Δεμένες με κοινό «ενεργειακό ομφάλιο λώρο» Ευρώπη και Ρωσία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συζητάει και πάλι το θέμα του εφοδιασμού της Ευρώπης με φυσικό αέριο από τη Ρωσία. Για την αξιοπιστία στις παραδόσεις, τις συμβατικές υποχρεώσεις στα συμβόλαια, για νέα σχέδια που αφορούν στην εξεύρεση τρόπων περιορισμού της «εξάρτησης» της ΕΕ από το ρωσικούς υδρογονάνθρακες. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ προτρέπουν τους Ευρωπαίους να «εγκαταλείψουν» το ρωσικό καύσιμο, και ο Καναδάς ανακοινώνει την πρόθεσή του να επιτρέψει την εξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ - LNG). Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία μιλάει για «αντιστροφή» φυσικού αερίου από τη Σλοβακία.

Αυτές τις συζητήσεις, εκτός από πολιτικές σκοπιμότητες, δεν υπάρχει κάποιο οικονομικό υπόβαθρο που να τις τεκμηριώνει. Επιπλέον, η Ρωσία είναι η μόνη χώρα που, σε αντίθεση με άλλους προμηθευτές, μπορεί να αυξήσει τη ροή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Και οι ευρωπαίοι καταναλωτές, ακόμα και να το θέλουν, δεν είναι σε θέση να αρνηθούν την προσφορά του γαλάζιου καύσιμου από τη Ρωσία, καταλήγουν ομοφώνως οι εμπειρογνώμονες με τους οποίους μίλησε η «Ροσίσκαγια Γκαζέτα».

Ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εθνικής Ενέργειας, Σεργκέι Πραβοσούντοφ, σημειώνει ότι το σενάριο της πλήρους αντικατάστασης του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινείται στη σφαίρα του «φαντασιακού». Ακόμα και αν αυτό κάποτε υλοποιηθεί, τότε θα γίνει με την προϋπόθεση ότι κάποιοι -πολύ ταλαντούχοι και έξυπνοι επιστήμονες- στον κόσμο θα έχουν καταφέρει να παράγουν σε βιομηχανική κλίμακα φθηνή ενέργεια από θερμοπυρηνική σύντηξη (!).

Τα μελλοντικά σχέδια

Σήμερα, το φυσικό αέριο στην Ευρώπη προέρχεται από πέντε μεγάλους προμηθευτές. Η Ρωσία κατέχει την πρώτη θέση, στη συνέχεια έρχεται η Νορβηγία, ακολουθούν η Αλγερία, η Ολλανδία και το Κατάρ. «Πέρυσι, μόλις δύο ενεργειακοί πάροχοι αύξησαν τις εξαγωγές τους στην ευρωπαϊκή αγορά: η Ρωσία και η Ολλανδία», υπενθυμίζει ο Πραβοσούντοφ.

Πολύ περισσότερο, οι εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου έφτασαν σε όγκους ρεκόρ. Ειδικότερα, 161,5 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητες αυξημένες κατά 16,35% σε σύγκριση με το 2012 (138,8 δισ. κυβικά μέτρα). Η τιμή μειώθηκε κατά μέσο όρο 5,5% και ανήλθε στα 380 δολάρια τα 1.000 κυβικά μέτρα. Η Ολλανδία έχει ήδη ανακοινώσει, ότι στο μέλλον θα μειώσει τον όγκο του προσφερόμενου «γαλάζιου χρυσού» κατά 20%, καθώς θα χρησιμοποιήσει τα εξαντλούμενα παλαιά πεδία υδρογονανθράκων, για να κρατήσει περισσότερο φυσικό αέριο εντός της χώρας.

Η Νορβηγία επίσης δεν υπόσχεται σημαντικές αυξήσεις στις παρεχόμενες ποσότητες. Μάλιστα, από το 2020, θα αρχίσει να μειώνει τις δαπάνες για την εξερεύνηση νέων κοιτασμάτων, ώστε να αυξήσει την παραγωγή. Στην Αλγερία, αυξάνεται η εγχώρια κατανάλωση αερίου. Επιπλέον, η βορειοαφρικανική χώρα, όπως και το Κατάρ, αυξάνουν τους όγκους υγροποιημένου φυσικού αερίου με τους οποίους προμηθεύουν την Κίνα, την Κορέα και την Ιαπωνία. Στις ασιατικές αγορές το ΥΦΑ είναι πολύ πιο ακριβό. Έτσι, για την Ευρώπη, δεν παραμένουν παρά ελάχιστες ποσότητες φυσικού αερίου.

LNG made in USA

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι η κατασκευή τερματικών σταθμών υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Ευρώπη. Στην ΕΕ, τα τελευταία δέκα χρόνια διεξάγεται μια συζήτηση σχετικά με τη δυνατότητα παραλαβής ΥΦΑ. Όμως, οι ειδικές δεξαμενές που έχουν κατασκευαστεί, για παράδειγμα στην Ισπανία, εκεί που τις χρειάζονται λιγότερο, είναι γεμάτες στο 20%-30% της χωρητικότητάς τους και οι ιδιοκτήτες τους καταγράφουν ζημιές. Την ίδια στιγμή, στην Ανατολική Ευρώπη δεν υπάρχει καμία παρόμοια υποδομή που να μπορεί να υποδεχθεί ΥΦΑ.

Αλλά το μεγαλύτερο ερωτηματικό στην υπόθεση, λέει ο Πραβοσούντοφ, είναι η Αμερική. Μπορεί, όπως υπόσχεται, να ρίξει στην αγορά της ΕΕ τις αναγκαίες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου, να αυξήσει για το λόγο αυτό την παραγωγή του; Η απάντηση είναι γνωστή: Όχι. Για να το επιβεβαιώσουν, οι αναλυτές έχουν προσπαθήσει να καταλάβουν πόσα στην πραγματικότητα χρήματα επενδύουν οι ΗΠΑ στην παραγωγή του για νέες γεωτρήσεις. Έτσι, το 2013 έγιναν οι λιγότερες νέες γεωτρήσεις τα τελευταία 15 χρόνια. Σε σύγκριση με το 2008, ο αριθμός τους μειώθηκε κατά τρεις φορές. Η απότομη πτώση των έργων γεωτρήσεων και της παραγωγής ΥΦΑ, εξηγείται από το αυξανόμενο ενδιαφέρον των Aμερικανών για την παραγωγή σχιστολιθικού φυσικού αερίου -και τώρα, και πετρελαίου από σχιστόλιθο- το κόστος του οποίου στις ΗΠΑ είναι 60-70 δολάρια ανά βαρέλι.

Και παρά το γεγονός ότι είναι πολύ δύσκολο να αντληθούν υδρογονάνθρακες από τα πετρώματα σε μεγάλα βάθη, οι ΗΠΑ προχώρησαν περισσότερο από άλλες χώρες στην παραγωγή τους. Η ζήτηση για ΥΦΑ στη χώρα αυξάνεται τόσο από τους αυτοκινητιστές, όσο και στον ενεργειακό τομέα. Έτσι, τα επόμενα χρόνια η Αμερική, όχι μόνο δεν θα ξεκινήσει τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου σε μεγάλη κλίμακα, αλλά και λόγω της χαμηλότερης παραγωγής και της αύξησης των τιμών στην εγχώρια αγορά, θα αναγκαστεί να αυξήσει τους όγκους που προμηθεύετε από το γειτονικό Καναδά, λένε οι ειδικοί. Και για την αγορά των ΗΠΑ, το καναδικό φυσικό αέριο θα είναι βασική προτεραιότητα.

Οι Δυτικοί στόχοι και στη Μεσόγειο

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Ενέργειας και Οικονομικών Βλαντίμιρ Φέϊγκιν, η θέση της Gazprom στην Ευρώπη, είναι ακλόνητη.

«Υπήρξε μια εποχή που στην ΕΕ χάρασαν «οδικούς χάρτες» και συζητούσαν χρονοδιαγράμματα για δυνητικούς ρυθμούς μείωσης των όγκων ρωσικού φυσικού αερίου μέχρι το 2050. Το σενάριο προέβλεπε, ανάμεσα στα άλλα, ότι το 2020 στην Αυστραλία, στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Νέα Γουινέα, θα έχει εμφανιστεί μια νέα γενιά εργοστασίων παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου και ότι ένα μεγάλο μέρος του «γαλάζιου χρυσού» θα κατευθυνθεί προς την ΕΕ. Και μάλιστα, ότι θα είναι σε θέση να ανταγωνιστεί το ρωσικό φυσικό πόρο. «Από τη μία πλευρά, δεν είναι και μια τόσο γρήγορη διαδικασία, από την άλλη, το συνολικό κόστος του σχεδίου δεν έχει υπολογιστεί σε όλες του τις διαστάσεις. Αλλά σε γενικές γραμμές, εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό στόχο στη Δύση», λέει ο Φέϊγκιν.

(rbth.gr)