Η «τέλεια καταιγίδα» για το TTF – Ο χειμώνας, οι ασταθείς τιμές και τα σενάρια για φυσικό αέριο στα 77 ευρώ

Μία ανάσα από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα έφτασαν την περασμένη εβδομάδα οι τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, σηματοδοτώντας την αβεβαιότητα που επικρατεί στην αγορά σχετικά με την επάρκεια των προμηθειών και την αυξημένη ζήτηση, καθώς η Ευρώπη πλησιάζει τον τρίτο χειμώνα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Αν και οι αποθήκες είναι γεμάτες και οι απαιτούμενες προμήθειες φαίνεται ότι έχουν εξασφαλιστεί, η αγορά διακατέχεται από  έντονη ανησυχία.

Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Δρ Yousef Alshammari, προέδρου του London College of Energy Economics στο Euronews Business: «Η υπερπροσφορά αβεβαιότητας συνεχίζει να κυριαρχεί στις αγορές παρά τη διαθεσιμότητα επαρκών αποθεμάτων φυσικού αερίου». Πρόσθεσε ότι η χωρητικότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου της ΕΕ διαμορφώθηκε στο 90% τον Αύγουστο, πολύ πριν από την προθεσμία» 

Ωστόσο, η αυξημένη ζήτηση για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών έχει ήδη δοκιμάσει τις δυναμικότητες τις πρώτες εβδομάδες του Νοεμβρίου.

Υψηλότερη ζήτηση 

Οι πρόσφατες χαμηλές θερμοκρασίες αύξησαν την άντληση ποσοτήτων αερίου από τις αποθήκες στην Ευρώπη τις δύο πρώτες εβδομάδες του Νοεμβρίου, αγγίζοντας σχεδόν το 4% (4,29 bcm) της πλήρους χωρητικότητας αποθήκευσης αερίου της Ευρώπης, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.

Σημειώνεται ότι πλέον οι αποθήκες είναι γεμάτες σε ποσοστό περίπου 88%, χαμηλότερα από τον μέσο όρο της 5ετίας για αυτή την περίοδο του χρόνου, που είναι 91%.

Ο Alshammari αναμένει επίσης, ότι τα επίπεδα αποθήκευσης δεν θα είναι τόσο υψηλά μέχρι την άνοιξη του 2025 όσο ήταν στο τέλος του προηγούμενου χειμώνα, τον Απρίλιο του 2024, όταν είχαν διαμορφωθεί στο 60% της χωρητικότητας. 

«Φαίνεται ότι αυτό το χειμώνα θα μπορούσαν να πάνε πολύ κάτω από το 50%, πράγμα που σημαίνει ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να αγοράσει πολύ περισσότερο φυσικό αέριο φέτος για να αποκαταστήσει την αποθήκευση αερίου σε σχεδόν πλήρη επίπεδα. Αυτό σε συνδυασμό με σχετικά ψυχρότερο καιρό είναι πιθανό να διατηρήσει τις τιμές σε λογικά υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με τον προηγούμενο χειμώνα, που ήταν σχετικά πιο ήπιος».

Κίνδυνοι που επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας

Οι γεωπολιτικές εντάσεις, που οδηγούνται από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, αποτελούν κύριο παράγοντα κινδύνου για τις τιμές της ενέργειας στην ήπειρο. «Αν και αναμένω ότι αυτή η ένταση είναι πιθανό να αποκλιμακωθεί υπό τον εκλεγμένο πρόεδρο Τραμπ, φαίνεται ότι οι μέρες που απομένουν για την τρέχουσα κυβέρνηση των ΗΠΑ κάνουν την κατάσταση πιο περίπλοκη, γεγονός που θα προσθέσει στην αστάθεια των τιμών της ενέργειας τόσο όσον αφορά το πετρέλαιο όσο και το φυσικό αέριο. »,  ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η αφορμή

Την αφορμή για το νέο ράλι στις τιμές έδωσε η είδηση ότι η ρωσική Gazprom διέκοψε τη ροή φυσικού αερίου προς την Αυστρία στις 16 Νοεμβρίου, λόγω διαφωνίας μεταξύ των χωρών.

Εν τω μεταξύ, μια μεγάλη σύμβαση που επιτρέπει τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας πρόκειται να λήξει την 1η Ιανουαρίου 2025, με κίνδυνο το ήμισυ των υπόλοιπων εξαγωγών φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την ΕΕ να αφαιρεθεί από το ενεργειακό μείγμα στην αιχμή της ζήτησης.

Κι αυτό, για τον Alshammari  ενέχει κινδύνους: «Οποιαδήποτε περαιτέρω διακοπή του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη είναι πιθανό να κάνει την κατάσταση πιο δύσκολη για τα ευρωπαϊκά έθνη που βασίζονται σε αυτές τις προμήθειες, πράγμα που σημαίνει ότι η αποθήκευση της ΕΕ θα βρίσκεται υπό πίεση». Προέβλεψε μάλιστα, ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να κλιμακώνονται τις επόμενες εβδομάδες. σε περίπτωση περαιτέρω διακοπής του εφοδιασμού ή μεγαλύτερης αβεβαιότητας.

Η συρρίκνωση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση ενέργειας θα πυροδοτήσει περαιτέρω εισαγωγές LNG στην Ευρώπη, οι οποίες θα μπορούσαν επίσης να ωθήσουν τις τιμές της ενέργειας συνολικά στην Ευρώπη.

Ο ρόλος των ΑΠΕ

Στο πλαίσιο αυτό, εύλογο είναι το ερώτημα που προκύπτει, για το κατά πόσον μπορούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να επωμιστούν τη ζήτηση της Ευρώπης.

Εξετάζοντας τις τάσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, η ζήτηση φυσικού αερίου μειώνεται. Ήταν 350 bcm το 2022 και συρρικνώθηκε στα 295 bcm πέρυσι. Σύμφωνα με το Institute for Energy Economics and Financial Analysis, η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,2% το πρώτο εξάμηνο του 2024, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Αυτή η πτώση φαίνεται να είναι αποτέλεσμα της αυξημένης δυναμικότητας της ανανεώσιμης ενέργειας και των βελτιωμένων μέτρων ενεργειακής απόδοσης.

«Το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αυξήθηκε σημαντικά το περασμένο έτος, φτάνοντας στο 44,7% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, αύξηση 12,4% σε σύγκριση με το 2022», δήλωσε ο Alshammari, προσθέτοντας ότι το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων μειώθηκε κατά 19,7% στο 32,5 % της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε.

Μια τέλεια καταιγίδα για το TTF

Οι ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες σε όλο το βόρειο ημισφαίριο έχουν προκαλέσει απότομη αύξηση της ζήτησης θέρμανσης αυτή την εποχή του χρόνου.

«Ένα κρύο πέρα από τον Ατλαντικό έχει εντείνει τη στενότητα της αγοράς, με θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν να πλήττουν τη βορειοδυτική Ευρώπη και τις βορειοανατολικές ΗΠΑ», σημείωσε η Quantum Commodity Intelligence σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.

Ταυτόχρονα, η φθίνουσα παραγωγή αιολικής ενέργειας μείωσε την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας να στραφούν σε μονάδες που λειτουργούν με αέριο.

Σύμφωνα με την Quantum Commodity Intelligence, ενώ τα αποθέματα παραμένουν σχετικά υγιή συνολικά, οι φόβοι για ελλείψεις εφοδιασμού έχουν προσθέσει ένα ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου στις τιμές TTF.

Η Goldman Sachs τόνισε επίσης ότι ο φετινός χειμώνας αναμένεται να είναι πιο κρύος από τον προηγούμενο χρόνο, αυξάνοντας τη ζήτηση θέρμανσης απότομα.

Η τράπεζα εκτιμά ότι η ζήτηση θέρμανσης θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 46 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ημερησίως από έτος σε έτος, αφήνοντας δυνητικά την αποθήκευση στο τέλος Μαρτίου 2025 σε μόλις 40% χωρητικότητα, σε σύγκριση με 53% τον Μάρτιο του 2024.

Ως αποτέλεσμα, η Goldman Sachs αναθεώρησε την πρόβλεψή της για την τιμή TTF για το 2025 προς τα πάνω στα 40 ευρώ/MWh, σε σύγκριση με 34 ευρώ προηγουμένως.

Βραχυπρόθεσμα, η Goldman Sachs προβλέπει ανοδικούς κινδύνους για τις τιμές TTF. Ενώ μια νέα συμφωνία διαμετακόμισης φυσικού αερίου Ρωσίας-Ουκρανίας θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές στα 37 ευρώ/MWh, περαιτέρω σοκ θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές δραματικά υψηλότερα.

Η αναλύτρια της Goldman Sachs Samantha Dart επισημαίνει ότι, κάτω από ακραία σενάρια, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων καθυστερήσεων έργων LNG, ισχυρότερης από την αναμενόμενη ασιατική ζήτηση ή ψυχρότερου από το μέσο όρο καιρού, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μπορούσαν να εκτιναχθούν στα 77 €/MWh, ένα επίπεδο όπου η αλλαγή καυσίμου για προϊόντα με βάση το πετρέλαιο θα καταστεί αναγκαία.

Η κρίση είναι ήδη εδώ

Η ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων φυσικού αερίου και οι διαφαινόμενες περικοπές προμηθειών από τη Μόσχα έχουν τα χαρακτηριστικά μιας νέας ενεργειακής κρίσης για την Ευρώπη, η οποία εξακολουθεί να υποφέρει από ακραία σοκ πριν από δύο χρόνια.

Η κλιμάκωση των εντάσεων στην Ουκρανία έχει συμβάλει σε μια περίπου 45% αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου φέτος. Αν και τα επίπεδα εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότερα από τα ρεκόρ του 2022, είναι αρκετά υψηλά ώστε να κινδυνεύει να βαθύνει η κρίση κόστους ζωής για τα νοικοκυριά και να ενταθεί η ανταγωνιστική πίεση στους καταπονημένους κατασκευαστές.

Όπως επισημαίνει το Bloomberg, η αποθήκευση φυσικού αερίου αποτελεί σανίδα σωτηρίας κατά τη διάρκεια των πιο ψυχρών περιόδων, αλλά τα αποθέματα φέτος μειώνονται ραγδαία, αφού οι παγωμένες θερμοκρασίες αύξησαν τη ζήτηση για θέρμανση και η ανοδική ξηρασία απαιτούσε μεγαλύτερη χρήση για την παραγωγή ενέργειας.

«Εξακολουθούμε να έχουμε προβλήματα με την προμήθεια φυσικού αερίου», δήλωσε ο Markus Krebber, διευθύνων σύμβουλος της RWE AG, σε συνέδριο την Παρασκευή. «Αν θέλουμε πραγματικά να είμαστε ανεξάρτητοι από το ρωσικό φυσικό αέριο, πρέπει να έχουμε μεγαλύτερη ικανότητα εισαγωγών και αυτό θα το δούμε πιθανώς και φέτος τον χειμώνα, επειδή οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου αδειάζουν αρκετά γρήγορα, καθώς έχουμε μια ψυχρή έναρξη του χειμώνα».

Και καλοκαίρια και χειμώνες

Σε ένα άλλο ασυνήθιστο σημάδι της πίεσης στο σύστημα, οι τιμές για το καλοκαίρι, όταν το φυσικό αέριο υποτίθεται ότι είναι αρκετά φθηνό ώστε να αναπληρωθούν οι αποθήκες, είναι ακριβότερες από ό,τι τον επόμενο χειμώνα. Αυτό υποδηλώνει ότι το ενεργειακό κόστος θα παραμείνει υψηλότερο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, και όσο χαμηλότερα είναι τα επίπεδα αποθήκευσης αυτό το χειμώνα, τόσο πιο δύσκολο γίνεται το έργο της αναπλήρωσης των αποθεμάτων.

Ο Fatih Birol, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Προειδοποίησε ότι η Ευρώπη χρειάζεται άφθονα αποθέματα για αργότερα αυτόν τον χειμώνα, εάν η διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας σταματήσει την 1η Ιανουαρίου με τη λήξη της συμφωνίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.

(φωτογραφία: freepik.com)