των συμβάσεων αυτών. Κρίνοντας από τη μέχρι τώρα στάση των κοινοτικών, δεν αποκλείεται να επανέλθουν οι πιέσεις για δημοπράτηση των κοιτασμάτων λιγνίτη της Ελασσόνας και της Δράμας, με τις μνήμες των διαπραγματεύσεων ΥΠΕΚΑ- Κομισιόν το περασμένο φθινοπώρο, να είναι ακόμη νωπές. Ανησυχίες που ενισχύονται τόσο από τη στάση των Βρυξελλών να παρατείνει για μια 8ετία τις επιδοτήσεις στον άνθρακα, όσο και από ένα γενικότερο κλίμα που διαμορφώνεται τόσο εκτός, όσο και εντός Ελλάδας- π.χ. πρόταση Ακαδημίας Αθηνών για επαναφορά της συζήτησης του λιθάνθρακα- και το οποίο εκτιμάται πως το επόμενο διάστημα θα ενταθεί.

Τι γίνεται με το πόρισμα για τον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό ;

Η συζήτηση για όλα αυτά θεωρείται βέβαιο ότι θα «ανάψει» ξανά μόλις δημοσιευθεί μέσα στο προσεχές διάστημα η έκθεση που ετοιμάζει η ειδική επιτροπή για τον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας. Η Επιτροπή που συστάθηκε τον Ιούνιο του 2010, έχει έκτοτε συνεδριάσει κάμποσες φορές (μερικοί υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να ήταν περισσότερες και πιο παραγωγικές) και υποτίθεται ότι ολοκληρώνει το σχετικό της πόρισμα. Αμέσως μόλις τα μέλη της συμφωνήσουν στο τελικό κείμενο, για το οποίο εκφράζονται ελπίδες να μην είναι τόσο γενικό όσο τα προηγούμενα, θα το παραδώσει στο υπουργείο, ώστε να ξεκινήσει η διαβούλευση και μαζί και οι συζητήσεις…