Γλιτώσαμε -προς ώρας- την παραπομπή στο Ευρω-δικαστήριο για τους λιγνίτες

(update) Αναστέλλεται μέχρι τον Ιανουάριο του 2011, όπως ανακοίνωσε σήμερα το ΥΠΕΚΑ, η διαδικασία παραπομπής της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την καθυστέρηση στην απελευθέρωση της λιγνιτικής παραγωγής ενέργειας.

Μέχρι τότε θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην ελληνική πλευρά και την Κομισιόν προκειμένου να οριστικοποιηθούν τα ισοδύναμα μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν την υποχρέωση της χώρας μας να προχωρήσει στη διάθεση των νέων λιγνιτικών κοιτασμάτων στη Βεγόρα, την Ελασσόνα και τη Δράμα. Τα μέτρα αυτά σύμφωνα με την ελληνική πρόταση προβλέπουν την σταδιακή διάθεση Συμβάσεων Ανταλλαγής Ενέργειας, μετά από διεθνείς διαγωνισμούς.

Αναλυτικότερα, σε ανακοίνωση του ΥΠΕΚΑ σημειώνεται ότι ότι σύμφωνα με απάντηση του αρμόδιου επιτρόπου κ. Ι. Αλμούνια προς την Υπουργό ΠΕΚΑ κ. Τίνα Μπιρμπίλη, η Επιτροπή αναστέλλει τις διαδικασίες παραπομπής της χώρας μέχρι τον Ιανουάριο του 2011. Στο εν τω μεταξύ διάστημα, σύμφωνα με την επιστολή του κ. Αλμούνια, δίνεται η δυνατότητα περαιτέρω διερεύνησης της σχετικής πρότασης ισοδύναμων μέτρων.

Το ΥΠΕΚΑ προωθεί με ταχύτατους ρυθμούς την υλοποίηση της κυβερνητικής επιλογής για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας που θα αποβεί σε όφελος του καταναλωτή. Ήδη έχουν εκδοθεί οι απαραίτητες Υπουργικές Αποφάσεις που αφορούν τα τιμολόγια της ΔΕΗ, την αλλαγή του κανονιστικού πλαισίου για την χονδρεμπορική διάθεση ενέργειας, προχωράει η δημιουργία ανεξάρτητων φορέων (θυγατρικών της ΔΕΗ) για τη μεταφορά και τη διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, πραγματοποιούνται οι σχετικές ενέργειες για την αντιμετώπιση στρεβλώσεων της αγοράς που συνδέονται με την διαχείριση των υδροηλεκτικών σταθμών της ΔΕΗ κ.α..

Τα αναφερόμενα σήμερα από ορισμένα ΜΜΕ περί διαφωνίας του ΥΠΕΚΑ με την ομάδα παρακολούθησης της υλοποίησης του Μνημονίου δεν είναι ακριβή. Σύμφωνα με σχετική δήλωση της Υπουργού κυρίας Τίνας Μπιρμπίλη η χώρα ανταποκρίνεται πλήρως στις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει τόσον όσον αφορά στους στόχους, αλλά και το σχετικό χρονοδιάγραμμα του Μνημονίου.

Νωρίτερα, το energypress.gr έγραφε:

Ημέρα δύσκολη και καθοριστική η σημερινή, καταρχάς για το αν θα παραπεμφθεί η Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και για τον τρόπο με τον οποίο θα ανοίξει στους ιδιώτες η αγορά λιγνίτη της χώρας μας, καθώς επίσης για το τι επιπτώσεις θα έχει αυτό το άνοιγμα στη δομή και τη μελλοντική υπόσταση της ΔΕΗ. Το «μέτωπο» βρίσκεται στις Βρυξέλλες όπου οι διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκονται στην πλέον κρίσιμη φάση και πρέπει σήμερα να υπάρξει συμφωνία, έτσι ώστε να επικυρωθεί από το Κολλέγιο των Επιτρόπων την Τετάρτη. Στην περίπτωση που δεν υπάρξει κοινά αποδεκτή λύση, το επόμενο βήμα, θεωρητικά τουλάχιστον, είναι η παραπομπή της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αυτό που εκτιμά και στο οποίο ελπίζει το ΥΠΕΚΑ είναι ότι, ακόμα και αν δεν καταλήξει σήμερα η υπόθεση, θα δοθεί περιθώριο 20 ημερών για εξεύρεση λύσης χωρίς εν τω μεταξύ να προχωρήσει η παραπομπή.

Παρά το κοινώς νομιζόμενο, το σοβαρότερο πρόβλημα όσον αφορά την υπόθεση του λιγνίτη, η χώρα μας δεν το έχει με την τρόικα και το μνημόνιο, αλλά με τις Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Ενέργειας της Κομισιόν και με τις αποφάσεις που έχει λάβει η Κομισιόν στο παρελθόν. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες εκτιμήσεις, η αναβολή της συνάντησης των τροϊκανών την Παρασκευή με την Τίνα Μπιρμπίλη οφείλεται, εν μέρει τουλάχιστον, στο ότι η συνάντηση θα ήταν προτιμότερο να γίνει αφού πρώτα έχει διαμορφωθεί το οριστικό πλαίσιο λύσης του θέματος από την κοινότητα. Άλλωστε με βάση το μνημόνιο, το κρίσιμο ζήτημα της αγοράς του λιγνίτη αφορά το 4ο τρίμηνο, υπάρχει δηλαδή χρόνος μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου. Αντίθετα, όπως είδαμε παραπάνω, δεν υπάρχει χρόνος με βάση τις απαιτήσεις της κοινότητας.

Τι ζητάμε

Ποιο είναι το αντικείμενο της διαπραγμάτευσης με τις Βρυξέλλες; Η χώρα μας ζητάει κάτι που δεν συνηθίζεται σε κοινοτικό επίπεδο: Να αλλάξει η «παλιά» σχετική απόφαση της Κομισιόν και να αντικατασταθεί με μια νέα που θα ορίζει άλλες υποχρεώσεις για τη χώρα μας και ταυτόχρονα θα δίνει περιθώριο χρόνου για την υλοποίησή της, σταματώντας τη διαδικασία παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Τι έλεγε η «παλιά» απόφαση του Μαρτίου του 2008, που επιβεβαιώθηκε και τον Αύγουστο του 2009; Ότι υπάρχει παράβαση του ανταγωνισμού όσον αφορά την προνομιακή και σχεδόν αποκλειστική χρήση του λιγνίτη από τη ΔΕΗ. Για την άρση της παράβασης προτείνονταν δύο «οριστικά μέτρα» εναλλακτικά το ένα του άλλου: Πρώτον, η παραχώρηση ποσοστού 40% των λιγνιτικών σταθμών παραγωγής μαζί με τα λιγνιτικά κοιτάσματα. Δεύτερον, η παραχώρηση σε ιδιώτες μέσω διαγωνισμού των λιγνιτικών κοιτασμάτων της Βεύης, της Δράμας, της Ελασσόνας και της Βεγόρας, χωρίς να επιτρέπεται μάλιστα η πώληση του εξορυσσόμενου λιγνίτη στη ΔΕΗ. Ως προσωρινό μέτρο προτάθηκε, τότε, από την Επιτροπή η παραχώρηση από τη ΔΕΗ εικονικής ισχύος (virtual capacity) από τη λιγνιτική της παραγωγή σε τιμή κόστους προς τους ιδιώτες ανταγωνιστές της.

Η επίσκεψη προ 10ημέρου της Τίνας Μπιρμπίλη στις Βρυξέλλες και η συνάντησή της με τον κ. Αλμούνια είχε σκοπό να παρουσιαστεί η πρόταση την οποία κάνει πλέον η ελληνική πλευρά και να πεισθούν οι κοινοτικοί ότι αφενός μεν είναι ρεαλιστική αφετέρου, δε, ότι έχουμε ειλικρινή πρόθεση να την υλοποιήσουμε. Φαίνεται μάλιστα ότι έχουν γίνει βήματα, υπάρχουν όμως θέματα πολύ σοβαρά που είναι ακόμα στον αέρα.

Η ελληνική πρόταση

Η υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Τίνα Μπιρμπίλη προωθεί την λύση της ανταλλαγής ενέργειας από λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ με ισόποση από μονάδες ξένων εταιρειών στις χώρες τους. Πρόκειται για λύση που βρίσκει απολύτως σύμφωνη τη ΔΕΗ και –σιωπηρά – αντιμετωπίζεται ευνοϊκά από το συνδικάτο της ΓΕΝΟΠ. Ο λόγος είναι απλός. Με τον τρόπο αυτό, ότι χάσει η ΔΕΗ στο εσωτερικό, έχει τη δυνατότητα να το κερδίσει, αν βέβαια αποδειχθεί επαρκής για κάτι τέτοιο, σε ξένο έδαφος. Άλλωστε μια τέτοια κατεύθυνση εξωστρέφειας αποτελεί στρατηγικό στόχο για την επιχείρηση. Πρέπει δε να αναφερθεί ότι υπάρχουν τρείς τουλάχιστον ξένες εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για μια τέτοια ανταλλαγή μονάδων με τη ΔΕΗ. Πρόκειται για την εταιρεία ηλεκτρισμού της Κύπρου (ΑΗΚ), τη Βουλγαρική ΝΕΚ και την ιταλική Edison.

Τι λέει η Κομισιόν

Η Κομισιόν μπορεί να μην εγείρει αντιρρήσεις στη βασική πρόταση που προωθεί η ελληνική κυβέρνηση, δηλαδή την ανταλλαγή ενέργειας μονάδων της ΔΕΗ με αντίστοιχης άλλων εταιρειών, ωστόσο διατυπώνει αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο είναι εύκολα υλοποιήσιμη, καθώς επίσης ως προς το τι θα συμβεί αν δεν «περπατήσει». Προκειμένου οι κοινοτικοί να είναι σίγουροι πως η Ελλάδα δεν θα «ξεφύγει», παρουσιάζοντας τώρα ένα σχέδιο, το οποίο όμως στη συνέχεια θα δηλώσει ότι δεν προλαβαίνει να υλοποιήσει εντός των χρονοδιαγραμμάτων, θέλουν να υπάρχουν στην νέα απόφαση που θα ληφθεί εναλλακτικές λύσεις, με πρώτη την ενοικίαση μονάδων. Δεν είναι τυχαίο πως σε όλες τις συζητήσεις που έχουν γίνει από το καλοκαίρι έως σήμερα, σαν αντιπαράδειγμα αναφέρεται η περίπτωση της Ολυμπιακής και τα ουκ ολίγα σχέδια εξυγίανσής της κατά την τελευταία 20ετία, που ποτέ όμως δεν υλοποιήθηκαν.

Τι σημαίνει ενοικίαση; Οι κοινοτικοί θέλουν να αναφέρονται συγκεκριμένες μονάδες η ισχύς των οποίων θα περάσει σε ιδιώτες, και μάλιστα για μεγάλο διάστημα, ως το 2027. Ενώ μάλιστα αρχικά οι πληροφορίες έκαναν λόγο για 3 μονάδες (Αγ. Δημήτριο 3,4 και 5), οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι σε αυτές προστέθηκε άλλη μία, η Μελίτη 1, με τους τροικανούς να ζητούν ενοικίαση και των τεσσάρων για όλο το διάστημα της ζωής τους, που είναι ως και μετά το 2030. Στην ίδια πρόταση αναφέρεται μάλιστα ότι θα πρέπει να τις προμηθεύει η ΔΕΗ με λιγνίτη από τα ορυχεία της, και σε τιμές κόστους. Επειδή πάντως υπεισέρχονται και διάφορα τεχνικά θέματα (η Κομισιόν έχει ζητήσει από την κυβέρνηση τα τεχνικά στοιχεία όλων των μονάδων της ΔΕΗ) το ποιες μονάδες θα «μπούν» σε αυτή τη λύση και πώς είναι ανοιχτό.

Η διαπραγμάτευση

Εάν θεωρήσουμε δεδομένο ότι θα υπάρξει νέα απόφαση της Κομισιόν, ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΚΑ κ. Μαθιουδάκης που διεξήγαγε τις τελικές συνομιλίες στις Βρυξέλλες είχε ως στόχο να περιλαμβάνεται στην απόφαση αυτή μόνον η υποχρέωση της χώρας μας να προχωρήσει εντός αυστηρού χρονοδιαγράμματος στην ανταλλαγή μονάδων της ΔΕΗ. Δηλαδή να δεσμεύεται η Ελλάδα ότι την 1η Ιανουαρίου του 2012, θα έχει γίνει ήδη η ανταλλαγή και οι περί ων ο λόγος μονάδες θα δουλεύουν για λογαριασμό των νέων ιδιοκτητών τους. Αυτή είναι η «καλή» εξέλιξη, παρότι θα αναφέρεται ότι εάν το χρονοδιάγραμμα, με όλες τις ενδιάμεσες φάσεις που θα προβλέπει, δεν τηρηθεί αυστηρά, θα προχωρήσει υποχρεωτικά η αρχική πρόταση των κοινοτικών, δηλαδή η πώληση του 40% των μονάδων.

Η «κακή» εξέλιξη θα είναι να περιγράφεται ένα σύνθετο πακέτο λύσεων, που να περιλαμβάνει και ανταλλαγή μονάδων και ενοικίαση, πιθανόν ακόμα και άλλων ενεργειών πιο άμεσης εφαρμογής, όπως οι δημοπρασίες λιγνιτικής ενέργειας προς άμεση αξιοποίησή τους από ιδιώτες.

Η πιθανότερη ωστόσο εξέλιξη, σύμφωνα τουλάχιστον με εκτιμήσεις προσώπων που έχουν γνώση των όσων διαδραματίζονται, είναι να περιλαμβάνει η απόφαση της Κομισιόν ως βασική απαίτηση την ανταλλαγή μονάδων με αυστηρό χρονοδιάγραμμα και ταυτόχρονα να περιγράφει με πλήρη ανάπτυξη τα εναλλακτικά σενάρια που θα μπαίνουν σε εφαρμογή στο βαθμό που δεν θα υλοποιούνται τα όσα έχουν συμφωνηθεί, κατά τα ενδιάμεσα στάδια του χρονοδιαγράμματος. Κάτι τέτοιο θεωρείται ότι ενέχει κινδύνους, καθώς η ανταλλαγή προϋποθέτει διαδικασίες χρονοβόρες που θα πρέπει να υλοποιηθούν από μια ΔΕΗ δυσκίνητη, η οποία μάλιστα έχει την ίδια περίοδο και άλλα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα. Αρκεί να αναφερθεί ότι για να προχωρήσει η ανταλλαγή μονάδων θα πρέπει πρώτα να γίνει μελέτη που να δείχνει τα τεχνικά στοιχεία των σταθμών που θα ανταλλάξουν ενέργεια, τι κέρδη θα προκύψουν για τα δύο μέρη, ποιο είναι το net present value (NPV), ποια η Οριακή Τιμή στις δύο χώρες, θέματα ισοτιμίας, κ.ο.κ.

Θοδωρής Παναγούλης